“GERİ KAZANILMIŞ BİR ISLAH”: ANLATI KRİMİNOLOJİSİ IŞIĞINDA O. HENRY’NİN BİR ŞANS DAHA ÖYKÜSÜNDE SUÇUN TERKİ, KİMLİK DÖNÜŞÜMÜ VE TANINMA

Öz

Ceza adaleti sistemi hükümlüyü topluma yeniden kazandırmayı amaçlasa da tahliye veya af, suçlu kimliğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Suçun terki, yalnızca suç davranışının sona ermesi değil, bireyin kimliğini yeniden inşa etmesi ve bu dönüşümün toplumsal olarak tanınması sürecidir. Bu çalışma, O. Henry’nin Bir Şans Daha adlı öyküsünü anlatı kriminolojisi perspektifiyle inceleyerek bu süreci Türk ceza hukuku bağlamında değerlendirmektedir. Araştırma yorumlayıcı durum çalışması olarak tasarlanmış, veriler doküman incelemesiyle toplanmış ve tematik analizle çözümlenmiştir. Bulgular, öykünün suçun terkini aşamalı bir kimlik dönüşümü olarak kurguladığını göstermektedir. Af, failin kimliğini değiştirmez, gerçek dönüşüm ancak yeni toplumsal bağların kurulmasıyla mümkün olur. Finaldeki cezalandırmama kararı, onarıcı adaletten ziyade failin dönüşümünü tasdik eden bir tanıma ritüeli olarak yorumlanmaktadır. Türk hukukunda ise kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumları yalnızca failin yeniden suç işlemeyeceği kanaatini değil, mağdur zararının giderilmesini de şart koştuğundan, öyküdeki sonucun hukuken gerçekleşmesi mümkün değildir. Çalışma, hukuk sistemlerinde damgalamaya ilişkin mekanizmalar bulunmasına karşın, damganın kaldırılmasını sağlayan kurumsal tanıma süreçlerinin eksikliğinin suçtan uzaklaşan bireyleri belirsizlik içinde bıraktığını ileri sürmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Suçun Terki
• Kimlik Dönüşümü
• Tanınma
• Hukuk ve Edebiyat
• Anlatı Kriminolojisi

Destekleyen Kurum

Bu çalışma için herhangi bir kurum, kuruluş veya kişi tarafından mali destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Bu çalışma etik kurul onayı gerektirmemektedir.

Teşekkür

Teşekkür beyanı bulunmamaktadır.

“A Retrieved Reformation”: Desistance, Identity Transformation, and Recognition in O. Henry’s A Retrieved Reformation in Light of Narrative Criminology

Öz

Although criminal justice systems aim to reintegrate offenders into society, release or pardon alone does not erase a criminal identity. Desistance is not merely the cessation of offending but a process of identity transformation that requires social recognition. This study examines that process through O. Henry’s A Retrieved Reformation and evaluates its implications for Turkish criminal law. Designed as an interpretive case study, the research employs document review and thematic analysis within a narrative criminology framework. The findings indicate that the story portrays desistance as a staged process of identity change. A pardon leaves the offender’s identity intact, whereas lasting transformation becomes possible only through new social bonds. The final decision not to prosecute is interpreted not as restorative justice but as a ritual of recognition confirming the offender’s transformed identity. In Turkish law, however, the deferral of prosecution and the suspension of the pronouncement of judgment require not only a low risk of reoffending but also full compensation of the victim’s loss. Accordingly, the story’s ending would not be legally possible in Turkey. The study concludes that while legal systems contain elaborate mechanisms for stigmatisation, they lack institutional practices for recognising desistance and removing stigma.

