Yedinci Sınıf Öğrencilerinde Eğitsel Oyunların Bilişsel Davranışçı Fiziksel Aktiviteye Ve Motivasyon Düzenlemeye Etkisi

Öz

Ergenler arasında hareketsiz yaşam biçimleri özellikle COVID-19 pandemisinin ardından daha yaygın hâle gelmiş ve bu durum fiziksel aktivite düzeyleri, bilişsel gelişim ve motivasyon konusunda çeşitli endişelere yol açmıştır. Eğitsel oyunlar, beden eğitimi ortamlarında katılımı ve sağlıklı davranışları teşvik etmek için umut vadeden bir yaklaşım sunmaktadır. Bu çalışma, eğitsel oyunların yedinci sınıf öğrencilerinde motivasyon düzenlemesi ile fiziksel aktivitenin bilişsel-davranışsal boyutları üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamıştır. Yarı-deneysel bir desen kullanılmış; deney grubunda yapılandırılmış eğitsel oyunlar uygulanırken, kontrol grubunda standart beden eğitimi dersleri sürdürülmüştür. Örneklem, iki yedinci sınıf şubesinden 12–13 yaş aralığında toplam 38 öğrenciden oluşmuştur. Veriler, müdahale öncesi ve sonrası Motivasyon Düzenlemesi Kısa Ölçeği (BRMS) ve Bilişsel Davranışsal Fiziksel Aktivite Ölçeği (CBPAQ) kullanılarak toplanmıştır. Normallik varsayımları doğrulandıktan sonra parametrik istatistiksel analizler yapılmıştır. Deney grubunda, kontrol grubuna kıyasla motivasyon düzenlemesi ve fiziksel aktivitenin bazı bilişsel-davranışsal boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı gelişmeler görülmüştür. Diğer alt boyutlarda anlamlı bir değişim gözlenmemiştir. Beden eğitimine eğitsel oyunların dahil edilmesi, öğrencilerin öz-düzenlemeli motivasyonunu artırabilir ve fiziksel aktiviteye yönelik olumlu tutumları destekleyebilir. Bu bulgular, okullarda oyun temelli stratejilerin kullanılmasını desteklemektedir. Gelecek araştırmalar, uzun vadeli etkileri ve farklı topluluklarda daha geniş uygulamaları incelemelidir.

Anahtar Kelimeler

• Eğitsel oyun
• fiziksel aktivite
• motivasyon düzenleme
• bilişsel davranışçı aktivite
• yarı deneysel

Destekleyen Kurum

Yok

Proje Numarası

No

Etik Beyan

Bu çalışma, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Bilimleri Araştırma Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır (Karar No: E-50704946-100-363484, Kasım 2023).

Teşekkür

Yok

The Effect of Educational Games on Cognitive Behaviour Physical Activity and Motivation Regulation in 7th Grade Students

Öz

Sedentary lifestyles among adolescents have become more prevalent, particularly following the COVID-19 pandemic, leading to concerns about physical activity levels, cognitive development, and motivation. Educational games offer a promising approach to promote engagement and healthy behaviors in physical education settings. This study aimed to examine the effects of educational games on motivation regulation and cognitive-behavioral aspects of physical activity in seventh-grade students. A quasi-experimental design was used, with an experimental group participating in structured educational games and a control group following standard physical education lessons. The sample included 38 students (aged 12–13 years) from two seventh-grade classes. Data were collected pre- and post-intervention using the Brief Regulation of Motivation Scale (BRMS) and the Cognitive Behavioral Physical Activity Questionnaire (CBPAQ). Parametric statistical analyses were conducted after confirming normality assumptions. The experimental group showed statistically significant improvements in motivation regulation and certain cognitive-behavioral physical activity dimensions compared to the control group. No significant changes were observed in other subscales. Incorporating educational games into physical education can enhance students’ self-regulated motivation and promote positive attitudes toward physical activity. These findings support the use of game-based strategies in schools. Future research should explore long-term effects and broader applications across diverse populations.

