Araştırma Makalesi

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK DEVLETLERİNDEN OSMANLI DEVLETİ’NE HÂKİM YARDIMCILIĞI

Cilt: 19 Sayı: 2 28 Ekim 2024
PDF İndir
EN TR

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK DEVLETLERİNDEN OSMANLI DEVLETİ’NE HÂKİM YARDIMCILIĞI

Öz

7413 sayılı kanun ile Hakim ve Savcılar Kanunu’nda değişiklik ya- pılmış ve yargı teşkilatımıza hakim savcı yardımcılığı getirilmiştir. Yargı teşkilatımız bakımından bir ilk olmakla birlikte bu kuruma benzer ör- neklerin tarihimizde mevcut olduğu bilinmektedir. Hakim savcı yar- dımcılığına hukuk tarihimizde en benzer kurum Osmanlı adli teşkila- tında görev almış nâiblerdir. Osmanlı öncesi ve hatta İslamiyet öncesi- ne gidildiğinde benzer bir kurumun mevcut olup olmadığı sorusu ise bu çalışmanın konusudur. Çalışmada İslamiyet öncesi Türk ve Moğol dev- letleri ile İslamiyet sonrası Türk ve Müslüman devletler hakkında önemli bilgiler veren literatür taranmış ve şu sonuçlara varılmıştır:İslamiyet öncesi Türk devletlerinde devlet işlerinde yardımcılar olması önemsenmiş ve öğütlenmiştir. Fakat yargı işini yürütenlere yardımcı olan görevlilerden bahseden açık bir bilgiye rastlanılamamıştır. Çağa- tay Hanlığı ve İlhanlılar’da ise yargılama işlerini yürütenlerin yardımcı- ları olduğu görülmüştür. İslam Devleti’nde Hz. Peygamber döneminden itibaren yargı işlerini yürüten kimselerin çeşitli işlerle görevlendirdiği hakim yardımcısı benzeri kimseler olmuştur. Dört Halife döneminde de bu uygulama sürdürülmüştür. Abbasiler döneminde kadıların belirli işlerle yetkilendirdiği nâibler çeşitli açılardan kadılara yardımcı olmuş- tur. Tarafların farklı mezhepten olması ve talep etmeleri halinde kadı- lar, ilgili mezhebe mensup kimseleri söz konusu uyuşmazlık için görev- lendirebilmiştir. Bu noktada görev alanların da hakim yardımcılığına benzer işlev gördüğü söylenebilir. Memlük Devleti’nde de Abbasi uygu- lamasına benzer uygulamalar mevcut olmuştur. İşlerin yoğunluğu se- bebiyle yargı işlerine bakmak üzere veya farklı mezhepler söz konusu olduğunda vekiller görevlendirilebilmiştir. Ayrıca Memlük Devleti mahkemelerinde görevleri açık olmamakla birlikte sayısı birden fazla olan nâiblerin bulunduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adalet Komisyonu Raporu, Dönem: 27/5 Esas No: 2/4484, Sıra Sayısı: 339.
  2. Akyılmaz, Gül. “Selçuklu Adliye Teşkilatı ve Osmanlı Hukuk Sis-temi Üzerindeki Etkileri”. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. Prof. Dr. Halil Cin’e Selçuk Üniversitesinde 10. Hizmet Yılı Armağanı. (1995): 23-41.
  3. Alaaddin Ata Melik Cüveynî. Tarih-i Cihan Güşa. Çeviri: Mürsel Öz-türk, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2013.
  4. Arsal, Sadri Maksudi. Türk Tarihi ve Hukuk. Ankara: TTK Yayınla-rı, 2014.
  5. Atar, Fahrettin. İslam Adliye Teşkilatı. Ankara: Diyanet İşleri Baş-kanlığı Yayınları, 1991.
  6. Atar, Fahrettin. İslam Yargılama Hukukunun Esasları. İstanbul: M. Ü. İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 2019.
  7. Avcı, Casim “Nâib”, TDV İslam Ansiklopedisi, 32 (2006): 311-312.
  8. Aydın, Erhan. Orhon Yazıtları. Konya: Kömen Yayınları, 2015.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kamu Hukuku (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Ekim 2024

Gönderilme Tarihi

3 Ocak 2024

Kabul Tarihi

27 Ağustos 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 19 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Kayar, B. (2024). İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK DEVLETLERİNDEN OSMANLI DEVLETİ’NE HÂKİM YARDIMCILIĞI. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 19(2), 1057-1081. https://doi.org/10.58820/eruhfd.1574940
AMA
1.Kayar B. İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK DEVLETLERİNDEN OSMANLI DEVLETİ’NE HÂKİM YARDIMCILIĞI. ERÜHFD. 2024;19(2):1057-1081. doi:10.58820/eruhfd.1574940
Chicago
Kayar, Betül. 2024. “İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK DEVLETLERİNDEN OSMANLI DEVLETİ’NE HÂKİM YARDIMCILIĞI”. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 19 (2): 1057-81. https://doi.org/10.58820/eruhfd.1574940.
EndNote
Kayar B (01 Ekim 2024) İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK DEVLETLERİNDEN OSMANLI DEVLETİ’NE HÂKİM YARDIMCILIĞI. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 19 2 1057–1081.
IEEE
[1]B. Kayar, “İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK DEVLETLERİNDEN OSMANLI DEVLETİ’NE HÂKİM YARDIMCILIĞI”, ERÜHFD, c. 19, sy 2, ss. 1057–1081, Eki. 2024, doi: 10.58820/eruhfd.1574940.
ISNAD
Kayar, Betül. “İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK DEVLETLERİNDEN OSMANLI DEVLETİ’NE HÂKİM YARDIMCILIĞI”. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 19/2 (01 Ekim 2024): 1057-1081. https://doi.org/10.58820/eruhfd.1574940.
JAMA
1.Kayar B. İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK DEVLETLERİNDEN OSMANLI DEVLETİ’NE HÂKİM YARDIMCILIĞI. ERÜHFD. 2024;19:1057–1081.
MLA
Kayar, Betül. “İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK DEVLETLERİNDEN OSMANLI DEVLETİ’NE HÂKİM YARDIMCILIĞI”. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 19, sy 2, Ekim 2024, ss. 1057-81, doi:10.58820/eruhfd.1574940.
Vancouver
1.Betül Kayar. İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK DEVLETLERİNDEN OSMANLI DEVLETİ’NE HÂKİM YARDIMCILIĞI. ERÜHFD. 01 Ekim 2024;19(2):1057-81. doi:10.58820/eruhfd.1574940


Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.