Araştırma Makalesi

DOWN SENDROMUNUN TESPİTİNDE İNVAZİV OLMAYAN PRENATAL TEST (NIPT) UYGULAMASININ ETİK VE HUKUKİ YÖNÜ

Cilt: 19 Sayı: 2 28 Ekim 2024
PDF İndir
TR EN

DOWN SENDROMUNUN TESPİTİNDE İNVAZİV OLMAYAN PRENATAL TEST (NIPT) UYGULAMASININ ETİK VE HUKUKİ YÖNÜ

Öz

Doğum öncesi genetik tarama ve tanı testi uygulamaları, doğmamış bir çocuktaki genetik bozuklukları tespit etmek için kullanılan işlemler olup, bu işlemle genetik bozukluğu olan bir çocuğa sahip olma riski araştırılarak elde edilen sonuçlar, ebeveynlerle prenatal dönemde paylaşılmaktadır. Günümüzde biyoteknolojik gelişmelerin hızı ile, girişimsel olmayan yeni bir prenatal tarama testi olarak NIPT, farklı genetik durumlara göre gebelere, engelli bir bebeğe sahip olunup olunamayacağına dair olasılığın sunulduğu bir test uygulaması olarak karşımıza çıkmaktadır. Henüz tanı testi olmayıp, ileri bir tarama testi olarak rutin tarama testleri arasında da sayılmayan bu uygulamanın endikasyonları ve kullanım yaygınlığı, Down sendromunun tespitinde başvurulmasının avantajları, zarar vermekten kaçınma, seçim, özerklik ve rıza, eşitlik, adalet ve kapsayıcılık etik ilkeleri bakımından NIPT uygulamasının değerlendirilmesi, girişimsel olmayan bir prenatal test olarak ilgili uygulamanın hukuki niteliğinin ortaya konulması, NIPT uygulamasını öneren hekimin hastasını aydınlatmasının önemi ve hukuki sorumluluğu, Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezlerinde yapılması gereken aydınlatmanın içeriği ve özellikleri bu çalışma kapsamında ele alınmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aslan, Halil vd. “Maternal Kanda Hücre Dışı Fetal DNA (cffDNA) ile “Non-Invasive Prenatal Test (NIPT)-Uzman Görüşü”, (Erişim Tarihi 21.07.2024), https://tjodistanbul.org/konu/dosyalar/cffDNA-2014.pdf.
  2. Atar, Sebahat ve Yalım, N. Yasemin. “Kişisel Nedenler İle Yapılan İnvaziv Olmayan Prenatal Test ve Etik Değerlendirme”, Türkiye Biyoetik Dergisi. 6/1 (2019): 26-33.
  3. Aygörmez, Gülsün Ayhan, “Alman Hukukunda Down Sendromlu Fetüs Bakımından Rahim Tahliyesi”, Down Sendromlu Fetüslerin Bireylerin Hukuku Çevirimiçi Sem-pozyumu, 3.Oturum, 26.11.2022, Sözlü Bildiri Sunumu, (Erişim Tarihi 25.07.2024), https://dssempozyum. endlessfairs.com/seminars.
  4. Aypar Akbağ, Nuran Nur, Aluş Tokat, Merlinda ve Çiçek, Özlem. “Non-İnvaziv Prenatal Testlerde Güncel Yaklaşımlar: Hemşirelik, Danışmanlık ve Etik”, Jinekoloji Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi. 17/1 (2020): 301-304.
  5. Başaran, Seher. “Türkiye’de Prenatal Tanının Tarihçesi”, Türkiye Klinikleri J Med Genet-special Topics. 3/2 (2018): 1-4.
  6. Benn, Peter A. ve Chapman, Audrey R. “Ethical challenges in providing noninvasive prenatal diagnosis”. Curr Opin Obstet Gynecol. 22/2 (2010):128-134.
  7. Benn, Peter. “Position statement from the Chromosome Abnormality Screening Com-mittee on behalf of the Board of the International Society for Prenatal Diagnosis”, Prenat Diagn 35 (2015): 725-734.
  8. Bozkurt, Kutluhan, “Belçika Hukukunda ve AİHM Kararlarında Down Sendromlu Fetüs Bakımından Rahim Tahliyesi”, Down Sendromlu Fetüslerin Bireylerin Hukuku Çevirimiçi Sem-pozyumu, 3.Oturum, 26.11.2022, Sözlü Bildiri Sunumu, (Erişim Tarihi 25.07.2024), https://dssempozyum.endlessfairs.com/seminars.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Ekim 2024

