PLAN VE PARSELASYON UYUŞMAZLIKLARINDA İLK İNCELEME HUSUSLARININ DANIŞTAY İÇTİHATLARI ÇERÇEVESİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

İmar hukukunda mülkiyet hakkı ve kamu yararı arasında hassas bir denge bulunmaktadır. İmar hukuku kapsamında yapılan düzenlemelerde kişilerin mülkiyet hakkının gözetilmesi esasken; kişilerin mülkiyet hakkı gözetilirken de kamunun menfaatinin korunması noktasında gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir. İdari yargıda, davanın esasının incelenmesinden önce, işin esasına girilebilmesinin koşulları kanun koyucu tarafından sıkı şekil şartlarına bağlanmıştır. İlk incelemeye ilişkin bu hususların 2577 sayılı Kanun’un 14 ve 15. maddelerinde düzenlendiği görülmekle beraber, aslında aynı Kanun’un 2-15. maddeleri arasındaki düzenlemelerin bir bütün olarak ilk inceleme hususlarını düzenlediği söylenebilir. İdare mahkemeleri, önlerine gelen uyuşmazlık bakımından dava dilekçelerini Kanun’da öngörülmüş olan koşulları taşıyıp taşımadığı noktasında incelemekle yükümlüdür. Bu inceleme idari yargı mercileri tarafından resen yapılmakta olup davanın esasına girilebilmesi için ön şart niteliği taşımaktadır. Bu çalışmanın asıl amacı, plan ve parselasyon uyuşmazlıklarına karşı açılan iptal davalarında karşılaşılan usul sorunlarını 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 14. maddesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle analiz etmektir. Çalışmada plan ve parselasyon uyuşmazlıklarının esasına ilişkin bir değerlendirmede bulunmaksızın, dava dosyasının tekemmül etmesine ve işin esasına girilmesine engel oluşturan usul kuralları, Danıştay 6. Dairesi ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun güncel içtihatları esas alınmak suretiyle incelenecektir.

Anahtar Kelimeler

• Planlama
• Parselasyon
• İlk İnceleme
• İdari Yargılama
• Mülkiyet

Evaluation of Preliminary Examination Issues in Plan and Parcellation Disputes Within the Framework of the Council of State's Jurisprudence

Öz

There is a delicate balance between the right to property and the public interest in zoning law. While respecting individuals property rights is fundamental to zoning regulations, necessary measures must also be taken to safeguard the public interest while upholding those rights. In administrative litigation, procedural requirements the legislature establishes strict procedural requirements that govern whether a case can proceed to a substantive hearing on its merits. Although preliminary examinations are explicitly regulated under Articles 14 and 15 of Administrative Procedure Law No. 2577 (Law No. 2577), Articles 2 through 15 collectively structure this process. This review is conducted ex officio by administrative courts and constitutes a prerequisite for proceeding to the merits of the case. The primary objective of this study is to analyze the procedural issues encountered in annulment actions involving planning and parcellation disputes, following the sequence set forth in Article 14 of Law No. 2577. Without addressing the substantive merits of such disputes, this study examines the procedural rules that prevent the proper completion of the case file and the examination of the merits, based on the current jurisprudence of the Sixth Chamber and the Plenary Session of the Administrative Law Chambers of the Council of State.

Anahtar Kelimeler

• Zoning Plans
• Parcellation
• Preliminary Examination
• Administrative Litigation
• Property

Kaynakça

1. Akyılmaz, Bahtiyar, Sezginer Murat ve Kaya Cemil. Türk İdari Yargılama Hukuku. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2023.
2. Altındağ, Halil. “İptal Davasına Konu İmar Planının Dava Devam Ederken Değiştirilmesinin İptal Davasına Etkisi”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Mecmuası. 81/2 (2023): 1-4.
3. Aslan, Zehreddin. Madde Sistematiği ile İdari Yargılama Hukuku (Vergi Yargılaması Dahil). Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2024.
4. Ayanoğlu, Taner. Yapı Hukukunun Genel Esasları. Vedat Kitapçılık Yayınları, İstanbul, 2014.
5. Baba, Gül İsmahan. “Belediyelerin İmar Konusunda Yetki ve Görevleri”, İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2/8 (2016): 8-9.
6. Bilgin, Hüseyin ve Sezer Yasin. İmar Kanunu Uygulama Rehberi. Ankara: Adalet Yayınevi, 2020.
7. Canbazoğlu Kerem ve Dilhun Ayaydın. “İmar Planlarının Yargısal Denetimi – I”. Türkiye Barolar Birliği Dergisi. 93 (2011): 271.
8. Canbazoğlu Kerem ve Dilhun Ayaydın. “İmar Planlarının Yargısal Denetimi – II”. Türkiye Barolar Birliği Dergisi. 94 (2011): 322.

