The Issue Of Interest Claims In Restitution Of Enforcement

Öz

The restitution of execution is regulated among the provisions of the Enforcement and Bankruptcy Law relating to enforcement by judgment (EBL Art. 40/2) and applies when, after the judgment has been partially or fully enforced, it is definitively established by a final judgment that the debtor is not liable or is not liable to that extent. Although this institution is similar in some respects to restitution proceedings and the recovery of overpayments under EBCA Art. 361, it differs from them in terms of the legal basis on which it is founded and the conditions for its application. In enforcement proceedings concerning claims for money or security, the subject of the return of enforcement is solely the amount paid by the debtor to the enforcement office. However, Article 40/2 of the Enforcement and Bankruptcy Code does not contain any explicit provision regarding cla-ims for interest. The issue of interest claims arising during this process complicates the balancing of interests between the parties. Particularly in cases of high inflation and protracted litigation, the return of the principal alone is insufficient to ensure a balance of inte-rests. In doctrine, different views have been put forward re-garding the possibility of claiming interest along with the money paid by the debtor within the scope of the return of en-forcement, and no stability has been achieved in the decisi-ons of the Court of Cassation.

Anahtar Kelimeler

• Restitution of Enforcement
• Execution Performing
• İnterest Claims
• Restitution Case
• Ar-ticle 361 of the EBL

İcranın İadesinin Gerçekleştirilmesi ve Faiz Alacağı Sorunu

Öz

İcranın iadesi, İcra ve İflas Kanunu’nun ilamlı icraya ilişkin hükümleri arasında düzenlenmiş olup (İİK m. 40/2), hükmün kısmen veya tamamen icra edilmesinden sonra borçlunun hiç veya o kadar borçlu olmadığının kesinleşmiş bir ilamla tespit edilmesi hâlinde uygulanmaktadır. Bu kurum, bazı yönleriyle istirdat davasına ve İİK m. 361’deki fazla ödemenin geri alınmasına benzerlik gösterse de, dayandığı hukuki sebep ve uygulanma şartları bakımından onlardan ayrılır. Para veya teminat alacağına ilişkin ilamlı takiplerde icranın iadesinin konusu, yalnızca borçlunun icra dairesine ödediği miktardır. Ancak İİK m. 40/2’de faiz alacağına ilişkin açık bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Bu sürecin işlemesi esnasında ortaya çıkan faiz alacağı sorunu, taraflar arasındaki menfaat dengesinin sağlanmasını zorlaştırmaktadır. Özellikle yüksek enflasyon ve uzun süren yargılamalar söz konusu olduğunda, yalnızca anaparanın iadesi menfaat dengesini sağlamakta yetersiz kalmaktadır. Doktrinde icranın iadesi kapsamında borçlunun ödediği parayla birlikte faizin de talep edilebilmesine ilişkin farklı görüşler ileri sürülmüş ve Yargıtay kararlarında da istikrar sağlanamamıştır.

Anahtar Kelimeler

• İcranın İadesi
• İlamlı İcra
• Faiz Alacağı
• İstirdat Davası
• İİK m.361

Kaynakça

1. Akkaya, Tolga. “5236 ve 5311 Sayılı Kanunlarla Yapılan Değişik-likler Çerçevesinde Yeni Kanun Yolu Sistemine Göre İlâmlı İcrada İcranın İadesi”. Medeni Usul ve İcra-İflas Hukuku Dergisi. 4/11 (2008): 677-698.
2. Antalya, Osman Gökhan. “İcranın İadesi”. Yargıtay Dergisi. 9/4 (Ekim 1983): 579-585.
3. Arslan, Ramazan vd. Medeni Usul Hukuku. Ankara: Yetkin Ya-yınları, 8. Baskı, 2022.
4. Arslan, Tuğba. “İcra ve İflas Hukukunda İcranın İadesi”. Yayın-lanmamış Yüksek Lisans Tezi, Dicle Üniversitesi, 2006.
5. Aşık, İbrahim vd. İcra ve İflas Hukuku. Ankara: Seçkin Yayıncı-lık, 3. Baskı, 2024.
6. Atalı, Murat vd. İcra ve İflas Hukuku. Ankara: Yetkin Yayınları, 8. Baskı, 2024.
7. Barlas, Nami. Para Borçlarının İfasında Borçlunun Temerrüdü ve Bu Temerrüt Açısından Düzenlenen Genel Sorunlar. Ankara: Kazancı Hukuk Yayınları, 1992.
8. Belgesay, Mustafa Reşit. İcra ve İflas Kanunu Şerhi. İstanbul: Şa-ka Matbaası, 2. Bası, 1949.

