Examining the First Aid Knowledge Levels of Public Librarians: The Case of Erzurum

Öz

Empowering library staff with basic first aid skills contributes to rapid response and risk management in emergency situations. The primary objective of this study is to determine the level of first aid knowledge among library staff working in public libraries in the province of Erzurum. The study adopted a quantitative research approach and utilized a descriptive methodology. As part of the research, a survey consisting of a total of 21 questions—9 of which were demographic and 12 of which measured first aid knowledge levels—was administered to 46 volunteer participants across 22 public libraries. An Ethics Committee Approval was obtained for the study, and an informed consent form was provided to all participants along with the survey. The data collected through the survey were analyzed using the R program. The findings indicate that the vast majority of participants were male (73.9%), aged 25–59, with an average age of 41. It was determined that staff members, whose educational level was generally associate degree or higher (76%), were predominantly employed in the librarian cadre (45.7%). It was found that only a very small portion of the staff participating in the study (10.9%) held a first aid certification, while the others acquired knowledge on the subject through various information sources. It was determined that a large portion of the participants (60.9%) felt they needed first aid training. The average correct response rate (61.37%) for the 12 questions designed to assess first aid knowledge fell below the theoretical success rate specified in the regulations. The results of the chi-square test analyses revealed no statistically significant difference between participants’ perceived need for first aid training and their level of basic first aid knowledge (p > 0.05). Similarly, no significant difference was found between holding a basic first aid certification and knowledge level (p > 0.05). These results indicate that there is no direct relationship between individuals’ perceived need for training and their current knowledge levels; furthermore, holding a certification alone does not increase knowledge levels. Consequently, given that the vast majority of staff do not hold a first aid certificate, that the knowledge levels of participants who do hold a certificate are below expectations, and that the overall success rate falls below legal standards, it is recommended that first aid training for library staff be expanded and regularly updated.

Anahtar Kelimeler

• First Aid
• Erzurum
• Public Libraries
• First Aid Knowledge Level
• Library Staff

Etik Beyan

This study has been approved by the Presidency of the Ethics Committee for Social and Humanities Sciences at Atatürk University pursuant to its decision dated 20.06.2025/264.

Halk Kütüphanecilerinin İlk Yardım Bilgi Düzeylerinin İncelenmesi: Erzurum İli Örneği

Öz

Kütüphane personelinin temel ilk yardım becerileriyle donatılması, acil durumlarda hızlı müdahale ve risk yönetimine katkı sağlar. Bu araştırmanın temel amacı, Erzurum ilinde bulunan halk kütüphanelerinde görev yapan kütüphane personelinin ilk yardım bilgi düzeylerini belirlemektir. Nicel araştırma yaklaşımının benimsendiği çalışmada, betimleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında, 22 halk kütüphanesinde 46 gönüllü katılımcıya, 9’u demografik ve 12’si ilk yardım bilgi düzeyini ölçmeye yönelik toplam 21 sorudan oluşan bir anket uygulanmıştır. Çalışma için Etik Kurul İzni alınmış olup, tüm katılımcılara gönüllü onam formu anket ile sunulmuştur. Anket aracılığıyla elde edilen veriler R programı ile analiz edilmiştir. Bulgular, katılımcıların büyük çoğunluğunun erkek (%73,9), 25-59 yaş aralığında ve yaş ortalamasının 41 olduğunu göstermektedir. Eğitim düzeyi genellikle ön lisans ve üzeri (%76) olan personelin ağırlıklı olarak kütüphaneci kadrosunda (%45,7) görev yaptığı belirlenmiştir. Araştırmaya katılan personelin çok az bir kısmının (%10,9) ilk yardım sertifikasına sahip olduğu, diğerlerinin ise çeşitli bilgi kaynakları aracılığıyla konu hakkında bilgi edindiği anlaşılmıştır. Katılımcıların büyük oranda (%60,9) ilk yardım eğitimi almaya gereksinim duyduğu tespit edilmiştir. İlk yardım bilgi düzeyini anlamaya yönelik oluşturulan 12 sorunun doğru yanıt ortalaması (%61,37) yönetmelikte belirtilen teorik başarı oranının altında kalmıştır. Yapılan Ki-Kare testi analizleri sonucunda, katılımcıların ilk yardım eğitimine ihtiyaç duyma durumları ile temel ilk yardım bilgi düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p > 0,05). Benzer şekilde, temel ilk yardım sertifikasına sahip olma durumu ile bilgi düzeyi arasında da anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir (p > 0,05). Bu sonuçlar, bireylerin kendi algıladıkları eğitim ihtiyacı ile mevcut bilgi düzeyleri arasında doğrudan bir ilişki olmadığını; ayrıca sertifika sahibi olmanın tek başına bilgi düzeyini artırmadığını göstermektedir. Sonuç olarak, personelin büyük çoğunluğunun ilk yardım sertifikasına sahip olmadığı, sertifikaya sahip olan katılımcıların da bilgi düzeylerinin beklenenin altında olması ve genel başarı düzeyinin yasal standartların altında kalması nedeniyle, kütüphane personeline yönelik ilk yardım eğitimlerinin yaygınlaştırılması, düzenli aralıklarla güncellenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İlk Yardım
• Erzurum
• Halk Kütüphaneleri
• İlk Yardım Bilgi Düzeyi
• Kütüphane Personeli

