SİYASİ PARTİLER HUKUKUNDA MÜTALAALAR DÖNEMİ: CHP KONGRE YARGILAMALARI

Öz

2025 yılı içerisinde Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) kongreleriyle ilgili, asliye hukuk mahkemelerinde iptal talebiyle yargılama süreçleri söz konusu olmuştur. Kamuoyunun yakından takip ettiği yargılamalarda siyasi partiler hukukuyla ilgili akademik ve toplumsal ilgi düzeyinde ciddi bir artış müşahede edilmiştir. Zira bu yargılamalar, siyasi partiler hukukuyla ilgili ifade edilen görev sorunundan kaynaklı hukuki boşluklar hakkında kamuoyunun dikkatinin çekilmesine imkân sağlamıştır. Bu yargılamalarda özellikle davalıların talep ettiği ve alanda itibarlı akademisyenlerin kaleme aldığı bilimsel mütalaalar; siyasi partiler hukukundaki hukuki boşluklara bilimsel ve içtihadi merkezli yaklaşma konusunda güncel siyasi tartışmalardan azade, salt hukuki bakış açısı esaslı bir yaklaşım sağlamıştır. Bu bağlamda çalışmada; ilgili mahkemelere bilimsel mütalaa olarak sunulan raporlar incelenmiştir. Çalışmada önce, bilimsel mütalaanın yargılama süreçleri açısından usulü, yeri ve önemi ele alındıktan sonra, mezkûr raporların ortaklaştığı ve ayrıştığı noktalar tespit edilip siyasi partiler hukukundaki görev sorununa dikkat çekilerek, siyasi partiler hukukundan kaynaklı tüm hukuki uyuşmazlıklar konusunda seçim yargısının münhasır görevli kabul edilmesi gerekliliği de vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Siyasi Parti
• Kongre
• Uzman Görüşü
• Bilimsel Mütalaa
• Cumhuriyet Halk Partisi

The Era of Legal Opinions in Political Parties Law: Litigation Concerning the CHP Congresses

Öz

In 2025, proceedings seeking the annulment of the CHP congresses were brought before the civil courts of first instance. In these proceedings, which were closely followed by the public, a significant increase in the level of academic and public interest in political parties law was observed. This is because these proceedings made it possible to draw public attention to the legal gaps arising from the issue of jurisdiction concerning the law of political parties. In these proceedings, in particular, the scholarly opinions requested by the defendants and prepared by respected academics in the field provided an approach based solely on a legal perspective, free from current political debates, to addressing the legal gaps in the law of political parties from a scientific and jurisprudential perspective. In this context, the study examines the reports submitted to the relevant courts as scholarly opinions. First, the study addresses the procedure, place, and importance of scholarly opinions in terms of judicial proceedings; it then identifies the points on which the aforementioned reports converge and diverge and, by drawing attention to the issue of jurisdiction in the law of political parties, emphasizes the necessity of recognizing the election judiciary as having exclusive jurisdiction over all legal disputes arising from the law of political parties.

Anahtar Kelimeler

• Political Party
• Congress
• Expert Opinion
• Scientific Legal Assessment
• Republican People’s Party

Kaynakça

1. Abadan, Yavuz. “Siyasette Nazariye ve Tatbikat Münasebeti ve Türk Anayasa Sistemi” içinde İncelemeler. Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları, 1960.
2. Akil, Cenk. “Medeni Yargılama Hukukunda Mahkeme Tarafından Atanan Bilirkişi–Uzman Tanık Ayrımı”. Ankara Barosu Dergisi. 2 (2011): 171–183.
3. Ankara 36. Bölge Adliye Mahkemesi, K. 2026/658 (21.05.2026).
4. Atalı, Murat. “6754 Sayılı Bilirkişilik Kanunu ve Hukuki Konularda Bilirkişilik”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 65/4 (2016): 3271–3282.
5. Basan, Reşat Gökhan. “Özel Hukuk Yargılamalarında Uzman Görüşünün Değerlendirilmesi ve Çelişkilerin Giderilmesi”. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi 16/1 (2024): 123–142.
6. CHP. “Cumhuriyet Halk Partisi’nin Kongre ve Kurultay Süreçleri-ne Yönelik Yargı Kuşatması” (Erişim Tarihi 10.06.2026). https://chp.org.tr/yayin/chpnn-kongre-ve-kurultay-sureclerne-yonelk-yargi-kusatmasi.
7. Cin, M. Onursal. “Ceza Yargılamasında Bilirkişilik ve Uygulama Sorunları”. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 4/1 (2021): 170–184.
8. Çelik, Vasfiye ve Fikret Çelik. “Bürokrasi Kavramının Demokrasi ve Siyaset ile İlişkisi Üzerinden Hükümet Sistemlerine Genel Bir Bakış.” Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi 9/2 (2023): 205–217.

