1924-2000 Yılları Kur’an Kursları Talimatname ve Müfredatlarındaki Değişimler Üzerine Bir Değerlendirme

Kur’an kursları, Türkiye Cumhuriyeti ile yaşıt olan ve günümüze kadar gelen bir kurum olarak görevini uzun süreden beri devam ettirmektedir. Kur’an öğretimi gibi yüzlerce yıllık bir geçmişe sahip eğitim geleneğini sürdüren bir kurum olmasının yanı sıra laik bir devlete bağlı olarak yaygın din eğitimi görevini yerine getirmesi Kur’an kurslarının önemini arttırmaktadır. Örgün din eğitiminden ayrı olarak toplumun farklı yaş gruplarındaki bireylere ulaşabilen ve süreklilik arz eden bir kurum olması Kur’an kurslarının din eğitim ve öğretimindekiyerini koruduğunun bir göstergesidir. Kur’an öğretimi, namaz ibadetinin yerine getirilmesi için gerekli olan ayetlerin ezberletilmesi ve ilmihal bilgilerini öğretme bu kursların günümüze kadar değişmeyen temel özelliklerindendir. Eğitim talimatname ve müfredatlarla yürütülmüştür. Cumhuriyet dönemi Kur’an kursu talimatname ve müfredatlarının çeşitli açılardan geçirdiği değişimlerin neler olduğu araştırmanın problemini oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı kursların talimatname ve müfredatlarındaki değişimlerin karşılaştırmalı olarak incelenmesidir. Bunun için talimatnameler, müfredatlar ve mevzuat incelenmiştir. Böylece devletin bir kurumu olarak Kur’an kurslarında ortaya çıkan dönemsel değişiklikler tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu açıdan bakıldığında kursların 1924 yılından günümüze kadar aynı bakış açısına sahip olduğunu söylemek mümkün değildir. Kur’an-ı Kerim’i usulüne uygun öğretme, namaz ibadetinin yerine getirilmesi için gerekli olan ayetleri ezberletme ve ilmihal bilgilerini aktarma işlevi kursların zaman içinde değişmeyen temel din eğitimi anlayışları olarak kalmıştır. Ancak derslerin haftalık saatleri, bireysel ve toplumsal kazanımları, zihinlerde oluşturulmaya çalışılan peygamber imgesi, İslam diniyle ilgili farklı yorumlara karşı bakış açısı, diğer inançlara karşı gösterilmesi istenen tutum gibi konularda değişiklikler olduğu sonucuna varılmıştır. Daha ayrıntılı araştırmalarla eğitim öğretim sürecini şekillendiren talimatname ve müfredatlardaki değişiklikler izlenirse Kur’an kurslarının değişimine dair daha farklı sonuçlara ulaşılabileceği düşünülmektedir.