TR
EN
Kişi ve iş uyumu açısından “Mesleki Uyumluluk Değerlendirmesi” ölçeğinin geliştirme çalışması: Ön çalışma
Öz
Amaç: Kişi-iş uyumu, çalışanın fiziksel, bilişsel, ruhsal ve çevresel yönlerden işin gereklilikleriyle uyuşmasını ifade eden çok boyutlu bir kavramdır. Bu uyumun doğru değerlendirilmesi, çalışanların iş doyumunu ve örgütsel bağlılığını artırmak ve mesleki rehabilitasyon hedefli programların etkinliğini artırmak açısından kritik önemdedir. Bu çalışmada, Mesleki Uyumluluk Değerlendirmesinin (MUD) geliştirilmesi ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada, “Mesleki Uyumluluk Değerlendirmesi” adıyla yeni bir ölçek geliştirilmiştir. Ölçek, Bilişsel Durum (5 madde), Fiziksel Durum (5 madde), Ruhsal Durum (5 madde) ve Çevresel Durum (15 madde) olmak üzere dört alt boyuttan oluşmaktadır. MUD, farklı sektörlerde çalışan 60 katılımcıya uygulanmış; Cronbach alfa ve madde analizi ile psikometrik özellikleri incelenmiştir. Sonuçlar: Bilişsel Durum, Fiziksel Durum ve Çevresel Durum alt boyutlarında Cronbach alfa değerleri 0,80 üzerindeyken, Ruhsal Durum alt boyutunda 0,765 düzeyinde saptanmıştır. Bazı maddelerde düşük madde-toplam korelasyonları gözlenmişse de alt boyutların iç tutarlılığı yüksek bulunmuştur. Tartışma: MUD, çok boyutlu yaklaşımıyla kişi-iş uyumunu kapsamlı değerlendirme potansiyeline sahiptir. Mevcut pilot bulgular, ölçeğin özellikle mesleki rehabilitasyon ve iş sağlığı alanlarında kullanılabilir bir araç olduğunu düşündürmektedir. Daha geniş ve farklı örneklemlerle doğrulayıcı çalışmalar yapılarak MUD’un geçerlilik ve güvenilirlik profili ayrıntılandırılmalı, böylece ölçeğin kuramsal ve uygulamalı kanıt düzeyi artırılmalıdır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu çalışma için Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Araştırma Etik Kurulu (Onay Tarihi: 22.01.2025, Araştırma no: SBF 24-015) tarafından onay alınmıştır ve çalışma Helsinki Deklarasyonuna uygun şekilde yürütülmüştür.
Kaynakça
- Canhete Pereira, R. M., & Monteiro, I. (2020). Vocational rehabilitation and return to work: integrative review. Revista Brasileira de Medicina Do Trabalho, 17(3), 441. https://doi.org/10.5327/Z1679443520190350
- Duncan, K., & Sias, P. M. (2023). “Checking a Box Isn’t Exactly Helpful”: Interpretations of the Voluntary Self-Identification of Disability Form During the Job Application Process. Disability Studies Quarterly, 42(3–4). https://doi.org/10.18061/DSQ.V42I3-4.7997
- Fadyl, J. K., McPherson, K. M., Schlüter, P. J., & Turner-Stokes, L. (2015). Development of a new tool to evaluate work support needs and guide vocational rehabilitation: the Work-ability Support Scale (WSS). Disability and Rehabilitation, 37(3), 247–258. https://doi.org/10.3109/09638288.2014.914586
- Greguras, G. J., Diefendorff, J. M., Carpenter, J., & Tröster, C. (2014). Person-environment fit and self-determination theory. The Oxford Handbook of Work Engagement, Motivation, and Self-Determination Theory, 143–161.