Gönderilme Tarihi

30 Temmuz 2024

Kabul Tarihi

6 Ağustos 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 19 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Söğüt, İ. S. (2024). DOWN SENDROMUNUN TESPİTİNDE İNVAZİV OLMAYAN PRENATAL TEST (NIPT) UYGULAMASININ ETİK VE HUKUKİ YÖNÜ. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 19(2), 635-674. https://doi.org/10.58820/eruhfd.1574649
AMA
1.Söğüt İS. DOWN SENDROMUNUN TESPİTİNDE İNVAZİV OLMAYAN PRENATAL TEST (NIPT) UYGULAMASININ ETİK VE HUKUKİ YÖNÜ. ERÜHFD. 2024;19(2):635-674. doi:10.58820/eruhfd.1574649
Chicago
Söğüt, İpek Sevda. 2024. “DOWN SENDROMUNUN TESPİTİNDE İNVAZİV OLMAYAN PRENATAL TEST (NIPT) UYGULAMASININ ETİK VE HUKUKİ YÖNÜ”. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 19 (2): 635-74. https://doi.org/10.58820/eruhfd.1574649.
EndNote
Söğüt İS (01 Ekim 2024) DOWN SENDROMUNUN TESPİTİNDE İNVAZİV OLMAYAN PRENATAL TEST (NIPT) UYGULAMASININ ETİK VE HUKUKİ YÖNÜ. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 19 2 635–674.
IEEE
[1]İ. S. Söğüt, “DOWN SENDROMUNUN TESPİTİNDE İNVAZİV OLMAYAN PRENATAL TEST (NIPT) UYGULAMASININ ETİK VE HUKUKİ YÖNÜ”, ERÜHFD, c. 19, sy 2, ss. 635–674, Eki. 2024, doi: 10.58820/eruhfd.1574649.
ISNAD
Söğüt, İpek Sevda. “DOWN SENDROMUNUN TESPİTİNDE İNVAZİV OLMAYAN PRENATAL TEST (NIPT) UYGULAMASININ ETİK VE HUKUKİ YÖNÜ”. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 19/2 (01 Ekim 2024): 635-674. https://doi.org/10.58820/eruhfd.1574649.
JAMA
1.Söğüt İS. DOWN SENDROMUNUN TESPİTİNDE İNVAZİV OLMAYAN PRENATAL TEST (NIPT) UYGULAMASININ ETİK VE HUKUKİ YÖNÜ. ERÜHFD. 2024;19:635–674.
MLA
Söğüt, İpek Sevda. “DOWN SENDROMUNUN TESPİTİNDE İNVAZİV OLMAYAN PRENATAL TEST (NIPT) UYGULAMASININ ETİK VE HUKUKİ YÖNÜ”. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 19, sy 2, Ekim 2024, ss. 635-74, doi:10.58820/eruhfd.1574649.
Vancouver
1.İpek Sevda Söğüt. DOWN SENDROMUNUN TESPİTİNDE İNVAZİV OLMAYAN PRENATAL TEST (NIPT) UYGULAMASININ ETİK VE HUKUKİ YÖNÜ. ERÜHFD. 01 Ekim 2024;19(2):635-74. doi:10.58820/eruhfd.1574649


Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.