Havayolu Taşımacılığının Ekonomik Büyüme Üzerine Etkisi: Kırılgan Beşli Örneği

Öz

Ülkelerin iktisadi, sosyal ve kültürel ilerlemesini sağlayan endüstrilerden biri olan hava yolu taşımacılığı ülkeleri, kültürleri, insanları birbirine bağlamakta ve küresel pazar erişimini kolay hale getirmektedir. Bu yüzden ekonomik büyüme ile hava yolu taşımacılığı arasında bir ilişkinin olması beklenmektedir. Bu çalışmada hava yolu yolcu taşımacılığı ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki 2005-2021 dönemi veri seti kullanılarak Kırılgan Beşli ülkeler için incelenmiştir. Driscoll –Kraay tahminci sonuçlarına göre ise hava yolu yolcu sayısının söz konusu dönemde Kırılgan Beşli ülkelerde ekonomik büyümeyi artırıcı yönde bir etkisi olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Havayolu Taşımacılığı
• Ekonomik Büyüme
• Kırılgan Beşli Ülkeleri

The Impact of Air Transport on Economic Growth in the Fragile Five Countries: An Empirical Estimate

Öz

Air transportation, which is the main element of the transportation system, connects countries, cultures and people. The air transportation sector connects countries to the global economy by facilitating economic connections and trade, and helps countries' economic development. Therefore, it is expected that there is a relationship between economic growth and air transportation. Air transportation, which is a strategic sector, can play an important role in the economic development of developing countries. In this context, the relationship between air passenger transportation and economic growth was examined for the Fragile Five countries using the 2005-2021 period data set. According to the Driscoll-Kraay estimator results, it was concluded that the number of airline passengers had an increasing effect on economic growth in the Fragile Five countries in the said period

Anahtar Kelimeler

• : Havayolu Taşımacılığı
• Ekonomik Büyüme
• Kırılgan Beşli Ülkeleri

Kaynakça

1. Akca, M. (2020). COVID-19’un Havacılık Sektörüne Etkisi, Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 7(5), 45-64.
2. Ali, R., Bakhsh, K. & Yasin, M. A. (2023). Causal Nexus Between Air Transportation and Economic Growth in BRICS Countries. Journal of Air Transport Management, 107, 1-6.
3. Altuntaş, M., Kılıç, E. (2021). Havayolu Taşımacılığı ile Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Türkiye Örneği, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(1), 187-202.
4. Ata, S. (2012). Türkiye’nin İhracat Potansiyeli: Çekim Modeli Çerçevesinde Bir İnceleme. International Conference On Eurasian Economies. Ministry of Development, Turkey, 15 April.
5. Atakan, D. M. (2018). Hava Yolu Taşımacılığı. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi Yayını.
6. Atioğlu, E. (2021). Türk Sivil Havacılık Sektörünün Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi, Nevşehir Hacı Bektaş Üniversitesi SBE Dergisi, 11(4), 1936-1945.
7. Bal, H., Manga, M. & Akar, G. P. (2017). Havacılık Sektörü ve Ekonomik Büyüme: Türkiye Örneği, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 45, 353-366.
8. Brida, J.G., Bukstein, D., Zapata-Aguirre, S. (2016). Dynamic Relationship between Air Transport and Economic Growth in Italy: A Time Series Analysis, International Journal of Aviation Management, Inderscience Enterprises Ltd, 3(1), 52-67.

