The Relationship Between Body Awareness, Musculoskeletal Problems and Fatigue in Cleaners

Yıl 2026, Cilt: 14 Sayı: 1, 43 - 50, 09.01.2026

Ayla Günal , Funda Demirtürk , Züleyha Kübra Doğan , Tuğba Nur Alkan , Ravzanur Duran , Tuğba Karabulut , Nursema Aksoy , Şeyma Duyum , Bahadır Sevimli , Ayşe Tuğba Yaban , Narges Piri

https://doi.org/10.30720/ered.1722639

Öz

Purpose: The aim of this study is to investigate the relationship between body awareness, musculoskeletal problems and fatigue among cleaners. Material and Method: Socio-demographic information (age, gender, marital status etc.) was recorded. Participants' body awareness was assessed with the Body Awareness Questionnaire (BAQ), musculoskeletal system problems were assessed with the Cornell Musculoskeletal Disorders Scale (CMDS), fatigue levels were assessed with the Fatigue Severity Scale (FSS). Results: The study was completed with a total of 138 participants, 63 females and 75 males. It was found that there was no statistically significant relationship between the participants' BAQ and the CMDS total score and sub-dimensions (p>0,05). Similarly, it was found that there was no statistically significant relationship between the BAQ and the FSS mean and total score (p>0,05). However, it was found that there was a weak positive statistically significant relationship between the CMDS spine, upper extremity, lower extremity sub-dimensions and total score and the FSS mean score and total scores (p<0,01) Conclusion: The existence of a highly significant relationship between musculoskeletal problems and fatigue in cleaning workers has revealed the importance of the evaluation of these two parameters by rehabilitation specialists.

Anahtar Kelimeler

Health Knowledge , Pain Perception , Fatigue

Temizlik Görevlilerinde Vücut Farkındalığı, Kas İskelet Sistemi Problemleri ve Yorgunluk Arasındaki İlişki

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı temizlik görevlilerinde vücut farkındalığı, kas-iskelet sistemi problemleri ve yorgunluk arasındaki ilişkiyi araştırmak idi. Gereç ve Yöntem: Sosyo-demografik bilgiler (yaş, cinsiyet, medeni durum vb.) kaydedildi. Katılımcıların vücut farkındalıkları Vücut Farkındalığı Anketi (VFA) ile, kas-iskelet sistemi sorunları Cornell Kas-iskelet Sistemi Rahatsızlıkları Ölçeği (CKİSRÖ) ile, yorgunluk düzeyleri Yorgunluk Şiddeti Ölçeği (YŞÖ) ile değerlendirildi. Sonuçlar: Çalışma 63 kadın ve 75 erkek olmak üzere toplam 138 katılımcı ile tamamlandı. Katılımcıların VFA ile CKİSRÖ toplam puanı ve alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığı bulundu (p>0,05). Benzer şekilde VFA ile YŞÖ ortalama puanı ile toplam puanı arasında da istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığı saptandı (p>0,05). Ancak CKİSRÖ’nün omurga, üst ekstremite, alt ekstremite alt boyutları ve toplam puanı ile YŞÖ ortalama ve toplam puanları arasında zayıf düzeyde pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu bulundu (p<0,01). Tartışma: Temizlik görevlerinde kas-iskelet sistemi sorunları ile yorgunluk arasında oldukça anlamlı bir ilişkinin varlığı, bu iki parametrenin rehabilitasyon uzmanları tarafından değerlendirilmesinin önemini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Ağrı Algısı , Yorgunluk , Sağlık Bilgisi

Etik Beyan

Çalışma Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırmaları Etik Kurulu tarafından onaylandı (25.04.2023 tarih 7. oturum ve 01-37 karar sayılı karar no:07.16)

Destekleyen Kurum

Bu çalışma için maddi destek ve kurum desteği alınmamıştır.