Anahtar Kelimeler

• educational games
• physical activity
• motivation regulation
• cognitive-behavioral activity
• quasi-experimental

Destekleyen Kurum

No

Proje Numarası

No

Etik Beyan

This study was approved by the Education Sciences Research Ethics Committee of Sivas Cumhuriyet University (Decision No. E-50704946-100-363484, November 2023).

Teşekkür

No

Kaynakça

1. Abidin, D. (2023). Effectiveness of educational games in ımproving students’ cognitive and social skills. Al-Hijr: Journal of Adulearn World, 2(4), 278–294. https://doi.org/10.55849/alhijr.v2i1.546
2. Akpınar, Ö. (2023). Psikolojik ve sosyal boyutlarıyla fiziksel aktivite ve spor. Efe Akademik Yayıncılık.
3. Angın, Ö., & Çetinkaya, S. (2021). Eğitsel oyun temelli dinlediğini anlama etkinliklerinin 4. sınıf öğrencilerinin dinlediğini anlama becerisi üzerindeki etkisi. Trakya Eğitim Dergisi, 11(1), 333-346. https://doi.org/10.24315/tred.727384
4. Aral, N. (2023). Depremin çocuklar üzerindeki etkileri. Çocuk ve Gelişim Dergisi, 6 (11), 93-105.
5. Ayhan, C., Yalçın, İ., & Soyer, F. (2023). Serbest zaman tatmininin fiziksel aktivite tutumu üzerine etkisi. Kafkas Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(3), 115-125. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3411768
6. Aynacıyan, N., & Özer, M. K. (2020). Çocuklara uygulanan eğitsel oyun aktivitelerinin motorik özelliklerine etkisi. Journal of Health and Sport Sciences, 3(1), 24-31. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1457709
7. Baş, M. B., & Karamustafaoğlu, O. (2020). Merkezi ve çevresel sinir sistemi konusunda geliştirilmiş bir eğitsel oyun. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(1), 80-92. https://doi.org/10.30855/gjes.2020.06.01.005
8. Belcher, B. R., Zink, J., Azad, A., Campbell, C. E., Chakravartti, S. P., & Herting, M. M. (2021). The roles of physical activity, exercise, and fitness in promoting resilience during adolescence: effects on mental well-being and brain development. Biological Psychiatry: Cognitive Neuroscience and Neuroimaging, 6(2), 225-237. https://doi.org/10.1016/j.bpsc.2020.08.005

