YAPILANDIRMA KANUNLARINDA HACZE İLİŞKİN DÜZENLEMELERİN 6183 SAYILI KANUN ÇERÇEVESİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Bu çalışmada; yapılandırma kanunlarında yer alan haciz işlemine yönelik düzenlemeler, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun çerçevesinde değerlendirilmiştir. Çalışmanın amacı, 6183 sayılı Kanun’da kamu alacağının korunması ve cebren tahsil müesseseleri düzenlenmişken yapılandırma kanunlarında özel olarak düzenlenen hacze yönelik hükümlerin değerlendirilmesidir. Çalışmada öncelikle yapılandırma müessesesi izah edilerek vergi afları ve yapılandırma kavramı açıklanmış, hacze konu olmaları bakımından yapılandırma sürecinden önce ve sonra mevcut olan borçların hukuki mahiyetleri tespit edilmiştir. Devamında, 6183 sayılı Kanun’da yer alan kamu alacaklarının korunmasına ve cebren tahsiline yönelik düzenlemeler ortaya konarak değerlendirilecek hususlar tespit edilmiştir. Yapılan tespitler doğrultusunda; yapılandırma kanunlarında hacze ilişkin hükümler açıklanmış, 6183 sayılı Kanun’da kamu alacağının korunması ve cebren tahsil edilmesine dair hükümler mevcutken kanun koyucunun yapılandırma kanunlarında hacze ilişkin özel olarak düzenlediği hükümler değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Af
• Yapılandırma
• Haciz
• Teminat
• İhtiyati Haciz

An Evaluation Of The Provisions Regarding Liens in Restructuring Laws Within The Framework of Law Numbered 6183

Öz

This study evaluates the regulations concerning liens included in restructuring laws within the framework of the Law numbered 6183 on the Procedure for the Collection of Public Receivables. The aim of the study is to assess the necessity of specific provisions on seizure in restructuring laws, despite the fact that Law numbered 6183 already regulates the protection of public receivables and enforcement mechanisms for their compulsory collection. Firstly, the study explains the institution of restructuring and clarifies the concepts of tax amnesties and restructuring, and determines the legal nature of debts existing before and after the restructuring process in terms of their susceptibility to lien. Subsequently, the provisions in Law numbered 6183 regarding the protection and compulsory collection of public receivables are outlined, and the issues to be evaluated are identified. In line with these determinations, the provisions on seizure in restructuring laws are explained, and the specific regulations introduced by the legislator regarding seizure in restructuring laws are assessed, notwithstanding the existing provisions in Law numbered 6183 concerning the protection and compulsory collection of public receivables.

Anahtar Kelimeler

• Amnesty
• Restructuring
• Lien
• Collateral
• Precautionary Attachment

Kaynakça

1. Akçay, Fatih. “Türkiye’de Vergi Afları ile Vergi Gelirleri İlişkisi: Kırık Camlar Kuramı için Ampirik Kanıtlar”. Fiscaoeconomia. 7 (2023): 641 670, https://doi.org/10.25295/FSECON.1338322.
2. Akipek, Şebnem. “Tamamlayıcı Olgunun Hukuki İşleme Etkisi”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 44/1 (1995): 269 291.
3. Akyılmaz, Bahtiyar, Murat Sezginer ve Cemil Kaya. Türk İdare Hukuku. Ankara: Savaş Yayınevi, 2020.
4. Arıkan, Zeynep ve Hatice Yurtsever. “Türkiye’de Mali Affın Nedenleri, Etkileri ve Sonuçları-I”. Yaklaşım Dergisi. 136 (2004): 59-64.
5. Arslan, Ramazan vd. İcra ve İflas Hukuku. Ankara: Yetkin Yayınları, 2018.
6. Ay, Hakan ve Tülay Baran. “Kamu Alacaklarının Korunma Yöntemleri ve Bir Değerlendirme”. Sosyo Ekonomi. (2014): 45 68.
7. Ayrangöl, Zülküf ve Mustafa Tekdere. “Potansiyel Etkileri ve Gönüllü Uyum Açısından Vergi Afları: 6111 Sayılı Kanunun İrdelenmesi”. Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 6/2 (2014): 249 270. https://dergipark.org.tr/tr/pub/erzisosbil/issue/6039/80905.
8. Balcı, Mustafa. 6183 Sayılı Kanun Kapsamında Teminat İsteme ve İhtiyati Haciz Uygulamalarında Yaşanan Hukuki Sorunlar ile Çözüm Önerileri. Ankara: Yetkin Yayınları, 2024.

