Araştırma Makalesi
PDF Zotero Mendeley EndNote BibTex Kaynak Göster

MACAR TURAN DERNEĞİ, İMAM ABDÜLLATİF EFENDİ VE ERMENİ MESELESİNE DAİR MACARCA BİR BROŞÜR

Yıl 2019, Cilt , Sayı 64, 43 - 59, 06.12.2019
https://doi.org/10.36542/erma.649318

Öz

Türkoloji araştırmaları nedeniyle fikri anlamda güç kazanan ve Panslavizm ile Pangermenizm akımlarına karşı alternatif bir akım olarak ilk kez Macaristan’da ortaya çıkan Turancılık akımı, XIX. yüzyılın sonlarından XX. yüzyılın başlarına giden süreçte etkili olarak Macarların Türk dünyası ile iletişime geçebileceği bir dayanak oldu. Macar Turancıları 1910 yılında Turan Derneği’ni (Magyar Turáni Társaság) kurarak Turán adlı bir dergi yayınlamaya başladılar. Bu fikir akımı Osmanlı İmparatorluğu’ndan Türkiye Cumhuriyeti’ne giden yolda her iki toplumu yakınlaştıran kültürel bir köprü vazifesi gördü.

Macar Turancıları Anadolu’da emperyalizme karşı verilen bağımsızlık savaşını desteklediler. Turan Haber Ajansı’nı kurarak Türklerin Milli Mücadelesinin haklılığı konusunda yoğun bir propaganda yaptılar. Turan Derneği, I.Dünya savaşı yıllarında yaşanan göçler ve Ermenilerin bu göçlerin kurbanı olduğu iddialarının Macar kamuoyunda da tartışıldığı Milli Mücadele dönemi ve sonrasında, bu iddiaların karşısında tavır alarak bunların Türkiye’ye karşı bir iftira kampanyasının parçası olduğu yönünde çalıştı.

Bosna Hersek’in Avusturya Macaristan tarafından ilhakı nedeni ile buradaki Müslümanların dini görevleri ile ilgilenmek üzere Macar Hükümetinin talebi doğrultusunda 1910 yılında Osmanlı Hükümeti tarafından Macaristan’a gönderilen İmam Abdüllatif Efendi de Turan Derneği’nin faaliyetleri içinde aktif olarak yer aldı. Milli Mücadele döneminde Mustafa Kemal Paşa ve Türklerin Macaristan’daki sesi oldu. Avrupa kamuoyunun Ermeni meselesine dair izlediği haksız tutumu açıklamak için etkili bir basın kampanyası yürüttü. Abdüllatif Yayınevi tarafından 1923 yılında Budapeşte’de İngilizlerin iftira kampanyasını yalanlamaya yönelik kanıtlar içeren Macarca bir broşür yayınlandı.

Bu çalışmada orijinal adı ‘‘Bizonyitékok az Angol Rágalmak Cáfolatához ’(İngiliz İftiralarının Yalanlanması Üzerine Kanıtlar )başlığını taşıyan ve henüz Türkçeye çevrilmemiş olan bu eserden hareketle, Turan dergisi ve Macar arşiv belgeleri kullanılarak bu broşürün önemi, Macar Turan Derneği ile bağlantılı olan İmam Abdüllatif Efendi’nin faaaliyetleri bağlamında ele alınarak, dönemin Türk-Macar ilişkileri çerçevesinde değerlendirilecektir.

Kaynakça

  • KAYNAKÇAI.ARŞİV BELGELERİ
  • MOL (Magyar Országos Levéltár): Macar Milli Arşivi, K 28, 54. Tétel, 14. Csomó Budapeşte/MACARİSTAN
  • Országgyűlés Könyvtára: Parlamento Kütüphanesi II. KİTAP ve MAKALELERBizonyítékok az angol rágalmak cáfolatához, Mr. Yowell rágalmainak okai és céljai, Eredeti franciából az angorai sajtó iroda meghagyásábol készült fordítás 1338-(1922), Kiadó: Abdul Latif, Budapest 1923.ÇOLAK, Melek, “Macaristan’da Türk Dünyasına İlgi, Tarihi Arka Plan ve Avrasya Gerçeği”, Uluslar arası Sosyal bilimler Kongresi: Türkistan Forumu III, Küreselleşme sürecinde Türk Dünyasının Geleceği, Bildiri Kitabı, 28-28 Nisan 2017, Türkistan/KAZAKİSTAN, s.s. 147-156._____________, “Macar Türkolog Vámbéry’nin Türkistan Seyahatinde “Büyük Oyun’un” Izleri-Orijinal Fotoğraflarla Birlikte-”, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Nisan 2019, (45), s.s. 13-27.____________, “Macar Turancıları ve Atatürk (Macar Kaynaklarına Göre)”, Türk Yurdu, Cilt:31, Sayı:290, Ekim 2011, s.s. 94-101.____________, “Macaristan’da Müslümanlık ve İmam Abdüllatif Efendi (1909-1946)”, 38. ICANAS (Uluslar arası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi), 10-15.09.2007 Ankara, Bildiriler, III. Cilt, Ankara 2012, s.s. 1021-1049.DEMİRKAN, Tarık, Macar Turancıları, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul Haziran 2000.HORVÁTH, Béla “A turáni eszme és a török-magyar kapcsolatok az utolsó évszázadban”, Turán, XXII. Évfolyam, VI. Szám, 1939, s.s. 119-122.Turán, I. Évfolyam, 1. Szám, 2. Szám, 3. Szám, 1913.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Tarih
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Melek ÇOLAK (Sorumlu Yazar)
MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ
0000-0001-6037-1039
Türkiye

