Araştırma Makalesi

SANAT VE TASARIM BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ TABANLI GÖRSEL ÜRETİMLERDE BİÇİM VE İÇERİK İLİŞKİSİ

Cilt: 2 Sayı: 1 31 Mayıs 2024
PDF İndir
EN TR

SANAT VE TASARIM BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ TABANLI GÖRSEL ÜRETİMLERDE BİÇİM VE İÇERİK İLİŞKİSİ

Öz

Sanat ve tasarım çerçevesinde önemli bir tartışma konusu olarak kendine yer edinen biçim ve içerik, günümüz teknolojileri doğrultusunda farklı yorumlamalara kapı aralamaktadır. Biçim-içerik ilişkisi sanat ve tasarımın ana unsurlarından birini oluşturmakta, denkleme sonradan dâhil olan yapay zekâ teknolojileri ise bu kapsamda bazı soru işaretleri oluşturmaktadır. Özellikle 2022 yılının son çeyreğinde internette yapay zekâya dayalı görsel üretimlerin yaygınlaşması ve popülerleşmesi, sanatçı/tasarımcının rolüyle alakalı problemleri de beraberinde getirmektedir. Bu makalenin amacı, yapay zekâ tabanlı görsel üretim sürecinin deneyimlenerek oluşan görsel çıktıların biçim-içerik ilişkisinin değerlendirilmesi ve kullanıcının yapay zekâ üzerindeki hâkimiyetinin sorgulanmasıdır. Bu doğrultuda görüntü oluşturma kabiliyetine sahip yapay zeka sistemlerinin çalışma prensibinin yeterince anlaşılması hedeflenerek literatür taraması gerçekleştirilmiştir. Ayrıca ilgili yazılımlarda yer alan parametrelerin işlevleri test edilerek sonuç üzerinde yarattığı etkiler gözlemlenmiştir. Araştırmanın sonucunda, istenilen görüntünün oluşturulabilmesi için algoritmanın sorunsuz anlayabileceği, doğru kompoze edilmiş bir metin girdisinin gerekli olduğu tespit edilmiştir. Bazen çok yakın sonuçlara ulaşılabilse de zihindeki tasarımı sadece yapay zekâ desteğiyle gerçekleştirmenin kolay olmadığı belirtilmiştir. Görselin biçim ve içeriği metin girdisinde yer alan detaylara göre ile değişmektedir. İçerik çoğu zaman görsel üretim sürecinde yapay zeka algoritmasının etkisiyle değişebilmekte, kullanıcıyı farklı yönlere çekebilmektedir. Bu bağlamda biçim-içerik ilişkisinde tam hakimiyet sağlamanın mümkün olmadığı, yapay zekanın ortak yaratıcı olarak üretime dahil olduğu söylenebilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aslan, T. ve Aydın, K. (2023). Metinden görüntü üretme potansiyeli olan yapay zekâ sistemleri sanat ve tasarım performanslarının incelenmesi. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty. 42(2). 1049-1198.
  2. Brooks, C. (1957). Literary criticism: a short history. New Delhi, Calcutta: Oxford and IBH Publishing Co. Pvt. Ltd.
  3. Eagleton T (2002). Marxism and literary criticism. New York: Routledge, Print.
  4. Elgammal, A. (2019). Ai is blurring the definition of artist: advanced algorithms are using machine learning to create art autonomously. American Scientist. 107(1). 18–22.
  5. Gombrich, E. H. (1997). Sanatın öyküsü. (Çev. E. Erduran, Ö. Erduran). İstanbul: Remzi Kitabevi
  6. Kagan, M. (1982). Güzellik bilimi olarak estetik ve sanat. (Çev. A. Çalışlar). İstanbul: Altın Kitaplar Yayınevi
  7. Lyu, Y., Wang, X., Lin, R. ve Wu, J. (2022). Communication in human–ai co-creation: perceptual analysis of paintings generated by text-to-image system. Applied Sciences. 12(22). 1-19.
  8. Mishra, R. K. (2011). A study of form and content. Journal of English and literature. 2(7). 157-160.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dijital ve Elektronik Medya Sanatı, Disiplinlerarası Sanat

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

31 Mayıs 2024

Gönderilme Tarihi

1 Mayıs 2024

Kabul Tarihi

27 Mayıs 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 2 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Aydın, K. (2024). SANAT VE TASARIM BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ TABANLI GÖRSEL ÜRETİMLERDE BİÇİM VE İÇERİK İLİŞKİSİ. ERKİN (Ondokuz Mayıs Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Uluslararası Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi), 2(1), 97-117. https://izlik.org/JA57PA29AG
AMA
1.Aydın K. SANAT VE TASARIM BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ TABANLI GÖRSEL ÜRETİMLERDE BİÇİM VE İÇERİK İLİŞKİSİ. ERKİN (Ondokuz Mayıs Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Uluslararası Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi). 2024;2(1):97-117. https://izlik.org/JA57PA29AG
Chicago
Aydın, Kemal. 2024. “SANAT VE TASARIM BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ TABANLI GÖRSEL ÜRETİMLERDE BİÇİM VE İÇERİK İLİŞKİSİ”. ERKİN (Ondokuz Mayıs Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Uluslararası Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi) 2 (1): 97-117. https://izlik.org/JA57PA29AG.
EndNote
Aydın K (01 Mayıs 2024) SANAT VE TASARIM BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ TABANLI GÖRSEL ÜRETİMLERDE BİÇİM VE İÇERİK İLİŞKİSİ. ERKİN (Ondokuz Mayıs Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Uluslararası Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi) 2 1 97–117.
IEEE
[1]K. Aydın, “SANAT VE TASARIM BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ TABANLI GÖRSEL ÜRETİMLERDE BİÇİM VE İÇERİK İLİŞKİSİ”, ERKİN (Ondokuz Mayıs Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Uluslararası Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi), c. 2, sy 1, ss. 97–117, May. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA57PA29AG
ISNAD
Aydın, Kemal. “SANAT VE TASARIM BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ TABANLI GÖRSEL ÜRETİMLERDE BİÇİM VE İÇERİK İLİŞKİSİ”. ERKİN (Ondokuz Mayıs Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Uluslararası Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi) 2/1 (01 Mayıs 2024): 97-117. https://izlik.org/JA57PA29AG.
JAMA
1.Aydın K. SANAT VE TASARIM BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ TABANLI GÖRSEL ÜRETİMLERDE BİÇİM VE İÇERİK İLİŞKİSİ. ERKİN (Ondokuz Mayıs Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Uluslararası Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi). 2024;2:97–117.
MLA
Aydın, Kemal. “SANAT VE TASARIM BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ TABANLI GÖRSEL ÜRETİMLERDE BİÇİM VE İÇERİK İLİŞKİSİ”. ERKİN (Ondokuz Mayıs Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Uluslararası Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi), c. 2, sy 1, Mayıs 2024, ss. 97-117, https://izlik.org/JA57PA29AG.
Vancouver
1.Kemal Aydın. SANAT VE TASARIM BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ TABANLI GÖRSEL ÜRETİMLERDE BİÇİM VE İÇERİK İLİŞKİSİ. ERKİN (Ondokuz Mayıs Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Uluslararası Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi) [Internet]. 01 Mayıs 2024;2(1):97-117. Erişim adresi: https://izlik.org/JA57PA29AG