İş Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği Türkçe Formunun Sağlık Bilimleri Öğrencilerinde Geçerlik ve Güvenirliği

Öz

Amaç: Bu çalışma, Türkçe 12 maddelik İş Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği’nin (İSOÖ) sağlık bilimleri lisans öğrencilerinde geçerlik ve güvenirliğini değerlendirmeyi amaçladı. Gereç ve Yöntem: Metodolojik psikometrik çalışmaya 343 sağlık bilimleri öğrencisi dahil edildi. Test–tekrar test güvenirliği, başlangıç (T1) ve 7. gün tekrar ölçüm (T2) eşleşmiş verisi bulunan 303 öğrenci üzerinde ICC(3,1) ile değerlendirildi. İç tutarlılık Cronbach alfa ile incelendi. Yapı geçerliği doğrulayıcı faktör analizi ile, yakınsak geçerlik Avrupa Sağlık Okuryazarlığı Anketi (HLS19-Q12) ile korelasyon analizi kullanılarak değerlendirildi. Sonuçlar: Katılımcıların yaş ortalaması 21.03±2.22 yıl olup %66.2’si kadındı. İSOÖ’nün iç tutarlılığı toplam puan için yüksek (α=0.907), bilgi/beceri alt boyutu için iyi (α=0.852) ve istek/sorumluluk alt boyutu için kabul edilebilirdi (α=0.741). Test–tekrar test güvenirliği toplam puan için iyi düzeydeydi (ICC=0.847); alt boyutlarda ICC değerleri 0.682–0.701 aralığındaydı. Doğrulayıcı faktör analizi iki faktörlü yapıyı doğruladı ve model uyum indeksleri kabul edilebilir/iyi düzeydeydi (CFI=0.96, TLI=0.95, RMSEA=0.05, SRMR=0.05). HLS19-Q12 ile korelasyonlar anlamlıydı (p<0.001). Tartışma: İSOÖ Türkçe formu, sağlık bilimleri öğrencilerinde geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracıdır. Bu doğrulanmış ölçek, klinik uygulama ve araştırmalarda iş sağlığı okuryazarlığını değerlendirmek ve Türkçe konuşan sağlık bilimleri öğrencileri için hedefe yönelik eğitim/önleyici stratejiler geliştirmek amacıyla etkili biçimde kullanılabilir.

Anahtar Kelimeler

• Geçerlik
• Güvenirlik
• Sağlık Okuryazarlığı
• Sağlık Meslekleri Öğrencileri

Destekleyen Kurum

Bu çalışma herhangi bir finansman desteği almamıştır.

Etik Beyan

Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulu'ndan etik onay alınmıştır (Karar No: 2024/03/13; Karar tarihi: 21 Mart 2024). Katılım gönüllü olup, çevrimiçi anket doldurulmadan önce elektronik bilgilendirilmiş onam alınmıştır. Tüm prosedürler Helsinki Bildirgesi'ne uygun olarak gerçekleştirilmiştir.

Teşekkür

Mevcut değil.

Validity and Reliability of the Turkish Version of the Occupational Health Literacy Scale Among Health Sciences Students

Öz

Purpose: This study aimed to evaluate the validity and reliability of the Turkish 12-item Occupational Health Literacy Scale (OHLS) among undergraduate health sciences students. Materials and Methods: A methodological psychometric design was used with 343 undergraduate health sciences students. Test–retest reliability was assessed over a 7-day interval using ICC(3,1) in participants with matched baseline (T1)–retest (T2) data (n=303). Internal consistency was examined using Cronbach’s alpha. Construct validity was evaluated via confirmatory factor analysis, and convergent validity was examined using correlations with HLS19-Q12. Results: The mean age was 21.03±2.22 years and 66.2% of participants were female. Internal consistency was high for the total score (α=0.907), good for the Knowledge/skills subscale (α=0.852), and acceptable for the Willingness/responsibility subscale (α=0.741). Test–retest reliability was good for the total score (ICC=0.847), with subscale ICCs ranging from 0.682 to 0.701. CFA supported a two-factor structure with acceptable-to-good model fit (CFI=0.96, TLI=0.95, RMSEA=0.05, SRMR=0.05). Correlations with HLS19-Q12 were significant (p<0.001). Discussion: The Turkish OHLS is a valid and reliable instrument for assessing occupational health literacy in undergraduate health sciences students. This validated questionnaire can be effectively used in clinical practice and research to assess occupational health literacy and to inform targeted educational and preventive strategies for Turkish-speaking health sciences students.

Anahtar Kelimeler

• Validity
• Health Literacy
• Health Occupations Students
• Relability

Destekleyen Kurum

This study received no funding.

Etik Beyan

Ethical approval was obtained from the Kırşehir Ahi Evran University Social and Human Sciences Scientific Research and Publication Ethics Committee (Decision No: 2024/03/13; Decision date: 21 March 2024). Participation was voluntary, and electronic informed consent was obtained prior to completing the online questionnaire. All procedures complied with the Declaration of Helsinki.