9. Binti Kamarulzaman, W. (2015). Affect of play on critical thinking: What are the perceptions of preservice teachers. International Journal of Social Science and Humanity, 5(12), 1024. https://doi.org/10.7763/IJSSH.2015.V5.598
10. Bozzola, E., Barni, S., Ficari, A., & Villani, A. (2023). Physical activity in the COVID-19 era and its impact on adolescents' well-being. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(4), 3275. https://doi.org/10.3390/ijerph20043275
11. Burguillo, J. C. (2010). Using game theory and competition-based learning to stimulate student motivation and performance. Computers & Education, 55(2), 566–575. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2010.02.018
12. Canbay, İ. (2012). Matematikte eğitsel oyunların 7. sınıf öğrencilerinin öz-düzenleyici öğrenme stratejileri, motivasyonel inançları ve akademik başarılarına etkisinin incelenmesi (Doctoral dissertation), Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü-Türkiye.
13. Coskuner, Z., Buyukcelebi, H., Kurak, K., & Acak, M. (2021). Examining the impact of sports on secondary education students' life skills. International Journal of Progressive Education, 17(2), 292-304. https://doi.org/10.29329/ijpe.2021.332.18
14. Çelik, F., & Yenal, T. H. (2020). Covid-19 ve hareketsiz yaşam. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 3(2), 249-259. https://doi.org/10.38021/asbid.804705
15. Çınargür, H. E. (2021). Beden eğitimi ve spor derslerinde öğrenme için ölçme uygulamalarının öğrencilerin motivasyon ve öz-düzenleme düzeyleri üzerine etkisi (Master's thesis), Pamukkale Üniversitesi. Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
16. Çimen, M., Bayıroğlu G., B., & Dağlı, S. (2024). Eğitsel oyunlar ve çocuk gelişimi. In M. Kaya (Ed.) Çocuk gelişiminde beden eğitimi, spor ve oyun (ss.113-140). Efe akademi Yayınları.
17. Çoban, B., & Nacar, E. (2025). Ortaokullarda eğitsel oyunlar (4. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık. Çolak, M., & Yılmaz, D. S. (2023). Spor bilimlerinde multidisipliner yaklaşımlar-II. Duvar Yayınları.
18. Dal, S., & Cenk, G. (2023). İlk okuma-yazma öğretiminde eğitsel oyunların ilkokul 1. sınıf öğrencilerinin okuma motivasyonlarına etkisi. Scientific Educational Studies, 7(2), 187-207. https://doi.org/10.31798/ses.1387349
19. Darmawati, D., & Amin, S. (2023). The role of educational games in fostering creativity among young children at home. Jurnal Pendidikan Raudhatul Athfal (JAPRA), 6(2), 76–90. https://doi.org/10.15575/japra.v6i2.32666 Dönmez, N. B. (1992). Oyun kitabı. Esin Yayınevi.
20. Elçi, G., Genc, A., Yaşartürk, F., Aktaş, A. K., & Kaya, G. Y. (2023). Fiziksel aktivitenin depremzede çocuklar üzerindeki etkileri hakkında ebeveyn görüşlerinin incelenmesi. Mediterranean Journal of Sport Science, 6(1-Cumhuriyet’in 100. Yılı Özel Sayısı), 1123-1133. https://doi.org/10.38021/asbid.1374670
21. Eltem, Ö., & Berber, A. (2021). The use of educational games within the structure and properties of matter unit in science class. Participatory Educational Research, 8(2), 200-219. https://doi.org/10.17275/per.21.36.8.2
22. Erol, S., Erdem, İ., & Akkaya, A. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde eğitsel oyunların kullanımının akademik başarı, tutum ve kalıcılığa etkisi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(Özel Sayı), 166-183.
23. Eskiler, E., Küçükibiş, F., Gülle, M., & Soyer, F. (2016). Bilişsel Davranışçı Fiziksel Aktivite Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Journal of Human Sciences, 13(2), 2577-2587. https://doi.org/10.14687/jhs.v13i2.3806
24. Feraco, T., Resnati, D., Fregonese, D., Spoto, A., & Meneghetti, C. (2023). An integrated model of school students’ academic achievement and life satisfaction. Linking soft skills, extracurricular activities, self-regulated learning, motivation, and emotions. European Journal of Psychology of Education, 38, 109-130. https://doi.org/10.1007/s10212-022-00601-4
25. Fisher, R. (1999). Thinking skills to thinking schools: Ways to develop children's thinking and learning. Early Child Development and Care, 153(1), 51-63. https://doi.org/1080/0300443991530104
26. Garcia, X., Domene, E., Goenaga, X., Rodriguez-Benitez, A., Satorras, M., Acuña, V., Martínez-Ruiz, A., Boada, I., & Corominas, L. (2025). Evaluating the effectiveness of a serious game to educate children about the urbanwater cycle. British Journal of Educational Technology, 00, 1–20. https://doi.org/10.1111/bjet.13578help