9. Balcı, Mustafa. Kamu İcra Hukuku ve 6183 Sayılı Kanun Uygulaması. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2021.
10. Batı Murat. “6183 Sayılı Kanun Kapsamında İhtiyati Haczin Bazı Sebeplerine İlişkin Hukuki Bir Değerlendirme”. T.C. Danıştay Dergisi. 160 (2025): 67 94.
11. Batı, Murat. Vergi Hukuku (Genel Hükümler). Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2024.
12. Çağan, Nami. “Türk Hukukunda Vergi Cezalarının Affı”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 29/1 (1972): 111 122.
13. Candan, Turgut. Açıklamalı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun. Ankara: Yetkin Yayınları, 2025.
14. Coşkun Karadağ, Neslihan. “Vergi Alacağının Güvence Altına Alınmasında Teminat, İhtiyati Haciz ve İhtiyati Tahakkuka İlişkin Özellikli Durumlar”. Maliye Dergisi. 162 (2012): 238 255.
15. Demirbaş, Timur. “Ceza İnfaz Kurumlarında Doluluk Sorunu ve Af Tartışmaları”. Suç ve Ceza. 11/1 (2019): 531 545.
16. Demirci, Sabri. “Türkiye’de Vergi Yapılandırmasının Ekonomik ve Sosyal Etkileri”. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kütahya Dumlupınar Üniversitesi, 2022.
17. Demirtürk, Bilge. Vergi Alacağına Dayalı Hukuka Aykırı Haciz İşlemi Nedeniyle Açılan Tazminat Davası. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2022.
18. Doğan, Zeki ve Ramazan Besen. “Vergi Aflarının Nedenleri ve Mükellefler Üzerindeki Etkileri”. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 1/1 (2008): 23 39. https://dergipark.org.tr/tr/pub/muvu/issue/46811/587468.
19. Dönmez, Recai. “Teoride ve Uygulamada Vergi Afları”. Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1992.
20. Dönmez, Recai. Vergi İcra Hukukunda Haciz Yolu İle Takip. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2005.
21. Edizdoğan, Nihat ve Erhan Gümüş. “Vergi Afları ve Türkiye’de Vergi Aflarının Değerlendirilmesi”. Maliye Dergisi. 164 (2013): 99 119.
22. Eren, Fikret. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Ankara: Yetkin Yayınları, 2021.
23. Erol, Ahmet. (6183 Sayılı AATUHK Kapsamında) Taşınmaz Mal Haczi ve Satışı. Ankara: Yaklaşım Yayıncılık, 2010.
24. Gerçek, Adnan. Kamu Alacaklarının Tahsil Hukuku. Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım, 2023.
25. Gözler, Kemal. İdare Hukuku Cilt 1. Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım, 2019.
26. Kaneti, Selim vd. Vergi Hukuku. İstanbul: Filiz Kitabevi, 2022.
27. Karakoç, Yusuf. Kamu Alacaklarının Tahsili Aşamasında Ortaya Çıkan ve Vergi Yargısında Çözümlenen Uyuşmazlıklar. Ankara: Yetkin Yayınları, 2000.
28. Kargı, Veli. “Türkiye’de Vergi Aflarının Vergi Gelirlerine Etkisi”. ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi. 7/13 (2011): 101 115.
29. Keskin, Esra ve Pelin Mastar Özcan. “Vergi Affı Uygulamaları: Türkiye ve Seçilmiş Ülkeler Açısından Bir Değerlendirme”. International Journal of Public Finance. 6/1 (2021): 137 158. https://doi.org/10.30927/IJPF.816488.
30. Keskin, Ömer. “6183 Sayılı Kanun’un 9’uncu Maddesinde Düzenlenen Teminat Müessesesinin Bazı Açılardan İncelenmesi”. Vergi Dünyası. 409 (2015): 21 29.
31. Kılıçoğlu, Ahmet. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Ankara: Turhan Kitabevi, 2021.
32. Kızılot, Şükrü vd. Vergi Hukuku. Ankara: Yaklaşım Yayıncılık, 2007.
33. Koçak, Muhsin. Vergi-İcra Hukuku. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2018.
34. Kumkale, Rüknettin, “Cumhuriyet Tarihimizde Çıkartılan Vergi Afları”, (14.03.2026), www.alomaliye.com.
35. Müftüoğlu Hoş, Zeynep. “Vergi Cezalarının Affı”. Prof. Dr. Nevzat Toroslu’ya Armağan Cilt:2, 459, 797 819. Ankara: Ankara Üniversitesi Yayınları, 2015.
36. Mutluer, Kamil ve Nilay Dayanç Kuzeyli. Vergi Teorisi ile İlişkilendirilmiş Vergi Hukuku Genel ve Özel Hükümler. Ankara: Yetkin Yayınları, 2019.
37. Oktar, Salim Ateş. Vergi Hukuku. İstanbul: Türkmen Kitabevi, 2020.