9. Coşkun, Mahmut. İtirazın İptali, Menfi Tespit ve İstirdat, Tasar-rufun İptali, İflas ve İflasın Ertelenmesi, Sıra Cetveline İtiraz Davaları. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2017.
10. Coşkun, Mahmut. Açıklamalı-İçtihatlı İcra ve İflas Kanunu, C. 5. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 7. Baskı, 2021.
11. Çelik, Yasin. “İcranın İadesi”. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, 2018.
12. Çiftçi, Pınar. İcra Hukukunda Menfaat Dengesi. Ankara: Adalet Yayınevi, 2010.
13. Demir, Ömer Faruk. İstirdat Davası. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2020.
14. Dursun, Halil. “İcra ve İflas Hukukunda İstirdat Davası”. Yayın-lanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, 2010.
15. Kaçak, Nazif. İlâmlı İcra. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2. Bası, 2007.
16. Karslı, Abdurrahim. İcra ve İflas Hukuku Esasları. İstanbul: Filiz Kitabevi, 4. Baskı, 2022.
17. Kuru, Baki. İcra ve İflâs Hukukunda Menfî Tespit Davası ve İs-tirdat Davası. Ankara: Yetkin Yayınları, 2003.
18. Kuru, Baki. İcra İflas Hukuku El Kitabı. Ankara: Adalet Yayınevi, 2. Baskı, 2013.Kuru, Baki ve Burak Aydın. İstinaf Sistemine Göre Yazılmış İcra Ve İflâs Hukuku Ders Kitabı. Ankara: Yetkin Yayınları, 8. Baskı, 2023.
19. Muşul, Timuçin. İcra ve İflas Hukuku Esasları. Ankara: Adalet Yayınevi, 6. Baskı, 2017.
20. Muşul, Timuçin. İcra ve İflâs Hukukunda Menfi Tespit ve İstirdat Davaları. Ankara: Adalet Yayınevi, 3. Baskı, 2020.
21. Oskay, Mustafa vd. İİK Şerhi, C. V. Ankara: Turhan Kitabevi, 2007.
22. Öğütçü, A. Tahir ve Ali Çitoğlu. Uygulamalı İcra ve İflas Kanu-nu, C. 1. Ankara: Garanti Basımevi, 1977.
23. Özbek, Mustafa Serdar. Avrupa Birliği ve Türk Hukukunda İlâmlı İcranın Etkinliği. Ankara: Yetkin Yayınları, 5. Baskı, 2022.
24. Pekcanıtez, Hakan vd. İcra ve İflâs Hukuku Ders Kitabı. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 12. Bası, 2025.
25. Postacıoğlu, İlhan E. ve Sümer Altay. İcra Hukuku Esasları. İs-tanbul: Vedat Kitapçılık, 5. Bası, 2010.
26. Selçuk, Seyhan. “Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na Göre Verilen Hakem Kararlarının İcrası”. Türkiye Barolar Birliği Dergisi. 2019/140 (2019): 115-140.
27. Tanrıver, Süha. “İcranın İadesi”. Yargıtay Dergisi. 16/4 (Nisan 1990): 567-582.
28. Tanrıver, Süha. Makalelerim I (1985-2005). Ankara: Asil Yayın Dağıtım, 2005.
29. Taşpınar Ayvaz, Sema. “İcranın İadesi”. MİHBİR 14. Abant Top-lantısı (İlâmlı İcra), (15-16 Nisan 2016): 385-395.
30. Tok, Ozan. “İcranın İadesi Kurumunun Hukuki Niteliği Ve Buna Bağlı Sonuçlar”. Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 6-7/1-2 (Mayıs 2021): 135-158.
31. Umar, Bilge ve Ejder Yılmaz. İspat Yükü. İstanbul: Kazancı Hu-kuk Yayınları, 2. Bası, 1980. Uyar, Talih. İcra Hukukunda İlamlı Takipler. Ankara: Feryal Matbaacılık, 2. Baskı, 1991.
32. Uyar, Talih. “Takip Hukukunda İcranın Durdurulması – İcranın İadesi”. İstanbul Barosu Dergisi. 78/3 (2004): 1021-1031.
33. Uyar, Talih. Gerekçeli-İçtihatlı İcra ve İflâs Kanunu Şerhi, C. 13. Ankara: Yazarın Kendi Yayını, 2. Baskı, 2010.
34. Uyar, Talih. Menfi Tespit ve İstirdat Davası. Ankara: Bilge Yayı-nevi, 7. Baskı, 2025.
35. Uyar, Talih, Alper Uyar ve Cüneyt Uyar. Olumsuz (Menfi) Tespit ve Geri Alma (İstirdat) Davaları. Ankara: Bilge Yayınevi, 6. Baskı, 2025.
36. Üstündağ, Saim. İcra Hukukunun Esasları. İstanbul: Fakülteler Matbaası, 8. Bası, 2004.