Kaynakça

• Ahmadi, M., Choobineh, A., Mousavizadeh, A., & Daneshmandi, H. (2022). Physical and psychological workloads and their association with occupational fatigue among hospital service personnel. BMC Health Serv Res, 22(1), 1150. doi: 10.1186/s12913-022-08530-0.
• Alie, M., Abich, Y., Demissie, S. F., Weldetsadik, F. K., Kassa, T., Shiferaw, K. B., et al. (2023). Magnitude and possible risk factors of musculoskeletal disorders among street cleaners and solid waste workers: a cross-sectional study. BMC Musculoskelet Disord, 24(1), 493. doi: 10.1186/s12891-023-06619-z.
• Bahar, L., & Bağdatoğlu, Ö. T. (2019). Bir üniversite kampüsündeki temizlik çalışanlarının mesleki risk ve hastalıklar konusundaki farkındalıkları. Sağlık Bilimlerinde Eğitim Dergisi, 2(1), 1-12.
• Bakal, D. (1999). Minding the body- clinical use of somatic awareness. The Guilford Press: New York.
• Baysal, B., Umut, G. U., & Saka, S. (2023). Farklı alanlarda çalışan fizyoterapistlerde mesleğe bağlı kas iskelet sistemi yaralanmaları, yorgunluk ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal, 10(2), 426-440. doi.org/10.21020/husbfd.1080741
• Binderup, A. T., Holtermann, A., Søgaard, K., & Madeleine, P. (2011). Pressure pain sensitivity maps, self-reported musculoskeletal disorders and sickness absence among cleaners. Int Arch Occup Environ Health, 84, 647-654. doi: 10.1007/s00420-011-0627-6.
• Can, G.A., & Can, S.S. (2012). Validation of the Turkish version of the fatigue severity scale in patients with fibromyalgia. Rheumatol Int, 32 (1), 27-31. doi: 10.1007/s00296-010-1558-3.
• Cohen, J. (1992). A power primer. Psychological Bulletin, 112, 155–159. doi: 10.1037//0033-2909.112.1.155. Demirci, D., Karamancıoğlu, B., Hoşbaş, B.D., & Özülkülü, E.G. (2023). Cerrahlarda görülen kas iskelet sistemi problemleri. J H Sci Arel U, 7(3), 169-177.
• Dinh-Dang, D., Khafagy, A., Krause, N., & Harris-Adamson, C. (2023). Assessment of cardiovascular load among hotel room cleaners. Appl Ergon, 106, 103886. doi: 10.1016/j.apergo.2022.103886.
• Doğan, F. Z., & Akı, E. (2021). Belediye temizlik hizmetlerinde çalışan bireylerin çalışma duruşlarının yaşam kalitesi ve ağrı ile ilişkisi. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi, 9(1), 7-14. doi.org/10.30720/ered.772124
• Eggerth, D. E., Ortiz, B., Keller, B. M., & Flynn, M. A. (2019). Work experiences of Latino building cleaners: an exploratory study. Am J Ind Med, 62(7), 600-608. doi: 10.1002/ajim.22986.
• Emirzeoğlu, M., & Erden, A. (2019). A comparison of body awareness level and fatigue severity of adolescent athletes and sedentary individuals. Turkiye Klinikleri J Health Sci, 4(2), 155-161. doi: 10.5336/healthsci.2018-62900
• Englehardt, J.D., Fleming, L.E., Bean, J.A., Huren, A.N., John, N., Rogers, J., et al. (2000). Solid waste management health and safety risks: epidemiology and assessment to support risk reduction. Report #00-01, Florida University of Miami.
• Erden, A., Altuğ, F., & Cavlak, U. (2013). Sağlıklı kişilerde vücut farkındalık durumu ile ağrı, emosyonel durum ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi. J Kartal TR, 24(3), 145-150. doi: 10.5505/jkartaltr.2013.20438
• Erdinç, O., Hot, K., & Ozkaya, M. (2011). Turkish version of the Cornell Musculoskeletal Discomfort Questionnaire: cross-cultural adaptation and validation. Work, 39(3), 251-260. doi: 10.3233/WOR-2011-1173.
• Esen, H., & Fığlalı, N. (2013). Çalışma duruşu analiz yöntemleri ve çalışma duruşunun kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarına etkileri. SAUJS, 17(1), 41-51.
• Ghaedrahmati, Z., Ghaffari, M., Mehrabi, Y., Alavi, N., Amereh, F., Roostaei, K., et al. (2023). Urban informal waste recycling in Tehran: Knowledge, attitudes and practices towards health risks during recycling process. Cleaner Waste Systems, 4, 100064. doi.org/10.1016/j.clwas.2022.100064
• Gündoğdu, D.E. (2016). Temizlik Çalışanlarının Çalışma Koşullarının ve Sağlık Durumlarının İş Sağlığı ve Güvenliği Yönünden İncelenmesi. (Yüksek lisans tezi). T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü, Ankara.
• Güneş, E., & Ayaz‐Alkaya, S. (2022). The effect of health education on prevention of low back pain for health caregivers and cleaning workers. Int J Nurs Pract, 28(1), e12973. doi: 10.1111/ijn.12973.
• Hastürk, D.N., Beyhan, A., Şahin, A., Alma, P., & Kolaç, N. (2021). Temizlik işçilerinin genel sağlık profilleri ve etkileyen faktörler. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 3(3), 198-211. doi.org/10.54061/jphn.941954
• Hedge, A., Morimoto, S., & McCrobie, D. (1999). Cornell musculoskeletal discomfort questionnaire. (CMDQ) [Database record]. APA PsycTests. doi.org/10.1037/t60061-000
