BIST 100 Volatilite Dinamiklerinde Yapısal Kırılma: Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi'nin (VBTS) Etkinliğinin MS-GARCH Modelleri ile Analizi
Öz
Bu çalışmanın temel amacı, BIST 100 endeksinin volatilite dinamiklerinde Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi (VBTS) uygulamasıyla meydana gelen yapısal değişimleri, 01.01.2010-30.06.2025 dönemindeki günlük getiri serisini kullanarak Markov Rejim Değişimli GARCH (MS-GARCH) modelleri aracılığıyla analiz etmektir. Yapılan analizlerde VBTS öncesi ve sonrası dönemlerin yanı sıra tedbir yoğunluğunun farklılaştığı 3 ve 5 tedbirli alt dönemler, Çarpık GED ve Çarpık Student-t gibi esnek dağılım varsayımları altında modellenmiş ve model başarısı geriye dönük testler (VaR) ile sınanmıştır. Elde edilen bulgular, VBTS uygulamasıyla birlikte piyasada belirgin bir yapısal kırılma yaşandığını, krizlerin yapışkan hale geldiğini ve volatilite şoklarının sönümlenme süresinin uzadığını göstermektedir. Çalışmanın dikkat çekici bulgusu ise tedbir yoğunluğunun piyasa üzerindeki etkisinin doğrusal olmamasıdır. Nitekim 3 tedbirli yapının piyasa istikrarını koruyan optimal bir denge sunduğu; buna karşın 5 tedbirli yapının rejim geçişlerini aşırı sıklaştırmak suretiyle piyasa kalitesini bozduğu ve belirsizliği artırdığı tespit edilmiştir. Özellikle 5 tedbirli dönemde asimetrik etkinin anlamsızlaşması, piyasa müdahalelerinin yarattığı belirsizlik ortamında yatırımcı davranışlarının bozulduğunu ve volatilitenin kaotik bir yapıya büründüğünü göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abounoori, E., Elmi, Z. and Nademi, Y. (2016). Forecasting Tehran stock exchange volatility: Markov switching GARCH approach. Physica A: Statistical Mechanics and its Applications, 445, 264–282. https://doi.org/10.1016/j.physa.2015.10.024
- Aktas, O.U., Kryzanowski, L. and Zhang, J. (2022). Price-limit effectiveness: Evidence from the Borsa Istanbul (BIST). International Journal of Islamic and Middle Eastern Finance and Management, 15(3), 527–568. https://doi.org/10.1108/IMEFM-04-2020-0151
- Alexander, C. and Lazar, E. (2009). Modelling regime-specific stock price volatility. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 71(6), 761–797. https://doi.org/10.1111/j.1468-0084.2009.00563.x
- Ardia, D., Bluteau, K., Boudt, K., Catania, L. and Trottier, D.A. (2019). Markov-switching GARCH models in R: The MSGARCH package. Journal of Statistical Software, 91(4), 1–38. https://doi.org/10.18637/jss.v091.i04
- Arellano, A.M. and Rodríguez, G. (2020). Empirical modeling of high-income and emerging stock and Forex market return volatility using Markov-switching GARCH models. The North American Journal of Economics and Finance, 52, 101163. https://doi.org/10.1016/j.najef.2020.101163
- Aytekin, S., Abdioğlu, N. ve Sezgin, A. (2021). BİST pay piyasasında açığa satış yasağı ve COVID-19 düzenlemelerinin piyasa etkinliği üzerindeki etkisi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(4), 2433–2448. https://doi.org/10.33206/mjss.759448
- Bachelier, L. (1900). Théorie de la spéculation. Annales scientifiques de l’École Normale Supérieure, 3(17), 21–86. https://doi.org/10.24033/asens.476
- Baig, A.S., Blau, B.M., Butt, H.A. and Yasin, A. (2022). Do retail traders destabilize financial markets? An investigation surrounding the COVID-19 pandemic. Journal of Banking and Finance, 144, 106627. https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3782159
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Finansal Ekonometri, Finansal Öngörü ve Modelleme, Finansal Piyasalar ve Kurumlar
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
5 Aralık 2025
Kabul Tarihi
18 Şubat 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 1