37. Yavuz, Nihat. Menfi Tespit ve İstirdat Davası. Ankara: Yetkin Yayınları, 2. Baskı, 2007.
38. Yıldırım, Mehmet Kamil ve Nevhis Deren Yıldırım. İcra ve İflas Hukuku. İstanbul: Beta Yayınları, 9. Baskı, 2025.
39. Yılmaz, Ejder. “Usul Ekonomisi”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 57/1 (Mart 2008): 243-274.
40. Yılmaz, Ejder. İcra ve İflas Kanunu Şerhi. Ankara: Yetkin Yayın-ları, 2016.
41. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulu. K. 2017/3 (26.05.2017). RG., 21.07.2017, S. 30130.
42. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi. K. 2022/2686 (03.03.2022). www.kazanci.com.tr.
43. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu. K. 2007/840 (14.11.2007). İstan-bul Barosu Dergisi, 82/2 (2008): 880.
44. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi. K. 2006/395 (10.04.2006). www.kazanci.com.tr.
45. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi. K. 2014/17036 (11.06.2014). https://karararama.yargitay.gov.tr/.
46. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi. K. 2001/8510 (02.10.2001). www.kazanci.com.tr.
47. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi. K. 2017/3594 (09.03.2017). www.kazanci.com.tr.
48. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi. K. 2020/10900 (16.12.2020). www.kazanci.com.tr.
49. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi. K. 2015/2907 (16.02.2015). www.kazanci.com.tr.
50. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu. K. 2014/1026 (10.12.2014). www.kazanci.com.tr.
51. Yargıtay, 19. Hukuk Dairesi. K. 2007/1632 (22.02.2007). www.kazanci.com.tr.
52. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi. K. 2012/8660 (05.10.2012). www.kazanci.com.tr.
53. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi. K. 2017/7895 (29.05.2017). https://karararama.yargitay.gov.tr/.
54. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi. K. 2018/8831 (27.09.2018). www.kazanci.com.tr.
55. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi. K. 2021/13848 (28.12.2021). www.kazanci.com.tr.
56. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi. K. 2021/7456 (25.10.2021). www.kazanci.com.tr.
57. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi. K. 2019/1903 (07.03.2019). www.kazanci.com.tr.
58. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi. K. 2022/5997 (28.03.2022). https://karararama.yargitay.gov.tr/.
59. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi. K. 2013/4881 (14.03.2013). www.kazanci.com.tr.
60. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu. K. 2021/758 (15.06.2021). www.kazanci.com.tr.
61. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu. K. 2021/1587 (07.12.2021). https://karararama.yargitay.gov.tr/.
62. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi. K. 2015/18571 (19.10.2015). www.kazanci.com.tr.
63. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi. K. 2014/18522 (24.05.2013). https://karararama.yargitay.gov.tr/.
64. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi. K. 2018/11658 (15.11.2018). https://karararama.yargitay.gov.tr/.
65. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi. K. 2018/6650 (24.10.2018). www.kazanci.com.tr.
66. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi. K. 2019/1903 (07.03.2019). www.kazanci.com.tr.
67. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi. K. 2006/3151 (28.03.2006). www.kazanci.com.tr.