• Huang, W., Jin, X., Yang, L., Dong, Y., Wang, Y., He, L., et al. (2025). Effects of psychosocial factors on Swedish waste collectors musculoskeletal pain through the mediating roles of occupational fatigue and physical demands: a structural equation model. BMC Public Health, 25(1), 1-14. doi: 10.1186/s12889-025-22903-0
• Jeleff, M., Traugott, M., Jirovsky-Platter, E., Jordakieva, G., & Kutalek, R. (2022). Occupational challenges of healthcare workers during the COVID-19 pandemic: a qualitative study. BMJ Open, 12(3), e054516. doi: 10.1136/bmjopen-2021-054516.
• Karaca, S., & Bayar, B. (2021). Turkish version of body awareness questionnaire: validity and reliability study. Türk Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi, 32(1), 44-50. doi.org/10.21653/tjpr.660186
• Kars, S., & Uyanık, M. (2014). Ankara İskitler bölgesi geri dönüşüm işçilerinin aktivite ve rol profillerinin belirlenmesi. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi, 2(3), 149-158.
• Korucu, T.Ş., Seçer, E., & Kaya, D.Ö. (2020). Covid-19 pandemisinde ev izolasyonunun oluşturduğu kas ağrıları ve postür bozukluklarının yönetiminde temel vücut farkındalığı terapisi. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 5(2), 197-202.
• Krzyzaniak, N., Scott, A. M., Bakhit, M., Bryant, A., Taylor, M., & Del Mar, C. (2021). Impact of the COVID-19 pandemic on the Australian residential aged care facility (RACF) workforce. AJAN, 38(3), 47-58. doi.org/10.37464/2020.383.490
• Lasin, P., & Panicker, V.V. (2021). Worker fatigue model and its ergonomic application for a dishwashing task. In Muzammil, M., Chandra, A., Kankar, P.K., & Kumar, H. (Eds.), Recent Advances in Mechanical Engineering: Select Proceedings of ITME (First Edition, pp. 11-22). Springer Singapore.
• Laithaisong, T., Aekplakorn, W., Suriyawongpaisal, P., Tupthai, C., & Wongrathanandha, C. (2022). The prevalence and risk factors of musculoskeletal disorders among subcontracted hospital cleaners in Thailand. Journal of Health Research, 36(5), 802-812. doi.org/10.1108/JHR-01-2021-0040
• Medeni, V., Medeni, İ., Tosun, M.E., Dikmen, A.U, & İlhan, M.N. (2024). Working conditions, health status, and musculoskeletal disorders among hospital cleaning workers: a cross-sectional study in Turkey. Med Pr, 75(5), 397-413. doi: 10.13075/mp.5893.01509.
• Mehling, W.E., Wrubel, J., Daubenmier, J.J, Price, C.J., Kerr, C.E., Silow, T., et al. (2011). Body awareness: a phenomenological inquiry into the common ground of mind-body therapies. Philos Ethics Humanit Med, 6(6), 7-12. doi: 10.1186/1747-5341-6-6.
• Melese, H., Gebreyesus, T., Alamer, A., & Berhe, A. (2020). Prevalence and associated factors of musculoskeletal disorders among cleaners working at Mekelle University, Ethiopia. J Pain Res, 13, 2239-2246. doi: 10.2147/JPR.S263319. eCollection 2020.
• Miller, L.C., Murphy, R., & Buss, A.H. (1981). Consciousness of body: Private and public. Journal of Personality And Social Psychology, 41(2), 397-406. doi: 10.1037/0022-3514.41.2.397
• Shields, S.A., & Angela, Simon. (1991). Is awareness of bodily change in emotion related to awareness of other bodily processes? J Pers Asses, 57(1), 96-109. doi: 10.1207/s15327752jpa5701_12.
• Taş, T.A. (2017). Temizlik İşçilerinde Mesleksel Dermatit ve Astım: Bir Üniversite Hastanesi Örneği. (Yüksek lisans tezi). Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı, Bursa.
• Türker, D., & İnal, Ö. (2023). Yetişkin bireylerde vücut farkındalığı, yorgunluk ve duyusal işlemleme ilişkisinin incelenmesi. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi, 11(2), 37-44. doi.org/10.30720/ered.1206900
• Ulu, N., Çakmak, Z.A., Saygun, M., & Pınar, T. (2007). Ergonomik açıdan iş yaşamında çalışma postürünün bel ağrısı ile ilişkisi. XI. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi Bildiri Kitabı, (pp.303), Denizli.
• Yapıcı, G. (2011). Ayakta çalışma ve sağlık etkileri. İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 18(3), 194-198.
• Younan, L., Clinton, M., Fares, S., Jardali, F. E., & Samaha, H. (2019). The relationship between work‐related musculoskeletal disorders, chronic occupational fatigue, and work organization: A multi‐hospital cross‐sectional study. J Adv Nurs, 75(8), 1667-1677. doi: 10.1111/jan.13952.
• Zamora-Chávez, S.C., Vásquez-Alva, R., Luna-Muñoz, C., & Carvajal-Villamizar, L.L. (2020). Factors associated with musculoskeletal disorders in cleaning workers of the emergency service of a tertiary hospital. Rev Fac Med Hum, 20(3), 388-396. doi.org/10.25176/rfmh.v20i3.3055