Yayımlanma Tarihi 6 Aralık 2019
Yayınlandığı Sayı Yıl 2019, Cilt , Sayı 64

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { erma649318, journal = {Ermeni Araştırmaları}, issn = {1303-068X}, eissn = {2687-3214}, address = {Terazi Yayıncılık Bas. Dağ. Dan. Eğt. Org. Mat. Kırt. Ltd. Şti. Abidin Daver sok. No. 12/B Daire:4 Çankaya, ANKARA}, publisher = {Avrasya İncelemeleri Merkezi}, year = {2019}, volume = {}, pages = {43 - 59}, doi = {10.36542/erma.649318}, title = {MACAR TURAN DERNEĞİ, İMAM ABDÜLLATİF EFENDİ VE ERMENİ MESELESİNE DAİR MACARCA BİR BROŞÜR}, key = {cite}, author = {Çolak, Melek} }
APA Çolak, M. (2019). MACAR TURAN DERNEĞİ, İMAM ABDÜLLATİF EFENDİ VE ERMENİ MESELESİNE DAİR MACARCA BİR BROŞÜR . Ermeni Araştırmaları , (64) , 43-59 . DOI: 10.36542/erma.649318
MLA Çolak, M. "MACAR TURAN DERNEĞİ, İMAM ABDÜLLATİF EFENDİ VE ERMENİ MESELESİNE DAİR MACARCA BİR BROŞÜR" . Ermeni Araştırmaları (2019 ): 43-59 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/erma/issue/50487/649318>
Chicago Çolak, M. "MACAR TURAN DERNEĞİ, İMAM ABDÜLLATİF EFENDİ VE ERMENİ MESELESİNE DAİR MACARCA BİR BROŞÜR". Ermeni Araştırmaları (2019 ): 43-59
RIS TY - JOUR T1 - MACAR TURAN DERNEĞİ, İMAM ABDÜLLATİF EFENDİ VE ERMENİ MESELESİNE DAİR MACARCA BİR BROŞÜR AU - Melek Çolak Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.36542/erma.649318 DO - 10.36542/erma.649318 T2 - Ermeni Araştırmaları JF - Journal JO - JOR SP - 43 EP - 59 VL - IS - 64 SN - 1303-068X-2687-3214 M3 - doi: 10.36542/erma.649318 UR - https://doi.org/10.36542/erma.649318 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Ermeni Araştırmaları MACAR TURAN DERNEĞİ, İMAM ABDÜLLATİF EFENDİ VE ERMENİ MESELESİNE DAİR MACARCA BİR BROŞÜR %A Melek Çolak %T MACAR TURAN DERNEĞİ, İMAM ABDÜLLATİF EFENDİ VE ERMENİ MESELESİNE DAİR MACARCA BİR BROŞÜR %D 2019 %J Ermeni Araştırmaları %P 1303-068X-2687-3214 %V %N 64 %R doi: 10.36542/erma.649318 %U 10.36542/erma.649318
ISNAD Çolak, Melek . "MACAR TURAN DERNEĞİ, İMAM ABDÜLLATİF EFENDİ VE ERMENİ MESELESİNE DAİR MACARCA BİR BROŞÜR". Ermeni Araştırmaları / 64 (Aralık 2019): 43-59 . https://doi.org/10.36542/erma.649318
AMA Çolak M. MACAR TURAN DERNEĞİ, İMAM ABDÜLLATİF EFENDİ VE ERMENİ MESELESİNE DAİR MACARCA BİR BROŞÜR. Ermeni Araştırmaları. 2019; (64): 43-59.
Vancouver Çolak M. MACAR TURAN DERNEĞİ, İMAM ABDÜLLATİF EFENDİ VE ERMENİ MESELESİNE DAİR MACARCA BİR BROŞÜR. Ermeni Araştırmaları. 2019; (64): 43-59.
IEEE M. Çolak , "MACAR TURAN DERNEĞİ, İMAM ABDÜLLATİF EFENDİ VE ERMENİ MESELESİNE DAİR MACARCA BİR BROŞÜR", Ermeni Araştırmaları, sayı. 64, ss. 43-59, Ara. 2019, doi:10.36542/erma.649318