Anahtar Kelimeler

• Desistance from Crime
• Identity Transformation
• Recognition
• Law and Literature
• Narrative Criminology

Kaynakça

1. Agamben, Giorgio. İstisna Hâli, Çeviren Kemal Atakay, İstanbul: Otonom Yayıncılık, 2006.
2. Akal, Cemal Bâli, “Bütün Hukukçuları Öldürelim”. İçinde Hukuk ya da Kukla Tiyatrosu: Edebiyat ve Hukuk Yazıları, 131-140. 2. bs. Ankara: Dost Kitabevi Yayınları, 2014.
3. Aristoteles. Nikomakhos’a Etik, Çeviren Saffet Babür, Ankara: Bil-geSu Yayıncılık, 2014.
4. Baki, Ensar. “Türk Ceza Kanunu’nda Etkin Pişmanlık”. Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi. 2 (2016): 27-56, https://izlik.org/JA89DD93FY.
5. Bourdieu, Pierre. “The Force of Law: Toward a Sociology of the Ju-ridical Field”. The Hastings Law Journal. 38/5 (1987): 805-853.
6. Bowen, Glenn A. “Document Analysis as a Qualitative Research Method”. Qualitative Research Journal. 9/2 (2009): 27-40, https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
7. Braithwaite, John. Crime, Shame and Reintegration. Cambridge: Cambridge University Press, 1989.
8. Byrne, Clare F. ve Karen J. Trew. “Pathways Through Crime: The Development of Crime and Desistance in the Accounts of Men and Women Offenders”. The Howard Journal of Criminal Justice. 47/3 (2008): 238-258, https://doi.org/10.1111/j.1468-2311.2008.00520.x

