ELİN ERGONOMİK VE ANTROPOMETRİK ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
Öz
Bu çalışma, 2000 yılında Ankara popülasyonundaki 18–60 yaş arası 1215 erişkinden (703 erkek, 512 kadın) toplanan verilerle el morfolojisi profilini belgelemeyi ve çeyrek yüzyıllık süreçteki seküler değişimlerin izlenmesine olanak sağlayacak tarihsel bir karşılaştırma tabanı sunmayı amaçlamaktadır. Ölçümlerin persentil değerleri hesaplanmış; yaş ve cinsiyetin etkileri İki Yönlü ANOVA ve Bonferroni Post-Hoc testleri ile analiz edilmiştir. Bulgular, el boyutlarında güçlü bir seksüel dimorfizm olduğunu, ancak el endisindeki cinsiyet farkının 51–60 yaş grubunda ortadan kalktığını göstermiştir (𝑝 = .216). İki Yönlü ANOVA sonuçları; el genişliği (𝐹 = 4.302, 𝑝 = .005) ve el endisinde (𝐹 = 5.935, 𝑝 < .001) Cinsiyet × Yaş Grubu etkileşiminin anlamlı olduğunu ortaya koymuştur. Kadınlarda el genişliği ve endis değerleri genç yetişkinlikten (18–30 yaş) sonra artıp plato çizerken, erkeklerde yetişkinlik boyunca stabil seyretmektedir. Örneklemin "Hyperbrachycheiri" kategorisinde yer alması popülasyonun geniş avuç içi yapısını doğrulamaktadır. Verilerin 2000 yılına ait olması güncel nüfusa genellenme kısıtlılığı oluştursa da bulgular çeyrek yüzyıllık morfolojik değişimlerin izlenmesi ve dinamik ergonomik standartların oluşturulması için temel bir tarihsel referanstır.
Anahtar Kelimeler
el endisi, persentil, antropometri, ergonomi, Ankara
Etik Beyan
Ergonomi Dergisi Editörlüğüne,
Ergonomi Dergisine yayınlanmak üzere başvurduğum “Elin Ergonomik ve Antropometrik Özellikleri Üzerine Bir Değerlendirme” başlıklı makalemde yer alan 1215 erişkin bireye ait olan antropometrik veri setinin kullanımı için veri setinin sahibinden gerekli izin alınmıştır. 2000 yılı öncesinde saha araştırmasından elde edilen bu veri seti için etik kurul izni gerekli olmayıp gerek Ankara Üniversitesi gerekse TR Dizin kapsamında etik izin süreci belirtilen tarihten sonra yasal düzenlemelerle gereklilik haline gelmiştir.
Teşekkür
Bu çalışmada kullanılan işlenmemiş verileri paylaşarak araştırmanın gerçekleştirilmesine olanak sağlayan ve kıymetli katkılarıyla çalışmamı destekleyen Sayın Prof. Dr. Başak Koca Özer'e en içten teşekkürlerimi sunarım.
Kaynakça
- Baig, R. U., Naz, R., Fatima, M., Suharwardy, M. O., Saeed, S. J., Effendi, F. N., Khuda, I. E. (2023). Sex Determination Using Hand Morphometric Parameters in Individuals from Pakistani Descent. Annals of Abbası Shaheed Hospıtal And Karachı Medıcal & Dental College, 28(04), 209-215.
- Bayraktar, N. K., Özşahin, E. (2018). Anthropometric Measurement of the Hand. Eastern Journal of Medicine, 23(4), 298.
- Carmeli, E., Patish, H., Coleman, R. (2003). The Aging Hand. The Journals of Gerontology. Series A, Biological Sciences and Medical sciences, 58(2), 146–152. https://doi.org/10.1093/gerona/58.2.m146
- Casadei, K., Kiel, J. (2022). Anthropometric Measurement. In StatPearls. StatPearls Publishing.
- Chia, T., Anyanwu, G. E. (2020). Anthropometric Evaluation of Hand Dimensions and Hand Index in a Young Nigerian Population. Appl. Med. Res, 7(1).
- Chourasia, R. S., Kumar, R. (2018). Estimatıon of Stature From Hand Length. Journal of Anatomical Sciences, 26(2). https://doi.org/10.46351/jas.v26i2pp69-73
- Danborno, B., Elukpo, A. (2008). Sexual Dimorphism in Hand and Foot Length, Indices, Stature-Ratio and Relationship to Height in Nigerians. The Internet Journal of Forensic Science, 3(1), 379-383.
- Ertuğrul, B., Otağ, İ. (2012). Cinsiyete özgü vücut morfolojisi ile elin ikinci ve dördüncü parmak uzunluk oranları arasındaki ilişki. İnsanbilim Dergisi, 1(2), 94-107.
- Field, A. (2013). Discovering statistics using IBM SPSS statistics. Sage.
- Fink, B., Manning, J. T., Neave, N. (2006). The 2nd-4th digit ratio (2D:4D) and neck circumference: implications for risk factors in coronary heart disease. International journal of obesity (2005), 30(4), 711–714. https://doi.org/10.1038/sj.ijo.0803154