27. Ghram, A., Bragazzi, N. L., Briki, W., Jenab, Y., Khaled, M., Haddad, M., & Chamari, K. (2021). COVID-19 pandemic and physical exercise: Lessons learnt for confined communities. Frontiers in Psychology, 12, 618585. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.6185855
28. Ginsburg, K. R. (2007). The importance of play in promoting healthy child development and maintaining strong parent-child bonds. Pediatrics, 119, 182-191. http://dx.doi.org/10.1542/peds.2006-2697 Harmandar Demirel, D., Hergüner, G., & Serdar, E. (2017). Okul Öncesi ve ilkokulda eğitsel oyunlar. Kesit Yayınları.
29. Hellín, C. J., Calles-Esteban, F., Valledor, A., Gómez, J., Otón-Tortosa, S., & Tayebi, A. (2023). Enhancing student motivation and engagement through a gamified learning environment. Sustainability, 15(19), 14119. https://doi.org/10.3390/su151914119
30. Izat, M., Kyyakbayeva, U., Nurgaliyeva, S., Urinova, F., & Khallokova, M. (2025). The implications of educational games on the development of children’s intellectual abilities. International Journal of Innovative Research and Scientific Studies, 8(1), 126–136. https://doi.org/10.53894/ijirss.v8i1.3578
31. Kaplan, A. (2024). Play and its effects in child development: review article. Anatolian Journal of Mental Health, 1(1), 1–9. https://doi.org/10.5281/zenodo.11351186
32. Karaman, B., & Süel, E. (2020). Okul öncesi eğitim kurumlarında oynatılan fiziksel etkinliğe dayalı oyunların psikomotor gelişimi üzerine etkisi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 14(3), 529-539. Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/bsd/article/819901
33. Kaya, E. (2023). Çocuklarda eğitsel oyun egzersizlerinin fiziksel uygunluk parametreleri üzerine etkisi (Master's thesis), Balıkesir Üniversitesi.
34. Kim, Y. E., Brady, A. C., & Wolters, C. A. (2018). Development and validation of the brief regulation of motivation scale. Learning and Individual Differences, 67, 259–265. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2017.12.010
35. Kobari, S. R., Shayeb, S. J., Dawood, I. K. (2022). The effect of using games in teaching on students’ achievement and motivation. In: Burgos, D., Affouneh, S. (Eds) Radical Solutions in Palestinian Higher Education. Lecture Notes in Educational Technology. Springer, Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-19-0101-0_3
36. Korkmaz, S. (2018). Eğitsel oyun geliştirerek desteklenen fen bilimleri öğretiminin öğrenci tutum ve başarısına etkisi (Master's thesis), Bartın Üniversitesi. Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
37. Köklü, N., Büyüköztürk, Ş., & Çokluk, O. (2024). Sosyal bilimler için istatistik (28th ed.). Pegem A.
38. Kürkcü Akgönül, E. (2023). Eğitsel oyunlar ve etkileri. N. Satılmış (Ed), Spor Paradigmaları-IV (ss.17-36) İçinde. Özgür Yayınları.
39. Lehto, S., & Eskelinen, K. (2020). ‘Playing makes it fun’ in out-of-school activities: Children’s organised leisure. Childhood, 27(4), 545-561. https://doi.org/10.1177/0907568220923142
40. McDonald, S. D. (2017). Enhanced critical thinking skills through problem-solving games in secondary schools. Interdisciplinary Journal of e-Skills and Lifelong Learning, 13, 79-96. Retrieved from http://www.informingscience.org/Publications/3711
41. MNE. (2018). Beden eğitimi ve spor dersi öğretim programı (Ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Retrieved from http://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=324
42. Minovic, M., Milovanovic, M., Kovacevic, I., Minovic, J., & Starcevic, D. (2012). Motivational and cognitive aspects of applying educational games as a learning tool. In M. M. Cruz-Cunha (Ed.), Handbook of research on serious games as educational, business and research tools (pp. 892–917). IGI Global. https://doi.org/10.4018/978-1-4666-0149-9.ch046
43. Pesce, C. (2012). Shifting the focus from quantitative to qualitative exercise characteristics in exercise and cognition research. Journal of Sport and Exercise Psychology, 34, 766–786. https://doi.org/10.1123/jsep.34.6.766
44. Philippot, A., Meerschaut, A., Danneaux, L., Smal, G., Bleyenheuft, Y., & De Volder, A. G. (2019). Impact of physical exercise on symptoms of depression and anxiety in pre-adolescents: A pilot randomized trial. Frontiers in Psychology, 10, 1820. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.01820