9. Çağıl, Orhan Münir. Hukuk ve Hukuk İlmine Giriş (Hukuk Başlangıcı Dersleri). C. 1-2. İstanbul: Fakülteler Matbaası, 1966.
10. Demir, Gökhan Yavuz. “Edebi Bir Tür Olarak Hukuk”. Hukuk Ku-ramı. 2/6 (2015): 45-51, (Erişim Tarihi 21.04.2026), https://hukukkurami.net/media/file/edebitur.pdf.
11. Demirbaş, Timur. Ceza Hukuku Genel Hükümler. 6. bs. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2009.
12. Dönmezer, Sulhi ve Sahir Erman. Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku. C. 1, 6. bs. İstanbul: Beta Basım Yayım, 1976.
13. Durkheim, Émile. Toplumsal İşbölümü, Çeviren Özer Ozankaya, İs-tanbul: Cem Yayınevi, 2006.
14. Eagleton, Terry. Edebiyat Kuramı, Çeviren Tuncay Birkan, 2. bs. İs-tanbul: Ayrıntı Yayınları, 2004.
15. Foucault, Michel. Söylemin Düzeni, Çeviren Turhan Ilgaz, İstanbul: Hil Yayın, 1987.
16. Garfinkel, Harold. “Conditions of Successful Degradation Ceremo-nies”. American Journal of Sociology. 61/5 (1956): 420-424, https://doi.org/10.1086/221800
17. Gearey, Adam. Hukuk ve Estetik, Çeviren Duygu Ağaoğlu Canay, Ankara: Efil Yayınevi, 2023.
18. Giordano, Peggy C., Stephen A. Cernkovich ve Jennifer L. Rudolph. “Gender, Crime, and Desistance: Toward a Theory of Cognitive Trans-formation”. American Journal of Sociology. 107/4 (2002): 990-1064, https://doi.org/10.1086/343191
19. Goffman, Erving. Stigma: Notes on the Management of Spoiled Iden-tity. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall, 1963.
20. Göktürk, Neslihan. “TCK’nın 85. Maddesinin İkinci Fıkrasının Hu-kuki Niteliği ve Bağlantılı Sorunlar”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversi-tesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 26/4 (2022): 247-268, https://doi.org/10.34246/ahbvuhfd.1192538
21. Hegel, Georg Wilhelm Friedrich. The Phenomenology of Spirit, Çevi-ren Terry Pinkard, Cambridge: Cambridge University Press, 2018.
22. Henry, O. “Bir Şans Daha”. İçinde Polis ve İlahi, Çeviren Sinan Ça-lıkoğlu, 57-66. İstanbul: Epona Yayıncılık, 2020.
23. Henry, O. “A Retrieved Reformation”. İçinde O. Henry: 101 Stories, editör Ben Yagoda, 80-87. New York: Library of America, 2021.
24. Honneth, Axel. The Struggle for Recognition: The Moral Grammar of Social Conflicts, Çeviren Joel Anderson, Cambridge: Polity Press, 1995.
25. Kornstein, Daniel J. “A Practicing Lawyer Looks Back on Law and Literature”. Cardozo Studies in Law and Literature. 10/2 (1998): 117-119, https://doi.org/10.2307/743414 Laub, John H. ve Robert J. Sampson. Shared Beginnings, Divergent Lives: Delinquent Boys to Age 70. Cambridge, MA: Harvard University Press, 2003.
26. LeBel, Thomas P. vd. “The ‘Chicken and Egg’ of Subjective and Social Factors in Desistance from Crime”. European Journal of Crimino-logy. 5/2 (2008): 131-159, https://doi.org/10.1177/1477370807087640 Leverentz, Andrea M. “The Love of a Good Man? Romantic Relati-onships as a Source of Support or Hindrance for Female Ex-Offenders”. Journal of Research in Crime and Delinquency. 43/4 (2006): 459-488, https://doi.org/10.1177/0022427806293323
27. Lincoln, Yvonna S. ve Egon G. Guba. Naturalistic Inquiry. Beverly Hills, CA: Sage, 1985.
28. Loeber, Rolf ve Marc Le Blanc. “Toward a Developmental Crimino-logy”. Crime and Justice. 12 (1990): 375-473, https://doi.org/10.1086/449169
29. Maruna, Shadd. Making Good: How Ex-Convicts Reform and Rebuild Their Lives. Washington, DC: American Psychological Association, 2001.
30. Maruna, Shadd. “Reentry as a Rite of Passage”. Punishment & Soci-ety. 13/1 (2011): 3-28, https://doi.org/10.1177/1462474510385641
31. McGarrell, Edmund F. Restorative Justice Conferences as an Early Response to Young Offenders. Washington, DC: U.S. Department of Jus-tice, Office of Juvenile Justice and Delinquency Prevention, 2001.
32. McNeill, Fergus. “A Desistance Paradigm for Offender Manage-ment”. Criminology & Criminal Justice. 6/1 (2006): 39-62, https://doi.org/10.1177/1748895806060666
33. Meisenhelder, Thomas. “An Exploratory Study of Exiting from Criminal Careers”. Criminology. 15/3 (1977): 319-334, https://doi.org/10.1111/j.1745-9125.1977.tb00069.x
34. Nagin, Daniel S., Francis T. Cullen ve Cheryl Lero Jonson. “Impri-sonment and Reoffending”. Crime and Justice: A Review of Research, editör Michael Tonry, cilt 38. Chicago: University of Chicago Press, 2009, ss. 115-200. https://doi.org/10.1086/599202
35. Ouellette, Heather M., Brandon K. Applegate ve Mateja Vuk. “The Public’s Stance on Prisoner Reentry: Policy Support and Personal Accep-tance”. American Journal of Criminal Justice. 42/4 (2017): 768-789, https://doi.org/10.1007/s12103-016-9382-2