9. Dinler, Veysel. “Basit Bir Soru: Siyasi Parti Kongresinde Görevli ve Yetkili Mahkeme?” veyseldinler.com, (Erişim Tarihi 10.06.2026). https://veyseldinler.com/basit-bir-soru-siyasi-parti-kongresinde-gorevli-ve-yetkili-mahkeme/
10. Dönmez, Burcu. “Yeni CMK’da Bilirkişi Kavramı”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 9 (2007): 1145–1177.
11. Dülger, İbrahim. “Ceza Muhakemesi Kanunundaki Bilirkişi İncelemesine İlişkin Düzenlemelerin Değerlendirilmesi”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 11/1 (2007): 657–678.
12. Eren, Abdurrahman. “CHP’nin 38. Olağan Büyük Kongresi’nin İptali Hakkında.” Kanun-i Esasi. (Erişim Tarihi 10.06.2026). https://www.kanuniesasi.com/2025/07/03/chpnin-38-olagan-buyuk-kongresinin-iptali-hakkinda/
13. Gözler, Kemal. “Asliye Hukuk Mahkemeleri, Siyasî Parti Organlarının Seçimine İlişkin Karar Verebilir mi?” anayasa.gen.tr(Erişim Ta-rihi 10.06.2026). https://www.anayasa.gen.tr/chp-kayyim.htm.
14. Güler, Fatih. “Anayasa Mahkemesi Kararları Işığında 2820 Sayılı Siyasi Partiler Kanununa Göre İhtar”. İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 8 (2021): 97–130.
15. Güler, Fatih. “Seçim ve Siyasi Partiler Hukukunda Görev Sorunu: CHP Davalarının Düşündürdükleri.” anayasa.gen.tr. (Erişim Tarihi 10.06.2026). https://www.anayasa.gen.tr/guler.pdf
16. Güler, Fatih. “Seçim ve Siyasi Partiler Hukukunda Görev Sorunu: CHP Davalarının Düşündürdükleri (II)- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesinin 21/05/2026 Tarih ve 2026/32 Esas 2026/658 Karar Sayılı Kararı Üzerine Gözlemler” anayasa.gen.tr. (Erişim Tarihi 10.06.2026). www.anayasa.gen.tr/guler-2.pdf.
17. Güler, Fatih. “Siyasi Parti Kongrelerine İlişkin Davalarda Olumlu Görev Uyuşmazlığı İhtimaline İlişkin Bir İnceleme” içinde Munzur 9. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi Bildirileri, 175–182. Tunceli, Türkiye, 2025.
18. Güler, Fatih. Siyasi Parti Kongrelerinde Gerçekleşen Seçimlerin Seçim Yargısı Tarafından Denetimi. Ankara: Adalet Yayınevi, 2023.
19. Günday, Metin; Ahmet Mithat Kılıçoğlu, Fahri Bakırcı, Abbas Kılıç ve Timuçin Köprülü. Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemesine Sunu-lan CHP Kurultay Davası Hakkında Uzman Görüşü. 21 Mayıs 2025.
20. Gündüz, Hakan. “İşlenemez Suç”. Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 4/2 (2022): 717-761. İba, Şeref. Anayasa Hukuku ve Siyasal Kurumlar. Ankara: Turhan Kitabevi 2008.
21. İnceoğlu, Sibel. “Bir Siyasi Partinin Karar ve Yönetim Organları Bölge Adliye Mahkemesi Kararıyla Değiştirilebilir Mi?” Lexperablog. (Erişim Tarihi 10.06.2026). https://blog.lexpera.com.tr/bir-siyasi-partinin-karar-ve-yonetim-organlari-bolge-adliye-mahkemesi-karariyla-degistirilebilir-mi.
22. İyimaya, Ahmet. “Siyasal Parti Kongrelerinin Yargısal Denetimi”. Türkiye Barolar Birliği Dergisi. (2006): 189–250. Kanadoğlu, Korkut. Siyasi Partiler Kanunu Şerhi Cilt I (md. 1-35). İstanbul: Beta Yayıncılık, 2010.