Etik Beyan

Bu çalışma için Atatürk Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu Başkanlığının 20.06.2025/264 sayılı kararı ile etik kurul izni alınmıştır.

Kaynakça

1. Akgün, M., Sekerci, N., Demirdağ, H., ve Doğan, R. (2023). “Okul Öncesi Öğretmenlerinin Temel İlk Yardım Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi”, Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(3), s.30-38. https://doi. org/10.48124/husagbilder.1180096 (Erişim Tarihi: 25 Mart 2025).
2. Al Gharsan, M., & Alarfaj, I. (2019). “Knowledge and practice of secondary school teachers about first aid”, Journal of family medicine and primary care, 8(5), p.1587-1593. DOI: 10.4103/jfmpc.jfmpc_76_19 (Erişim Tarihi: 19 Nisan 2025).
3. Altındiş, S., Tok, Ş., Aslan, F. G., Adıgül, M. P., Ekerbiçer, H. Ç., ve Altındiş, M. (2017). “Üniversite Öğrencilerinin İlk Yardım Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi”, Sakarya Tıp Dergisi, 7(3), s.125-130. https:// dergipark.org.tr/en/download/article-file/362501 (Erişim Tarihi: 25 Nisan 2025).
4. Altıntop, L., Dündar, C., Güven, H., Doğanay, Z., ve Topbaş, M. (2000). “Samsun İl Merkezinde Görev Yapan Trafik Polislerinin İlk Yardım Eğitimi Öncesi ve Sonrası Bilgi Düzeyleri”, Ulusal Travma Dergisi, 6(1). https://jag.journalagent.com/travma/pdfs/UTD_6_1_53_56.pdf (Erişim Tarihi: 8 Mayıs 2025).
5. Anadolu Ajansı. (Ocak 2025). “Erzurum’un Modern Kütüphanesi 2024’te 812 Bin Okuyucu Ağırladı”, (Erişim tarihi: 5 Mayıs 2025), https:// www.aa.com.tr/tr/kultur/erzurumun-modern-kutuphanesi-2024te-812-bin-okuyucu-agirladi/3453326 (Erişim Tarihi: 7 Mart 2025).
6. Aslan, H., ve Demirdel, E. (2024). “An Examination of First Aid Knowledge Levels of Physiotherapists”, Physiotherapy Theory and Practice, 40(7), p.1428-1435. https://doi.org/10.1080/09593985.2023.2183101 (Erişim Tarihi: 12 Nisan 2025).
7. Bakalarski, P. (2020). “Assessment of teachers’ knowledge about first aid”, Critical Care Innovations, 3(1), p.18-23. DOI: 10.32114/ CCI.2020.3.1.18.23 (Erişim Tarihi: 3 Nisan 2025).
8. Balcı, A. (2019). “Eğitimsel Araştırmanın Eğitimsel Sorunların Çözümüne Uygulanması”, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 22(1), s.411-420. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000868 (Erişim Tarihi: 9 Mayıs 2025).

