Ekonomik Politik Belirsizlik, Finansal Faktörler ve Türkiye'de BIST 100 Oynaklığı: TVP-VAR Modelinden Kanıtlar

Öz

Öz Bu çalışma, Türkiye hisse senedi piyasasında oynaklığı belirleyen makroekonomik ve finansal faktörlerin zamanla değişen dinamik etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Finansal piyasalarda sıklıkla gözlemlenen oynaklık kümelenmesini doğrudan içeren bir GARCH (1,1) modelinden elde edilen oynaklık serileri, bağımlı değişken olarak kullanılmıştır. Bağımsız değişkenler olarak Baker, Bloom ve Davis (2016) tarafından hesaplanan Ekonomik Politika Belirsizliği (EPU) endeksi, Türkiye ile ABD 10 yıllık devlet tahvilleri arasındaki faiz farkı (spread) ve dolar/TL kur getirisi kullanılmıştır. Çalışmada Şubat 2010 - Aralık 2024 dönemini kapsayan aylık veri seti kullanılmıştır. TVP-VAR modeli tahmin edilerek her dönem için ayrı ayrı hesaplanan etki-tepki fonksiyonları üç boyutlu yüzey grafikleri aracılığıyla sunulmuştur. Bulgular; EPU şokunun BIST 100 oynaklığı üzerindeki etkisinin 2014-2015 küresel para politikası normalleşme sürecinde güçlü pozitif, 2018 döviz krizinde ise negatife döndüğünü, faiz koridoru şokunun 2010-2013 döneminde para politikasının güvenilir yürütülmesiyle oynaklığı disipline ettiğini, ancak 2021-2022 alışılmadık para politikası döneminde bu etkinin neredeyse sıfıra gerilediğini ve kur getirisi şokunun 2016-2018 döneminde en derin negatif etkisine ulaştıktan sonra ortodoks politikaya dönüşle birlikte kısmi bir toparlanma sergilediğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• BIST 100 Volatility
• Economic Policy Uncertainty
• TVP-VAR
• Interest Spread
• Exchange Rate Return

Economic Policy Uncertainty, Financial Factors, and BIST 100 Volatility in Türkiye: Evidence from A TVP-VAR Model

Öz

This study examines how macroeconomic and financial factors affect Turkish stock market volatility over time. The dependent variable is a GARCH(1,1)-based conditional volatility series that captures the volatility clustering common in financial markets. The independent variables are the Economic Policy Uncertainty (EPU) index of Baker, Bloom, and Davis (2016), the sovereign yield spread between Türkiye and the United States on 10-year government bonds, and the USD/TRY exchange rate return. The analysis uses monthly data from February 2010 to December 2024. A TVP-VAR model is estimated, and the resulting impulse response functions, computed separately for each period, are presented as three-dimensional surface plots. The findings indicate that EPU shocks have a strongly positive effect on BIST 100 volatility during the 2014–2015 global monetary policy normalization process, but turn negative during the 2018 currency crisis. Interest rate spread shocks discipline volatility through credible monetary policy in the 2010–2013 period, yet this stabilizing effect nearly vanishes during the unconventional monetary policy episode of 2021–2022. Exchange rate return shocks reach their deepest negative effect in the 2016–2018 period before exhibiting a partial recovery following the return to orthodox monetary policy.

Anahtar Kelimeler

• BIST 100 Oynaklığı
• Ekonomik Politik Belirsizlik
• TVP-VAR
• Faiz Koridoru
• Kur Getirisi

Kaynakça

1. .........................