What is Rosette? An Evaluation on Conceptual and Semantic Confusion

Öz

A rosettes is a decorative element consisting of floral, geometric, written, and figurative compositions created within the boundaries of a circle or on a circular plane. Throughout history, it has been used as an important decorative element with rich compositional options in different geographical regions and by various civilizations. However, despite its widespread use, there is no complete consensus on the definition and naming of the rosettes. When publications on the subject are examined, it is seen that the concept of rosettes is addressed within a fairly broad framework; some researchers use different terms such as rosettes /rose, badge, or medallion to refer to the term in question, and therefore it is seen that the concept carries uncertainty in terms of both naming and meaning. Researchers' use of different terms to describe the same structural framework and their use of narrow definitions that do not capture the motif have prevented the formation of a common conceptual unity. In addition, numerous definitions have been proposed for rosettes, but no consensus has been reached on these definitions either. The fact that researchers use various names mentioned above for rosettes and fail to establish a common understanding by making more restrictive definitions that do not correspond to the motif, regardless of its design, poses a problem in the field of ornamentation. Indeed, the ambiguity of the concept in terminology leads to confusion in art history literature and makes it difficult to establish a common definition. This study aims to examine the etymology of rosettes in detail and reveal the reasons for the emergence of confusion in meaning, thereby contributing to the elimination of conceptual uncertainties in art history literature.

Anahtar Kelimeler

• Rosettes
• badge
• rosette
• medallion

Gülbezek Nedir? Kavram ve Anlam Karmaşası Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Bir dairenin sınırları içerisine veya dairesel düzlemde oluşturulan bitkisel, geometrik, yazılı ve figürlü kompozisyonları içeren gülbezek; tarihsel süreç içerisinde farklı coğrafyalarda ve çeşitli medeniyetler tarafından zengin kompozisyon seçenekleriyle kullanılan önemli bir süsleme unsurudur. Ancak bu yaygın kullanıma rağmen, gülbezeğin tanımı ve isimlendirilmesi üzerine tam bir görüş birliği sağlanamamıştır. Konuyla ilgili yayınlar incelendiğinde gülbezek kavramının oldukça geniş bir çerçevede ele alındığı görülmekte; kimi araştırmacılar söz konusu terimi gülbezek/gülçe, rozet veya madalyon gibi farklı terimlerle karşıladığı, bu nedenle kavramın hem isimlendirme hem de anlam bakımından belirsizlik taşıdığı görülmektedir. Araştırmacıların aynı yapısal kurguyu birbirinden farklı terimlerle nitelendirmesi ve motifi karşılamayan dar kapsamlı tanımlamalar kullanması, ortak bir kavram birliğinin oluşmasını engellemiştir. Bunun yanı sıra gülbezek ile ilgili çok sayıda tanımlama yapılmış ancak bu tanımlamalarda da bir görüş birliği sağlanamamıştır. Gülbezeklerin, araştırmacılar tarafından yukarıda bahsi geçen çeşitli isimlerle kullanılması ve kurgusuna bakılmaksızın, motifi karşılamayan daha sınırlayıcı tanımlamalar yapılarak anlam birliğinin oluşturulamamış olması süsleme alanında sorun teşkil etmektedir. Nitekim kavramın terminolojideki muğlaklığı sanat tarihi literatüründe anlam karmaşasına yol açmakta ve ortak bir tanım oluşturulmasını zorlaştırmaktadır. Bu çalışma, gülbezeğin etimolojisini ayrıntılı bir şekilde ele almayı ve anlam karmaşasının ortaya çıkış nedenlerini ortaya koymayı; böylelikle sanat tarihi literatüründeki kavramsal belirsizliklerin giderilmesine katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• gülbezek
• gülçe
• rozet
• madalyon

Kaynakça

1. Arseven, C. E. (1965). Sanat ansiklopedisi, II. İstanbul: Millî eğitim yayınları.
2. Arseven, C. E. (1998). Sanat ansiklopedisi, IV. İstanbul: Millî eğitim yayınları.
3. Çaycı, A. (2017). İslam mimarisinde anlam ve sembol. Konya: Palet yayınları.
4. Dursun, Ş. (2014). Anadolu Selçuklu kervansaraylarında süsleme. (Yayımlanmamış doktora tezi). Selçuk üniversitesi.
5. Hasol, D. (1998). Ansiklopedik mimarlık sözlüğü. İstanbul: Yapı endüstri merkezi yayınları.
6. Ögel, Semra (1966). Anadolu Selçukluların taş tezyinatı. Ankara: Türk tarih kurumu basımevi.
7. Sözen, M. & Tanyeli, U. (1992). Sanat kavram ve terimleri sözlüğü. İstanbul: Remzi kitabevi.
8. Şaman Doğan N. & Yazar, T. (2013). Anadolu Selçuklu ve beylikler dönem mimari süslemesinde küre, küre ve koni kesiti/kabara, rozet. Hacettepe üniversitesi Türkiyat araştırmaları dergisi, (19), s.221-224.

9. Taşdelen, A. (2020). Konya Türk devri yapılarında bulunan gülbezekler. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Selçuk üniversitesi.
10. TDK. (1988). Türkçe sözlük. Ankara: Türk dil kurumu yayınları.
11. Turani, A. (1975). Sanat terimleri sözlüğü. Ankara. Ünal, Rahmi H. (1982). Osmanlı öncesi Anadolu Türk mimarisinde taç kapılar. İzmir: Ege üniversitesi yayınları. Yaman, B. & Ertunç, Ç. Ö. (2019). XIII. yüzyıl Anadolu taç kapılarında kullanılan madalyon ve kabaralar. İstem, (17), s.127-147, 17/33. https://doi.org/10.31591/istem.506613