Teşekkür

None

Kaynakça

1. Boateng, G. O., Neilands, T. B., Frongillo, E. A., Melgar-Quiñonez, H. R., & Young, S. L. (2018). Best practices for developing and validating scales for health, social, and behavioral research: a primer. Frontiers in Public Health, 6, 149. https://doi.org/10.3389/fpubh.2018.00149
2. Boini, S., Colin, R., & Grzebyk, M. (2017). Effect of occupational safety and health education received during schooling on the incidence of workplace injuries in the first 2 years of occupational life: a prospective study. BMJ Open, 7(7), e015100. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2016-015100
3. Budhathoki, S. S., Hawkins, M., Elsworth, G., Fahey, M. T., Thapa, J., Karki, S., Basnet, L. B., Pokharel, P. K., & Osborne, R. H. (2022). Use of the English health literacy questionnaire (HLQ) with health science university students in Nepal: a validity testing study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(6), 3241 https://doi.org/10.3390/ijerph19063241.
4. Cannizzaro, E., & Malta, G. (2024). Occupational Health Literacy Scale development and validation in Italy: a pilot study. Public Health, 236, 85-92. https://doi.org/10.1016/j.puhe.2024.07.017
5. Cheong, K. Y., Syed Mahmud, S. M. B., Chng, N. W., Kwek, G. J., Yan, C. C., & Yeung, M. T. (2024). Cross-sectional survey of health literacy among health science students in Singapore. The Journal of Medicine Access, 8, 27550834231222382. https://doi.org/10.1177/27550834231222382
6. DeVellis, R. F., & Thorpe, C. T. (2021). Scale development: Theory and applications. Sage publications.
7. Evcimen, H., & Uncu, F. (2025). İş Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeğinin Türkçe Geçerlilik ve Güvenilirliğinin Değerlendirilmesi. Sakarya Tıp Dergisi, 15(1), 59-70. https://doi.org/10.31832/smj.1570032
8. Friedrich, J., Münch, A.-K., Thiel, A., Voelter-Mahlknecht, S., & Sudeck, G. (2023). Occupational Health Literacy Scale (OHLS): development and validation of a domain-specific measuring instrument. Health Promotion International, 38(1), daac182. https://doi.org/10.1093/heapro/daac182

9. Friedrich, J., Rupp, M., Feng, Y.-S., & Sudeck, G. (2024). Occupational health literacy and work ability: a moderation analysis including interpersonal and organizational factors in healthy organizations. Frontiers in Public Health, 12, 1243138. https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1243138
10. Gagnier, J. J., de Arruda, G. T., Terwee, C. B., & Mokkink, L. B. (2025). COSMIN reporting guideline for studies on measurement properties of patient‑reported outcome measures: version 2.0. Quality of Life Research, 1-11. https://doi.org/10.1007/s11136-025-03950-x
11. Qaraman, A. F. A., Elbayoumi, M., Kakemam, E., & Albelbeisi, A. H. (2022). Knowledge, attitudes, and practice towards occupational health and safety among nursing students in Gaza strip, Palestine. Ethiopian Journal of Health Sciences, 32(5), 1007-1018. https://doi.org/10.4314/ejhs.v32i5.16
12. Rauscher, K. J., & Myers, D. J. (2014). Occupational health literacy and work-related injury among US adolescents. International Journal of Injury Control and Safety Promotion, 21(1), 81-89. https://doi.org/10.1080/17457300.2013.792288
13. Rueda‐Medina, B., Gómez‐Urquiza, J. L., Tapia‐Haro, R., Casas‐Barragán, A., Aguilar‐Ferrándiz, M. E., & Correa‐Rodríguez, M. (2020). Assessing health science students' health literacy and its association with health behaviours. Health & Social Care in the Community, 28(6), 2134-2139. https://doi.org/10.1111/hsc.13024
14. Sørensen, K., Van den Broucke, S., Fullam, J., Doyle, G., Pelikan, J., Slonska, Z., Brand, H., & European, C. H. L. P. (2012). Health literacy and public health: a systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health, 12(1), 80. https://doi.org/10.1186/1471-2458-12-80
15. Terwee, C. B., Prinsen, C. A., Chiarotto, A., Westerman, M. J., Patrick, D. L., Alonso, J., Bouter, L. M., De Vet, H. C., & Mokkink, L. B. (2018). COSMIN methodology for evaluating the content validity of patient-reported outcome measures: a Delphi study. Quality of Life Research, 27(5), 1159-1170. https://doi.org/10.1007/s11136-018-1829-0
16. Terzi, H., Akca, A., & Ayaz‐Alkaya, S. (2024). Adaptation of the health literacy survey19‐Europe‐Q12 into Turkish culture: A psychometric study. Journal of Evaluation in Clinical Practice, 30(8), 1782-1790. https://doi.org/10.1111/jep.14161
17. Vaquero-Álvarez, E., Cubero-Atienza, A., Martínez-Jiménez, M. P., Vaquero-Abellán, M., Redel-Macías, M. D., & Aparicio-Martínez, P. (2020). Occupational safety and health training for undergraduates nursing students: A Spanish pilot. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(22), 8381. https://doi.org/10.3390/ijerph17228381
18. World Health Organization. (2022). Occupational hazards in the health sector [E-tool]. https://www.who.int/tools/occupational-hazards-in-health-sector
19. Xu, X., Yin, Y., Wang, H., & Wang, F. (2022). Prevalence of needle-stick injury among nursing students: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in Public Health, 10, 937887. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.937887