36. Özbek, Veli Özer, “21. Yüzyılda Ceza Adaleti”. İçinde Hukuk Felse-fesi ve Sosyolojisi Arkivi, hazırlayan Hayrettin Ökçesiz, 96-108. İstanbul: İstanbul Barosu Yayınları, 2005.
37. Pager, Devah. Marked: Race, Crime, and Finding Work in an Era of Mass Incarceration. Chicago: University of Chicago Press, 2007.
38. Paternoster, Ray ve Shawn Bushway. “Desistance and the Feared Self: Toward an Identity Theory of Criminal Desistance”. Journal of Criminal Law and Criminology. 99/4 (2009): 1103-1156.
39. Presser, Lois ve Sveinung Sandberg, ed. Narrative Criminology: Un-derstanding Stories of Crime. New York: New York University Press, 2015.
40. Prior, Lindsay. Using Documents in Social Research. Londra: Sage, 2003. Rachel Rogers ve Holly Ventura Miller, “Restorative Justice”. İçinde The Handbook of Social Control, editör Mathieu Deflem, 167-180. Hobo-ken, NJ: John Wiley & Sons, 2019.
41. Rafter, Nicole. “Crime, Film and Criminology: Recent Sex-Crime Movies”. Theoretical Criminology. 11/3 (2007): 403-420, https://doi.org/10.1177/1362480607079584
42. Rehabilitation of Offenders Act 1974, c. 53 (Birleşik Krallık), (Eri-şim Tarihi 21.04.2026), https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1974/53
43. Sampson, Robert J. ve John H. Laub. Crime in the Making: Pathways and Turning Points Through Life. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1993.
44. Sarup, Madan. Post-Yapısalcılık ve Postmodernizm, Çeviren A. Baki Güçlü, Ankara: Ark Yayınları, 1997.
45. Schmitt, Carl. Siyasi İlahiyat: Egemenlik Kuramı Üzerine Dört Bö-lüm, Çeviren A. Emre Zeybekoğlu, 5. bs. Ankara: Dost Kitabevi, 2016.
46. Seyidoğlu, Sadullah ve Zahir Kızmaz. “Cezaevinden Çıkan Eski Hükümlülerin Suçu Terk Etmesi Üzerinde Aile Desteğinin Önemi”. Ce-za Hukuku ve Kriminoloji Dergisi. 12/1 (2024): 61-92, https://doi.org/10.26650/JPLC2024-1450449
47. Seyidoğlu, Sadullah ve Zahir Kızmaz. “Desistance from Crime in a Non-Western Context: A Qualitative Study of Formerly Incarcerated Individuals in Diyarbakır, Türkiye”. Journal of Developmental and Life-Course Criminology. 12/1 (2026): 1-33, https://doi.org/10.1007/s40865-026-00310-2
48. Shover, Neal. Great Pretenders: Pursuits and Careers of Persistent Thieves. Oxford: Oxford University Press, 1996.
49. Škop, Martin, “Hukuk ve Edebiyat: Anlamlı Bir İlişki”. İçinde Hu-kuk ve Edebiyat, Çeviren Hasan Yazıcı ve A. Aykut Aydın. Kocaeli: Umuttepe Yayınları, 2019.
50. T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Adli Sicil Kanunu, Kanun Numarası: 5352, Kabul Tarihi: 25 Mayıs 2005, Yayımlandığı Resmi Gazete: 1 Haziran 2005 Sayı: 25832, (Erişim Tarihi 11.05.2026),
51. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5352&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5.
52. T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Ceza Muhakemesi Kanunu, Kanun Numarası: 5271, Kabul Tarihi: 4 Aralık 2004, Yayım-landığı Resmi Gazete: 17 Aralık 2004 Sayı: 25673, (Erişim Tarihi 05.05.2026),
53. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5271&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5.
54. T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, Kanun Numarası: 5275, Kabul Tarihi: 13 Aralık 2004, Yayımlandığı Resmi Gazete: 29 Aralık 2004 Sayı: 25685, (Erişim Tarihi 01.05.2026), https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5275&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5.
55. T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu, Kanun Numarası: 5402, Kabul Tarihi: 3 Temmuz 2005, Yayımlandığı Resmi Gazete: 20 Temmuz 2005 Sayı: 25881, (Eri-şim Tarihi 03.05.2026), https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5402&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5.
56. T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Türk Ceza Kanunu, Kanun Numarası: 5237, Kabul Tarihi: 26 Eylül 2004, Yayımlandığı Resmi Gazete: 12 Ekim 2004 Sayı: 25611, (Erişim Tarihi 10.05.2026), https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5.
57. Tokdemir, Sercan. “Ceza Adaleti Sistemine Yeni Bir Yaklaşım: Ta-mamlayıcı Bir Sistem Olarak ‘Onarıcı Adalet’ Mekanizması”. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 21/1-2 (2017): 75-114, https://izlik.org/JA67AX45SW.
58. Toksöz, Gülay. Uluslararası Emek Göçü. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2006.
59. Tosun, Yalçın, “Önsöz”. İçinde Edebiyat, Hukuk ve Sair Tuhaflıklar, hazırlayan Cemal Bâli Akal ve Yalçın Tosun. Ankara: Dost Kitabevi, 2015.
60. White, James Boyd. “Law as Language: Reading Law and Reading Literature”. Texas Law Review. 60/3 (1982): 415-445.
61. Yıldırım, Ali ve Hasan Şimşek. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2021.