9. Boğa, S. (2016). Finansal Kırılganlıklar ve Gelişmekte Olan Ülkelere Yönelik Uluslararası Sermaye Hareketleri Üzerine Ekonometrik Bir Analiz. Doktora Tezi. İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul
10. Breush, T. S., & Pagan, A. R. (1980). The Lagrange Multiplier Test and its Applications to Model Specification in Econometrics, The Review of Economic Studies, 47(1), 239-253.
11. Brown, M.B. & Forsythe, A.B. (1974). The Small Sample Behavior Of Some Statistics Which Test The Equality Of Several Means, Technometrics 16, 129-132.
12. Button, K., Taylor, S. (2000), International Air Transportation and Economic Development, Journal of Air Transport Management, 6(4), 209-222.
13. Çalışkan, B. Ö. Ö. (2020). Hava Yolu Yönetimi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi.
14. Çam, Ü.(2016). Havayolu Taşımacılığı Piyasasının Teorik Analizi, Kafkas Üniversitesi İİBF Dergisi, 7(14), 711-725.
15. Çubukçu, A. (2020). Mekansal Panel Veri Modelleri: Havacılık Sektöründe Bir Uygulama. Yüksek Lisans Tezi. Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara
16. Driscoll, J.C. and Kraay, A.C. (1998). Consistent Covariance Matrix Estimation with Spatially Dependant Panel Data, Review of Economics and Statistic, 80(4), 549-560.
17. Eren, A.S., Eryer, A. ve Eryer. S. (2020). Havayolu Taşımacılığı Ve Ekonomik Büyüme İlişkisinin İncelenmesi Türkiye Örneği: Ampirik Bir Analiz, Uluslararası Sosyal Bilimler ve Eğitim Dergisi-USBED: 2(3), 236-257.
18. Fernandes, E., Pacheco, R. R. (2010). The Causal Relationship between GDP and Domestic Air Passenger Traffic İn Brazil, Transportation Planning And Technology, 33(7), 569-581.
19. Friedman, M. (1937). The Use of Ranks to Avoid the Assumption of Normality Implicit in the Analysis of Variance, Jorunal of the Amerikan Statistical Association, 32, 675-701.
20. Goetz, A. R. (1992). Air Passenger Transportation and Growth in the U.S. Urban System, 1950-1987, Growth and Change, 23(2), 217–238.
21. Güriş, S. Çağlayan, E. ve Güriş, B. (2013). Eviews ile Temel Ekonometri. İstanbul: Der Yayınlar
22. Hausman, J.A. (1978). Specification Test in Econometrics. Econometrica, 46(6), 1251-1271.
23. Hu, Y., Xiao, J., Deng, Y., Xiao, Y. & Wang, S. (2015). Domestic Air Passenger Traffic and Economic Growth in China: Evidence from Heterogeneous Panel Models, Journal of Air Transport Management, 42, 95-100.
24. İslamoğlu, B. (2021). Türkiye’de Havayolu Taşımacılığı İle Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin Yapısal Kırılmalı Ekonometrik Yöntem Yaklaşımıyla İncelenmesi, Uluslararası İşletme Ekonomi ve Yönetim Perspektifleri Dergisi (IJBEMP), 5 (2), 749-759
25. Levene, H. (1960). Robust Tests for Equality of Variances. In, Olkin, I., Ed., Contributions to Probability and Statistics, Stanford University Press, Palo Alto, 278-292
26. Mukkala, K. & Tervo, H. (2013). Air Transportation and Regional Growth: Which Way Does The Causality Run?, Environ. and Plann. A: Economy and Space, 45 (6), 1508–1520.
27. Njoya, E. T. & Nikitas, A. (2020). The Role of Air Transport in Employment Creation and Inclusive Growth in The Global South: The Case of South Africa, Journal of Transport Geography, 85, 102738.
28. Özaydın, C. (2023). Havayolu Ulaşımı ve Ekonomik Büyüme: Türkiye Üzerine Bir Analiz, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul .
29. Pesaran, M.H. (2004). General Diagnostic Tests for Cross Section Dependence in Panels, Cambridge Working Papers in Economics, No: 435.
30. Stephens, M. S., Ikeogu, V., Stephens, O. B., & Ukpere, W. I. (2014). Empirical Analysis of The Contribution of the Aviation Industry to the Nigerian Economy, Mediterranean Journal of Social Sciences, 5(3), 115
31. Şimşek, H. (2021). Hava Yolu Taşımacılığında Kriz Yönetimi, Journal of Aviation Research, 3(1), 21-40.
32. Uçar, M., Ülger, M. & Atamer, M. A. (2024). Havayolu Taşımacılığı ile Ekonomik Büyüme Arasındaki Dinamik İlişki: BRICS-T Ülkeleri Örneği. Fiscaoeconomia, 8(1), 149-168. Doi: 10.25295/fsecon.1375912.
33. Telli Üçler, Y. & Akça, M. (2023). Pandemide Hava Kargonun Ekonomik Büyüme Bağlamında Kurumsal Müşteri Memnuniyetine Etkisi: Konya Örneği, Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (45), 802-837
34. Wang, C, vd. (2021). Causality between Logistics Infrastructure and Economic Development in China, Transport Policy, 100, 49-58. https://doi.org/10.1016/j.tranpol.2020.10.005.
35. Wooldrige, M, J., 2002. Econometric Analysis Of Cross Section And Panel Data, Cambrige Massachustts, London England, 741s
36. Yaşar, M. ve Kiracı, K.(2018). Dünya Pazarlarında Piyasa Yapısı: Havayolu Sektöründe Rekabetin Ampirik Analizi, Uluslararası Yönetim, İktisat ve İşletme Dergisi, 14(3), 731-744.
37. Yıldız, B. &Yıldız G.A.(2023). CO2 Emisyonu, Havayolu Taşımacılığı, Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkis: Beşli Grup(G-5) Örneği, Alanya Akademik Bakış Dergisi, 8(1), 48-63.
38. Zhang, F., & Graham, D. J. (2020). Air Transport and Economic Growth: A Review Of The Impact Mechanism and Causal Relationships. Transport Reviews, 40(4), 506-528.