9. 170 Emasealu, H. U., & Stanislaus, E. N. (2021). “The First Responder Librarian As A Guide to the Information-Vulnerable Members of The Society”, Journal of Library Services and Technologies, 3(2), p.112-118.
10. Göktaş, A. (2022). Sınıf Öğretmenlerinin İlk Yardım Özyeterliklerinin ve İlk Yardım Bilgi Düzeylerinin İncelenmesi, Çankırı: Çankırı Karatekin Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi.
11. Halk Kütüphaneleri Yönetmeliği. (2012). 11/01/2012 tarih ve 28170 sayılı Resmî Gazete, https://teftis.ktb.gov.tr/TR-264032/halk-kutuphaneleri-yonetmeligi.html (Erişim Tarihi: 20 Mayıs 2025).
12. Health and Safety Classes. (Eylül 2012). “First Aid Course and its Importance in Our Daily Life”, https://reddingcpr.wordpress.com/2012/09/17/ first-aid-course-and-its-importance-in-our-daily-life/ (Erişim tarihi: 9 Mayıs 2025).
13. International Federation of Library Associations and Institutions. (2025). “Evidence for Global and Disaster Health Special Interest Group”, https://www.ifla.org/units/e4gdh/ (Erişim Tarihi: 11 Mart 2025).
14. İlkyardım Yönetmeliği. (2015). 29/07/2015 tarih ve 29429 sayılı Resmî Gazete, https://www.mevzuat.gov.tr/ mevzuat?MevzuatNo=20992&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 (Erişim Tarihi: 2 Mayıs 2025).
15. İsmail Saib Sencer İl Halk Kütüphanesi Temmuz 2025 Verileri. (2025). İsmail Saib Sencer İl Halk Kütüphanesi Müdürlüğü. (30 Haziran 2025).
16. Karadeniz, Ş. (2021). Türkiye’de Ulusal Halk Kütüphanesi Stratejisi, İstanbul: Hiperyayın.
17. Köksoy, S., Öncü, E., Şermet, Ş., ve Sungur, M. A. (2012). “Cezaevinde Bulunan Mahkûmların İlk Yardım Bilgi Düzeyleri”, Türkiye Acil Tıp Dergisi, 12(1), s.20-24.
18. Kütüphaneler veYayımlar Genel Müdürlüğü.(2023).“Halk Kütüphanelerinde Bebekler ve Çocuklar”, https://kygm.ktb.gov.tr/TR-308336/bebek-ve-cocuk-kutuphaneleri.html (Erişim Tarihi: 10 Mayıs 2025).
19. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (t.y.). “İlk Yardım Soru Bankası”, https://kayseriisg.meb.gov.tr/meb_iys_dosyal ar/2018_11/08212853_08203209_3-Soru_BankasY-converted-converted_1_1_1.pdf (Erişim Tarihi: 3 Haziran 2025).
20. Nayir, T., Uskun, E., Türkoğlu, H., Uzun, E., Öztürk, M., ve Kişioğlu, N. (2011). “Isparta İl Merkezinde Görevli Öğretmenlerin İlkyardım Bilgi Düzeyleri ve Tutumları”, Medical Journal of Süleyman Demirel
21. University, 18(4), s.123-127. https://dergipark.org.tr/en/pub/sdutfd/ issue/21006/225929 (Erişim Tarihi: 29 Nisan 2025).
22. Ogden, L.P., & Williams, R.D. (2022). Supporting Patrons in Crisis through a Social Work-Public Library Collaboration. Journal of Library Administration, 62, p.656- 672.
23. Orhan, S. İ., ve Aydın, A. (2020). “Öğretmen Adaylarının ilk yardım bilgi düzeyleri: Kastamonu Üniversitesi örneği”, Kastamonu Education Journal, 28(4), s.1657-1667.
24. Polat, Ö. (2024). “Gönüllü Kütüphanecilerin Deprem Bölgesindeki Gözlem ve Deneyimleri Üzerinden Psikolojik İlk Yardım Yetkinliğinin Önemi ve Gerekliliği”, Bilgi Dünyası, 25(1), s.118-149. https://doi. org/10.15612/BD.2024.745 (Erişim Tarihi: 13 Mayıs 2025).