38. Ömercioğlu, Abdullah, “Türkiye’de Vergi Afları ve Vergi Etiği Üzerindeki Etkileri”. İçinde Psikoloijk ve Sosyolojik Yönleriyle Vergilendirme, ed. Rana Dayıoğlu Erul, 267 301. Ankara: Gazi Kitabevi, 2022.
39. Öncel, Mualla vd. Vergi Hukuku. Ankara: Turhan Kitabevi, 2022.
40. Öz, Semih ve Dilek Özkök Çubukçu. “Af ya da Adalet: Yeni Mali Af Yasası”. Ankara University SBF Journal. 66/02 (2011): 247 254. https://doi.org/10.1501/SBFDER_0000002210.
41. Özbek, Veli Özer vd. Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2025.
42. Özgüven, Ali Volkan. “Vergi Etiği Açısından Vergi Afları”. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 17 (2018): 34 46. https://doi.org/10.21547/JSS.452690.
43. Pınar, Burak. “Kamu Alacaklarının Vergi İncelemesi Sürecinde Teminat Altına Alınması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 24/2 (2022): 771 803. https://doi.org/10.33717/DEUHFD.1182511.
44. Saban, Nihal. “Vergi Suçlarında Affı Anayasa ile Sorunsallaştırmak”. Anayasa Yargısı. 17/1 (2001): 451 475. https://dergipark.org.tr/tr/pub/anayasayargisi/article/678110.
45. Saraçoğlu, Fatih, Elif Sibel Çakar ve Abdullah Ömercioğlu. Vergi Hukuku. Ankara: HZR Yayınevi, 2024.
46. Sarıcaoğlu, Ercan. “Kamu Alacağının Korunmasına Yönelik Bir Önlem: 6183 Sayılı Kanuna Göre Teminat”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 22/2 (2020): 857 904. https://doi.org/10.33717/DEUHFD.787686.
47. Şenyüz, Doğan. “Hukuk Devleti Perspektifinden Adil Vergileme ve Vergi Afları”. Tesam Akademi Dergisi-Turkish Journal of TESAM Academy. 2 (2014): 81 96.
48. Taşdan, Havva Nur. “Türkiyede Vergi Afları ve 7440 Sayılı Kanun Değerlendirmesi”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi, 2023.
49. Taşkın, Yasemin. “Vergi Aflarının Hukuki Niteliği ve Gerekçeleri”. Sosyal Bilimler Dergisi. 2 (2012): 122 128. https://dergipark.org.tr/en/pub/iusosbil/article/118661.
50. Yalçın Çakır, Mediha. “Vergi Aflarının Kamu Yararı Açısından Değerlendirilmesi”. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, 2019.
51. Yılmaz Coşkun, Sibel. “Anayasal Hakların Çatışmasında Devletin Pozitif Yükümlülükleri: Anayasa Mahkemesinin Değerlendirmesi”. Anayasa Yargısı. 41/1 (2024): 673 702.
52. Yılmaz, Sibel. “Anayasal Vergilendirme İlkeleri Çerçevesinde Vergi Affı”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 66/1 (2017): 263 300. https://doi.org/10.1501/HUKFAK_0000001892.
53. Danıştay Büyük Genel Kurul. K. 2022/2 (27.05.2022). www.corpus.com.tr.
54. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu. K. 2024/1142 (04.12.2024). www.corpus.com.tr.
55. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu. K. 2025/11 (05.02.2025). www.corpus.com.tr.
56. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu. K. 2025/18 (05.02.2025). www.corpus.com.tr.
57. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu. K. 2025/357 (30.04.2025). www.corpus.com.tr.
58. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu. K. 2025/274 (09.04.2025). www.corpus.com.tr.
59. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu. K. 2023/1330 (22.11.2023). www.corpus.com.tr.
60. Danıştay 3. Daire. K. 2024/1108 (04.03.2024). www.corpus.com.tr.
61. Danıştay 3. Daire. K. 2024/1269 (08.03.2024). www.corpus.com.tr.
62. Danıştay 3. Daire. K. 2024/449 (12.02.2024). www.corpus.com.tr.
63. Danıştay 3. Daire. K. 2011/623 (23.02.2011). www.corpus.com.tr.
64. Danıştay 3. Daire. K. 2015/547 (09.02.2015). www.corpus.com.tr.
65. Danıştay 3. Daire. K. 2020/6078 (23.12.2020). www.corpus.com.tr.
66. Danıştay 3. Daire. K. 2022/539 (13.12.2022). www.corpus.com.tr.
67. Danıştay 3. Daire. K. 2024/1104 (04.03.2024). www.corpus.com.tr.
68. Danıştay 3. Daire. K. 2024/5696 (07.11.2024). www.corpus.com.tr.
69. Danıştay 3. Daire. K. 2024/848 (22.02.2024). www.corpus.com.tr.
70. Danıştay 7. Daire. K. 2021/864 (09.02.2021). www.corpus.com.tr.
71. Danıştay 7. Daire. K. 2024/1628 (21.03.2024). www.corpus.com.tr.