23. Kaplan, İbrahim. “Siyasi Partilerle İlgili Davalarda Görevli ve Yetkili Mahkemeler (Özellikle Siyasi Parti Kongre veya Kurultay Kararları ve Tüzük Değişikliği ile İlgili Davalar)”. Terazi Hukuk Dergisi. 3 (2008): 17–23.
24. Kaplan, Mikail Bora. “Medenî Usûl Hukukunda Bilirkişi Raporu ile Uzman Görüşü Arasındaki Çelişkinin Giderilmesi”. Türk-Alman Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 4/2 (2022): 557–586.
25. Kuru, Baki ve Ali Cem Budak. “Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun Getirdiği Başlıca Yenilikler”. İstanbul Barosu Dergisi. 85/5 (2011): 3–43.
26. Özbek, Mustafa Serdar. “Uzman Görüşünün Yargılamada Değerlendirilmesi”. Türkiye Noterler Birliği Hukuk Dergisi. 4/1 (2017): 63–162.
27. Özcan, Hüseyin ve Murat Yanık. Siyasi Partiler Hukuku. İstanbul: Der Yayınları 2011.
28. Özdemir, Fevzi Serkan. “Adli Muhasebe ve Bilimsel Mütalaa Müessesesi: Ceza Yargılaması Örneği”. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 14/2 (2021): 688–705.
29. Özekes, Muhammet. “CHP Kurultayı ile İlgili Tespit/İptali Davası ve Tedbir Kararı Üzerine Usûlî Sorunların Değerlendirilmesi?” Lexperablog (Erişim Tarihi 10.06.2026). https://blog.lexpera.com.tr/chp-kurultayi-ile-ilgili-tespit-iptali-davasi-ve-tedbir-karari-uzerine-usuli-sorunlarin-degerlendirilmesi/.
30. Özsoy Boyunsuz, Şule ve Korkut Kanadoğlu. “CHP Kurultay Davası.” Lexpera Blog. (Erişim Tarihi 10.06.2026). https://blog.lexpera.com.tr/chp-kurultay-davasi/
31. Sözüer, Adem ve Volkan Aslan. Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemesine Sunulan CHP Kurultay Davası Hakkında Bilimsel Mütalaa. https://ademsozuer.com/chp-kurultay-davasi-hakkinda-bilimsel-mutalaa/. (Erişim Tarihi 10.06.2026).
32. Şirin, Tolga. “On başlıkta CHP’ye uygulanan ağır hukuksuzluk.” T24, (Erişim Tarihi 10.06.2026). https://t24.com.tr/yazarlar/tolga-sirin/on-baslikta-chp-ye-uygulanan-agir-hukuksuzluk,51529
33. Şirin, Tolga. İstanbul 45. Asliye Hukuk Mahkemesine Sunulan CHP İstanbul İl Kongresi Davası Hakkında Bilimsel Mütalaa. 1 Ekim 2025.
34. Teomete Yalabık, Fulya. “Anglo-Amerikan ve Fransız Hukuklarında Bilirkişilik Kurumuna Genel Bakış”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 16 (2014): 2115–2162.
35. TESAV. Siyasi Partiler ve Seçim Kanunlarında Değişiklik Önerileri. Ankara: TESAV Yayınları, 2005.
36. TOBB. Siyasi Partiler ve Seçim Kanunları Önerileri. Ankara: TOBB Yayınları, 2000.
37. Tögel, Akif. “Anayasal ve Militan Demokrasi Algısı Üzerine”. Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi 1 (2017): 105-130. Türk Dil Kurumu. “Güncel Türkçe Sözlük.” (Erişim Tarihi 10.06.2026). https://sozluk.gov.tr/.
38. TÜSİAD. Siyasal Partiler Yasası – “Demokratik Standartların Yükseltilmesi Paketi” Tartışma Toplantıları Dizisi No: 1. İstanbul: TÜ-SİAD Yayınları, 1997.
39. Yüzbaşıoğlu, Cihan. “Türk İdari Yargılama Hukukunda Bilirkişi Raporlarının Hukuki Niteliği ve Yargısal Denetimi”. Türkiye Barolar Birliği Dergisi. 176 (2025): 107–160.