25. Provence, M. A., Wahler, E. A., Helling, J., & Williams, M. A. (2021). “Self-Reported Psychosocial Needs of Public Library Patrons: Comparisons Based on Housing Status”, Public Library Quarterly, 40(3), p.244– 257. https://doi.org/10.1080/01616846.2020.1730738 (Erişim Tarihi: 15 Mayıs 2025).
26. Sağlık Bakanlığı. (2008). “Eğitimciler İçin Eğitim Rehberi: İlk Yardım Modülleri”, https://ekutuphane.saglik.gov.tr/Yayin/202 (Erişim Tarihi: 27 Nisan 2025).
27. Sağlık Bakanlığı İlk Yardım Eğitim Kitabı 2024 (2024). https://dosyaism. saglik.gov.tr/Eklenti/232122/0/ilk-yardim-egitim-kitabi-2024pdf.pdf (Erişim Tarihi: 22 Mayıs 2025).
28. Serinken, M., Türkcüer, İ., Karcıoglu, Ö., Akkaya, S., ve Uyanık, E. (2011). “Kadınların Başına Gelen Ev Kazaları ve İlk Yardım Bilgi Düzeyleri”, Ulus Travma Acil Cerrahi Dergisi, 17 (5), s.445-449. https://jag. journalagent.com/travma/pdfs/UTD_17_5_445_449.pdf (Erişim Tarihi: 3 Mart 2025).
29. Şenol, V., Çetinkaya, F., ve Yıldırım, C. (1999). “Otobüs ve Kamyon Şoförlerinin İlk Yardım Konusundaki Bilgi Tutum ve Davranışları”, Ulusal Travma ve Acil Cerrahi Dergisi, 5(1), s.19-23. https://jag. journalagent.com/travma/pdfs/UTD_5_1_19_23.pdf (Erişim Tarihi: 24 Mart 2025).
30. Türk Kızılay İlk Yardım Birimi. (t.y.). “İlk Yardım Bilgileri”, https://www. ilkyardim.org.tr/temel-ilk-yardim-bilgileri.html (Erişim Tarihi: 17 Nisan 2025).
31. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2025). “İllere Göre Halk Kütüphaneleri, Yararlanan Kişi, Kayıtlı Üye, Ödünç Verilen Materyal ve Konularına Göre Kitap Sayısı, 2024”, https://data.tuik.gov.tr/Bulten/ Index?p=Kutuphane-Istatistikleri-2024-54192 (Erişim Tarihi: 03 Aralık 2025).
32. Uskun, E., Alptekin, F., Öztürk, M., ve Kişioğlu, A. N. (2008). “Ev Hanımlarının Ev Kazalarını Önlemeye Yönelik Tutum ve Davranışları İle Ev Kazalarına Yönelik İlkyardım Bilgi Düzeyleri”, Ulus Travma Acil Cerrahi Dergisi, 14(1), s.46-52. https://jag.journalagent.com/ travma/pdfs/UTD_14_1_46_52.pdf (Erişim Tarihi: 27 Şubat 2025).
33. Williams, R. D., & Ogden, L. P. (2020). What knowledge and attitudes inform public librarians’ interactions with library patrons in crisis? Journal of Librarianship and Information Science, 53(1), p.62-74. https://doi.org/10.1177/0961000620917720 (Erişim Tarihi: 03 Mart 2025)
34. Zhao, T., Zhang, X., Cui, X., Chen, Y., Wang, N., Wang, B., ... & Han, X. (2024). “Awareness, attitudes and first aid knowledge of epilepsy among university students–A cross-sectional study in Henan Province, China”, Epilepsy Research, 201, 107315.
35. Zideman, D. A., Singletary, E. M., Borra, V., Cassan, P., Cimpoesu, C. D., De Buck, E., ... & Poole, K. (2021). “European Resuscitation Council Guidelines 2021: First Aid”, Resuscitation, 161, p.270-290. https:// doi.org/10.1016/j.resuscitation.2021.02.013 (Erişim Tarihi: 9 Şubat 2025).