- Hennekam, S., Follmer, K., & Beatty, J. E. (2021). The paradox of mental illness and employment: a person-job fit lens. The International Journal of Human Resource Management, 32(15), 3244–3271. https://doi.org/10.1080/09585192.2020.1867618
- Iwanaga, K., Chan, F., Tansey, T. N., Hoyt, W. T., & Berven, N. L. (2020). Evaluation of Constructs Based on Self-Determination Theory and Self-Efficacy Theory as Predictors of Vocational Rehabilitation Engagement for People With Physical and Sensory Disabilities. Https://Doi.Org/10.1177/0034355220942301, 64(3), 131–144. https://doi.org/10.1177/0034355220942301
- Jussli, A., Villegas, P. O., & Lippke, S. (2022). Promoting blue-collar employees’ work ability: A qualitative study on occupational health practitioners’ perspective on feasible interventions. Work, 73(2), 591–610. https://doi.org/10.3233/WOR-205329/ASSET/IMAGES/10.3233_WOR-205329-FIG2.JPG
- Keane, A., Kwon, K., & Kim, J. (2024). An integrative literature review of person–environment fit and employee engagement. Journal of Management & Organization, 30(6), 2149–2178. https://doi.org/10.1017/JMO.2023.71
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İş Terapisi, Yardımcı Sağlık ve Rehabilitasyon Bilimi (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
21 Mayıs 2025
Yayımlanma Tarihi
30 Mayıs 2025
Gönderilme Tarihi
3 Mart 2025
Kabul Tarihi
9 Nisan 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 13 Sayı: 2
APA
Temizkan, E., Atasavun Uysal, S., & Ekici, G. (2025). Kişi ve iş uyumu açısından “Mesleki Uyumluluk Değerlendirmesi” ölçeğinin geliştirme çalışması: Ön çalışma. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi, 13(2), 83-91. https://doi.org/10.30720/ered.1650257
AMA
1.Temizkan E, Atasavun Uysal S, Ekici G. Kişi ve iş uyumu açısından “Mesleki Uyumluluk Değerlendirmesi” ölçeğinin geliştirme çalışması: Ön çalışma. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi. 2025;13(2):83-91. doi:10.30720/ered.1650257
Chicago
Temizkan, Ege, Songul Atasavun Uysal, ve Gamze Ekici. 2025. “Kişi ve iş uyumu açısından ‘Mesleki Uyumluluk Değerlendirmesi’ ölçeğinin geliştirme çalışması: Ön çalışma”. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi 13 (2): 83-91. https://doi.org/10.30720/ered.1650257.
EndNote
Temizkan E, Atasavun Uysal S, Ekici G (01 Mayıs 2025) Kişi ve iş uyumu açısından “Mesleki Uyumluluk Değerlendirmesi” ölçeğinin geliştirme çalışması: Ön çalışma. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi 13 2 83–91.
IEEE
[1]E. Temizkan, S. Atasavun Uysal, ve G. Ekici, “Kişi ve iş uyumu açısından ‘Mesleki Uyumluluk Değerlendirmesi’ ölçeğinin geliştirme çalışması: Ön çalışma”, Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi, c. 13, sy 2, ss. 83–91, May. 2025, doi: 10.30720/ered.1650257.
ISNAD
Temizkan, Ege - Atasavun Uysal, Songul - Ekici, Gamze. “Kişi ve iş uyumu açısından ‘Mesleki Uyumluluk Değerlendirmesi’ ölçeğinin geliştirme çalışması: Ön çalışma”. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi 13/2 (01 Mayıs 2025): 83-91. https://doi.org/10.30720/ered.1650257.
JAMA
1.Temizkan E, Atasavun Uysal S, Ekici G. Kişi ve iş uyumu açısından “Mesleki Uyumluluk Değerlendirmesi” ölçeğinin geliştirme çalışması: Ön çalışma. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi. 2025;13:83–91.
MLA
Temizkan, Ege, vd. “Kişi ve iş uyumu açısından ‘Mesleki Uyumluluk Değerlendirmesi’ ölçeğinin geliştirme çalışması: Ön çalışma”. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi, c. 13, sy 2, Mayıs 2025, ss. 83-91, doi:10.30720/ered.1650257.
Vancouver
1.Ege Temizkan, Songul Atasavun Uysal, Gamze Ekici. Kişi ve iş uyumu açısından “Mesleki Uyumluluk Değerlendirmesi” ölçeğinin geliştirme çalışması: Ön çalışma. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi. 01 Mayıs 2025;13(2):83-91. doi:10.30720/ered.1650257