45. Renk, M., İbiş, S., & Aktuğ, Z. B. (2019). 10-13 yaş grubu çocuklarda oyunsal etkinliklerin dikkat gelişimine etkisi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 5(2), 181-193. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/gaunjss/article/675451
46. Rogers, J., & Révész, A. (2019). Experimental and quasi-experimental designs. In McKinley, J., & Rose, H. (Eds.), The routledge handbook of research methods in applied linguistics (pp.133-143). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780367824471
47. Republic of Türkiye Ministry of Health (RTMH). (2014). Türkiye fiziksel aktivite rehberi: Çocuk ve ergenlerde fiziksel aktivite. Retrieved from https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/saglikli-beslenme-ve-hareketli-hayat-db/Dokumanlar/Kitaplar/Cocuk_ve_Ergenlerde_Fiziksel_Aktivite.pdf
48. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2017). Self-determination theory: Basic psychological needs in motivation, development, and wellness. The Guilford Press. https://doi.org/10.1521/978.14625/28806
49. Sarıçam, H., & Erdemir, N. (2019). Üniversite öğrencilerinin motivasyon düzenleme düzeylerinin belirlenmesi: Bir ölçek uyarlama çalışması. H. Ekşi, M. Yüksel ve A. N. Canel (Eds), IX. Uluslararası Yükseköğretimde Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Araştırmaları Kongresi Bildiri Tam Metin Kitabı (s. 233-241) içinde. İstanbul, Türkiye. https://doi.org/10.13140/RG.2.2.30409.90722
50. Saricam, H., Akın, A., Akın, Ü., & İlbay, A. B. (2014). Motivasyonel kararlılık ölçeğinin Türkçe formu: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Turkish Journal of Education, 3(1), 60-69. https://doi.org/10.19128/turje.181076
51. Schembre, S. M., Durand, C. P., Blissmer, B. J., & Greene, G. W. (2015). Development and validation of the cognitive behavioral physical activity questionnaire. American Journal of Health Promotion, 30(1), 58–65. https://doi.org/10.4278/ajhp.131021-QUAN-539
52. Schwinger, M., & Stiensmeier-Pelster, J. (2012). Effects of motivational regulation on effort and achievement: A mediation model. International Journal of Educational Research, 56, 35-47. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2012.07.005
53. Serel Arslan, S., Alemdaroğlu, İ., Öksüz, Ç., Karaduman, A. A., & Tunca Yılmaz, Ö. (2018). Genç bireylerde fiziksel aktivitenin akademik başarı ve depresyon üzerine etkisi. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi, 6(1), 37-42. https://doi.org/10.30720/ered.417878
54. Şenel, M., & Başak Akman, D. (2016). Fun teaching! Fun Tech-ing! Interactive Educational games for Young Learners. Participatory Educational Research, 3(4), 12-21. https://doi.org/10.17275/per.16.spi.1.2
55. Timurkaan Akçınar, S. (2024). Eğitsel oyun beden eğitimi dersi - antrenman - motor gelişim yönüyle. Nobel Bilimsel Eserler.
56. Woods, J. A., Hutchinson, N. T., Powers, S. K., Roberts, W. O., Gomez-Cabrera, M. C., Radak, Z., Berkes, I., Boros, A., Boldogh, I., Leeuwenburgh, C., Coelho-Júnior, H. J., Marzetti, E., Cheng, Y., Liu, J., Durstine, J. L., & Sun, J., Ji, L. (2020). The COVID-19 pandemic and physical activity. Sports Medicine and Health Science, 2(2), 55–64. https://doi.org/10.1016/j.smhs.2020.05.006 World Health Organization [WHO]. (2019). Global action plan on physical activity 2018-2030: More active people for a healthier world. World Health Organization. Retrieved from https://www.who.int/health-topics/physical-activity#tab=tab_1
57. Xiong, Z., Liu, Q., & Huang, X. (2022). The influence of digital educational games on preschool children's creative thinking. Computers & Education, 189, 1–18. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2022.104578
58. Yıldız, E., Şimşek, Ü., & Araz, H. (2016). Dolaşım sistemi konusunda eğitsel oyun yönteminin kullanılmasının öğrencilerin akademik başarı ve fen öğrenimi motivasyonu üzerine etkisi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(36), 20-32. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mkusbed/article/547052
59. Yılmaz, A. (2020). The effect of sport on life skills of athlete-students in different education levels: mixed research approach. Kastamonu Education Journal, 28(3), 1233-1243. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3766 Zengin, S., & Peker, A. T. (2019). Eğitsel oyunların zihinsel engelli çocukların öfke düzeylerine etkisi. Sportif Bakış: Spor ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(1), 29-41. https://doi.org/10.33468/sbsebd.82