Hedge Accounting: A Study on the Practices of BIST 30 Companies

Öz

This study aims to examine the hedge accounting (HA) practices of companies listed in the Borsa Istanbul (BIST) 30 Index, and to reveal the types of risks these companies are exposed to, the diversity of derivative financial instruments they use, and the types of HA they implement. The scope of the study comprises 21 companies listed in the BIST 30 Index that apply hedge accounting. In this study, which employs the document analysis method, data were obtained by examining the companies’ 2024 financial statements and the footnote disclosures of these statements. Data analysis was conducted using the Maxquda software within the framework of codes created under three category: ‘risks exposed to’, ‘type of HA applied’, and ‘derivative instruments used for HA’. As a result of the analysis, it was found that companies are primarily exposed to liquidity, foreign exchange, interest rate, and credit risks. Furthermore, it was determined that they predominantly apply cash flow hedge accounting as the type of HA, and that they mainly use interest rate and cross-currency swaps along with foreign exchange forward contracts for HA. As a result of the findings obtained from the study, it was concluded that BIST 30 companies follow hedging strategies that differ according to the financial risks they are exposed to, effectively utilize derivative financial instruments, and extensively apply hedge accounting under TFRS 9.

Anahtar Kelimeler

• Hedge Accounting
• Derivative Financial Instruments
• IFRS 9
• IAS 39

Riskten Korunma Muhasebesi: BİST 30 Şirketlerinin Uygulamaları Üzerine Bir İnceleme

Öz

Bu çalışmada Borsa İstanbul (BİST) 30 Endeksi’nde yer alan şirketlerin riskten korunma muhasebesi (RKM) uygulamalarını inceleyerek, bu şirketlerin maruz kaldıkları risk türlerini, kullandıkları türev finansal araçların çeşitliliğini ve uyguladıkları RKM türlerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışmanın kapsamını BİST 30 Endeksi’nde yer alan ve RKM uygulayan 21 şirket oluşturmaktadır. Doküman analizi yönteminin kullanıldığı bu çalışmada verilere, şirketlerin 2024 yılı finansal tabloları ve bu tabloların dipnot açıklamaları incelenerek ulaşılmıştır. Verilerin analizi Maxquda programı yardımıyla ‘maruz kalınan riskler’, ‘uygulanan RKM türü’ ve ‘RKM için kullanılan türev araçlar’ olmak üzere üç kategori altında oluşturulan kodlar çerçevesinde yapılmıştır. Analiz sonucunda şirketlerin en çok likidite, kur, faiz oranı ve kredi risklerine maruz kaldıkları bulgusuna ulaşılmıştır. Ayrıca RKM türü olarak yoğunlukla nakit akışı değişkenliği muhasebesini uyguladıkları ve RKM için daha çok faiz oranı ve çapraz kur swapları ile döviz forward sözleşmelerini kullandıkları tespit edilmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgular neticesinde, BİST 30 şirketlerinin maruz kaldıkları finansal risklere göre farklılaşan riskten korunma stratejileri izledikleri, türev finansal araçları etkin biçimde kullandıkları ve TFRS 9 kapsamında riskten korunma muhasebesini yaygın şekilde uyguladıkları sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Riskten Korunma Muhasebesi
• Türev Finansal Araçlar
• TFRS 9
• TMS 39