9. Candan, Turgut. Açıklamalı İdari Yargılama Usulü Kanunu. Ankara: Yetkin Yayınları 2023.
10. Çağlayan, Ramazan. İdari Yargılama Hukuku. Ankara: Seçkin Yayı-nevi, 2023.
11. Çakır, Hüseyin Melih. “7221 Sayılı Kanunla İmar ve Parselasyon Planlarına Karşı Dava Açma Süresinin Sınırlandırılması”. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi. 30/2 (2024): 510.
12. Çolak, Nusret İlker ve Öngören Gürsel. İmar Planları, İmar Uygu-lamaları ve İptal Davaları. İstanbul: Öngören Hukuk Yayınları, 2011.
13. Davut Şevki ve Coşkun Şenol. “İmar Planlarına Karşı Açılacak İptal Davalarında İdari Dava Açma Süresi”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası. 69/1 (2011) :1214-1218.
14. Ergen, Cafer. İmar Planları. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2009.
15. Ergen, Cafer. Danıştay İçtihatlarıyla İmar Hukuku. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2012.
16. Erkut, Celal. İptal Davasının Konusunu Oluşturma Bakımından İdari İşlemin Kimliği. Ankara: Danıştay Yayınları, 2015.
17. Gözübüyük A.Şeref ve Tan Turgut. İdare Hukuku C I Genel Esaslar. Ankara: Turhan Kitabevi, 2021.
18. Gözübüyük A.Şeref ve Tan Turgut. İdari Yargılama Hukuku, 7. Baskı. Ankara: Turhan Kitabevi, 2014.
19. Gündüz, Ebru. İdari Davalarda Ehliyet ve Husumet. Ankara: Yetkin Yayınları, 2016.
20. İlgezdi, Ali Rıza vd. İmar Planları ve Davaları. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2022.
21. Kalabalık, Halil. İdari Yargılama Usulü Hukuku. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2022.
22. Kalabalık, Halil. İmar Hukuku Dersleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2024.
23. Kapaklıkaya, İbrahim. İmar Hukukunda Mülkiyet Hakkı. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2022.
24. Kaplan, Gürsel. “Danıştay Kararları ile İlgili Özel Yasal Düzenlemeler Çerçevesinde İdari Yargıda Ehliyet ve Husumet”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası. 69/1-2 (2011): 349-390,
25. Kaplan, Gürsel. İdari Yargılama Hukuku. Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım, 2022.
26. Kara, Seyfettin. Danıştay Kararları Işığında İmar Planı Değişikliği. Ankara: Yetkin Yayınları, 2016.
27. Kara Seyfettin. “Parselasyonun Hukuksal Mahiyeti: Parselasyon Gerçek Manada Bir Plan Hüviyetinde Midir?”, Adalet Dergisi. 2025/2 (2025): 211.
28. Muratoğlu, Tahir. Teşkilat, Planlama ve Uygulama Boyutlarıyla İmar Hukuku. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2025. Özay, İl Han. Günışığında Yönetim. İstanbul: Filiz Kitabevi, 2017.
29. Sancakdar Oğuz. İmar Hukuku. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2025.
30. Sancakdar, Oğuz ve Önüt Lale Burcu. İdari Yargılama Hukuku. An-kara: Seçkin Yayıncılık, 2023.
31. Şimşek, Suat ve Hazar İlhami. İmar Davaları Rehberi. Ankara: Seç-kin Yayıncılık, 2023.
32. Tekinsoy, M. Ayhan. “İmar Planlarının Hukuksal Niteliği, İmar Planı İptalinin Bu Plana Dayanılarak Verilmiş Ruhsatlar Üzerindeki Etkisi”, Ankara Barosu Dergisi. 46/2 (2008): 52.
33. Ulusoy, Ali Dursun. İdari Yargılama Hukuku. Ankara: Yetkin Yayınları, 2025.
34. Ulutaş, Tevfik Barbaros. İmar Planlarının Yargısal Denetiminde Kamu Yararı Kriteri. Ankara: Seçkin Yayınevi, 2021.
35. Yenice, Kazım ve Yüksel Esin. Açıklamalı-İçtihatlı-Notlu İdari Yargılama Usulü. Ankara: Arısan Matbaacılık, 1983. Yılmaz, Ejder. Hukuk Sözlüğü, 7. Baskı. Ankara: Yetkin Yayınları, 2002.
36. Yılmaz Serdar. İmar Planlarının Hukuki Rejimi. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2021.
37. Yücesoy, Ayşe Aslı. İdari Yargılama Hukukunda İptal Davalarında Menfaat. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2016.