Kaynakça

1. Akdeniz, F. (2024). TFRS 9 Finansal Araçlar Standardı hükümleri çerçevesinde futures sözleşmelerinin muhasebeleştirilmesi. Gümüşhane University Journal of Social Sciences, 15(1), 209-219.
2. Aras, O. (2017). Finansal riskten korunma muhasebesi ve Türkiye’deki uygulamalar (Uzmanlık Tezi). Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu, Ankara.
3. Babaoğlu, G., & Öztürk, E. (2020). Riskten korunma muhasebesi kapsamında etkinlik şartının rasyo analizi yöntemi ile tespiti. Journal of Accounting and Taxation Studies, 13(2), 377–400.
4. Braun, V., & Clarke, V. (2014). What can “thematic analysis” offer health and wellbeing researchers? International Journal of Qualitative Studies on Health and Well-Being, 9(1). https://doi.org/10.3402/qhw.v9.26152
5. Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission (COSO). (2017). Enterprise risk management: Integrating with strategy and performance. Durham, NC: COSO.
6. Çıtak, N., & Kurt, F. (2020). İhracat firmalarında riskten korunma aracı olarak türev ürünlerin kullanımı. Muhasebe Enstitüsü Dergisi, (62), 11–22. Doi: 10.26650/MED.2020672174
7. Demir, V. (2015). TFRS/TMS kapsamında finansal araçlar: Sunum, muhasebeleştirme ve ölçme, açıklamalar (2. baskı). İstanbul: Nobel Akademik Yayıncılık.
8. Galip, Y., & Kutay, N. (2022). Riske yönelik muhasebe ve finansal raporlama standartları açıklamaları: Borsa İstanbul (BİST) imalat sektörüne ilişkin içerik analizi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(2), 619–644. Doi: http://dx.doi.org/10.16953/deusosbil.1036655

9. Hopkin, P. (2018). Fundamentals of risk management: Understanding, evaluating and implementing effective risk management (5th edition). London: Kogan Page.
10. İpek, A. (2020). Riskten korunma muhasebesi ve Türkiye'de uygulanabilirliği üzerine bir vaka çalışması. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (88), 75–96. Doi:10.25095/mufad.755712
11. Jiang, J. & Ye, R. (2024) Hedge accounting, IFRS 9, and audit fees: Evidence from China. Accounting & Finance, 64, 3111– 3135. https://doi.org/10.1111/acfi.13268
12. Jorion, P. (2003). Financial risk manager handbook. Hoboken, NJ: John Wiley & Sons.
13. Kaldırım, Y. (2022). Korunma muhasebesi uygulamasının belirleyicileri ve kazanç dalgalanmasında korunma muhasebesi etkisi. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 24(3), 532-557. https://doi.org/10.31460/mbdd.930877
14. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK). Erişim 8 Temmuz 2025, www.kgk.gov.tr
15. Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP). Erişim 12 Temmuz 2025, www.kap.org.tr/tr/Endeksler
16. Miles, M.B. & Huberman, A.M. (1994), Qualitative data analysis: an expanded sourcebook, London: Sage Publishers.
17. Mirza, A. A., Holt, G., & Orrell, M. (2010). International financial reporting standards (IFRS) workbook and guide: Practical insights, case studies, multiple-choice questions, illustrations. Hoboken, NJ: John Wiley & Sons.
18. Needles, B. E., & Powers, M. (2012). Financial accounting (11th edition). Mason, OH: South-Western Cengage Learning.
19. Panaretou, A., Shackleton, M. B., & Taylor, P. A. (2013). Corporate risk management and hedge accounting. Contemporary accounting research, 30(1), 116-139
20. Ramirez, J. (2015). Accounting for derivatives: Advanced hedging under IFRS 9. Hoboken, NJ: John Wiley & Sons.
21. Ranasinghe, T., Sivaramakrishnan, K., & Yi, L. (2022). Hedging, hedge accounting, and earnings predictability. Review of Accounting Studies, 27(1), 35-75. https://doi.org/10.1007/s11142-021-09595-8
22. Sabuncu, B. (2017). Finansal kiralama şirketlerinde riskten korunma muhasebesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (73), 93–112.
23. Tapang, A. T., Takon, S. M., Uklala, A. P., Obo, E. B., Efiong, E. J., Ihendinihu, J. U., & Nkamare, S. E. (2022). Financial risk management and performance of insurance companies: The moderating role of hedge accounting. Journal of Management Information and Decision Sciences, 25(3), 50-66
24. TFRS 7 Finansal Araçlar: Açıklamalar Standardı. (2007). Resmî Gazete, 30 Ocak 2007, Sayı 26419.
25. TFRS 9 Finansal Araçlar Standardı. (2019). Resmî Gazete, 15 Ocak 2019, Sayı 30656 (Mükerrer).
26. TMS 21 Kur Değişiminin Etkileri Standardı (2019). Resmî Gazete, 15 Ocak 2019, Sayı 30656.
27. TMS 39 Finansal Araçlar: Muhasebeleştirme ve Ölçme Standardı. (2006). Resmî Gazete, 3 Kasım 2006, Sayı 26335.