Geleneksel Kamu Yönetimi Yaklaşımında İki Kırılma Noktası: Herbert Simon ve Kamu Tercihi Okulu

İlkay Tosun; İmren Pınar Dülgar

Geleneksel Kamu Yönetimi Yaklaşımında İki Kırılma Noktası: Herbert Simon ve Kamu Tercihi Okulu

Öz

1950’li yıllar itibariyle geleneksel kamu yönetimi yaklaşımının ilkeci tutumu eleştirilmeye başlamış ve günümüze kadar ulaşan zaman diliminde sistem içi çeşitli kırılmalar meydana gelmiştir. Kırılma işaretlerini veren ilk kuramcılardan biri, Herbert Simon’dur. Simon, 1946 yılında yayımlanan İdarenin Atasözleri (The Proverbs of Administration) adlı makalesiyle yönetimde kendisinden önce temel ilkeler olarak kabul edilen uzmanlaşma, komuta birliği, kontrol çevresi gibi konuları sorgulamaya açmış ve incelenmeye değer faklı bir ölçüt olarak ‘verimliliği (efficiency)’ sunmuştur. Simon, yönetimle ilgili sonraki çalışmalarında insanın düşünme, karar verme ve davranışını temel alan incelemeler yapmıştır. Yönetimde insan davranışlarının önemini vurgulayan Simon yönetimin salt mekanik ilkelerden oluşmadığını vurgulamıştır. Bu minvalden hareket ederek davranışlar üzerinden yönetime ilişkin genellemelere ulaşan diğer bir yaklaşım ise çağdaş yönetim yaklaşımlarından Kamu Tercihi Okulu (Public Choice Theory)’dur. Simon ve Kamu Tercihi Okulu arasında doğrudan kuramsal bir yakınlık bulunmamakla birlikte Kamu Tercihi Okulu, Simon’u yönetimdeki hiyerarşi ve verimliliğe ilişkin sorgulamalarından ötürü geleneksel yaklaşımdan üstün tutar. Yönetsel işleyişi insan davranışıyla açıklama çabası dışında, ekonomiklik/verimlilik merkezli teori üretmeleri ve hiyerarşiyi önemsizleştirmeleri söz konusu iki yaklaşımın diğer ortak noktalarıdır. Simon ve Kamu Tercihi Okulu arasındaki ilişkinin kavramsal ve düşünsel benzerliğin nedenleri arasında kullandıkları mantıksal pozitivizm yönteminin de etkisi olduğu söylenebilir. Bu çalışmada, iki yaklaşımın neden benzeştikleri sorunsallaştırılmakta, örtüşen ve ayrışan yönleri kullandıkları kavramlar ekseninde karşılaştırmalı olarak değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Yönetim bilimleri,verimlilik,hiyerarşi,karar verme,mantıksal pozitivizm

Kaynakça

CAMPITELLI, G. ve Gobet, F. (2010), “Herbert Simon’s Decision-Making Approach: Investigation of Cognitive Processes in Experts”, Review of General Psychology, vol.14 no.4 p. 354-364.
ÇOBAN, A. (2003), “Kamu Tercihi Teorisi”, Çağdaş Kamu Yönetimi I, (Ed. Hüseyin Özgür ve Muhittin Acar), Ankara: Nobel Yay., s.75-95.
DİKMEN, A. A. (2015), Makine, İş, Kapitalizm ve İnsan, Ankara: NotaBene Yayınları.
DILORENZO, T. J. (1988), “Competition and Political Entrepreneurship: Austrian Insights into Public-Choice Theory”, The Review of Austrian Economics, vol.2, p.66.
EVANS, A. J.(2014), “A Subjectivist Solution to Limits of Public Choice: Reasserting the Austrian Foundations of Subjectivist PoliticalEconomy”, The Review of Austrian Economics vol. 27, p. 23–44.
FİŞEK, K. (2012), Yönetim, Ankara: Kilit Yayınları.
HARTWIG, R. (1978), “Rationality and Problems of Administrative Theory”, Public Administration, vol.56, Issue 2, p.159-179.
GAY, P. du (2002), Bürokrasiye Övgü: Weber-Organizasyon-Etik, (Çev. Engin Yıldırım, Serkan Bayraktar, vd.), İstanbul: Değişim Yayınları.

KENNETH J. M. ve Bohte, J. (2000), “Ode to Luther Gulick: Span of Control and Organizational Performance”, Administration & Society, vol. 32 no. 2, 2000, p.115-137.
MINKES, A. L. ve Gordon R. F. (2003), “Herbert Simon and The Concept of Dispersed Entrepreneurship”, Journal of Economic Psychology vol. 24, p.221–228.
MUELLER, D. (1989), Public Choice II, Cambridge: Cambridge University Press.
NISKANEN, W. (1979), “Competition Among Government Bureaus”, The American Behavioral Scientist, vol. 22 no. 5, May/Jun, 1979, p.517-524.
ORCHARD, L. ve Stretton, H. (1997), “ Public Choice”, Cambridge Journal of Economics, vol. 21, p.409-430.
OSTROM, V. ve Ostrom, E. (1971), “Public Choice: A Different Approach of Public Administration”, Public Administration Review, March/April, p.203-216.
SIMON, H. (1946), “Proverbs of Administration”, Public Administration Review, vol. 6, no. 1, Winter, p.53-67.
SIMON, H. (1955), Administarative Behaviour: A Study of Decision-Making Process in Administrative Organization, New York: The Macmillian Company.
SIMON, H. (1972). “Theorises of Bounded Rationality”, Decision and Organization, (ed. C. C. McGuire and Roy Radner), Amsterdam: North-Holland Publising Company, p.161-176.
SIMON, H. (1975). Kamu Yönetimi, (Çev. Cemal Mıhçıoğlu), Ankara: A.Ü. SBF Yayınları.
SIMON, H. (1974). Yönetimde Yeni Karar Verme Bilimi, Çev. Mustafa Tosun, Amme İdaresi Dergisi, c.7, no.3, s.114-150.
ONARAN, O. (1971). Örgütlerde Karar Verme, Ankara: Sevinç Matbaası.
ORCHARD, Lionel ve Hugh Stretton (1997), “ Public Choice”, Cambridge Journal of Economics, vol. 21, 409-430.
SAVAŞ, V. (1997). Anayasal İktisat, İstanbul: Avcıol Yayınları.
ŞAYLAN, G. (2003). “Kamu Yönetimi Disiplininde Bunalım ve Yeni Açılımlar Üzerine Düşünceler”, Türkiye’de Kamu Yönetimi, Ankara: Yargı Yayınevi, s.573-593.
YALÇIN, L. (2010). Kamu Yönetimi Kuramları: Yöntembilimsel Bir Değerlendirme, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Doktora Tezi, Ankara.
YALMAN, G. (2011). “İktisadi Devlet Kuramları veya ‘İktisadın Emperyalizmi’: Bir Örnek Olarak Rant-Kollama Analizi”, Praksis c. 23, s.63-84.
ZENGİN, O. (2009). Verimlilik: Kuramsal Bir Çözümleme ve Kamu Yönetimi Disiplini, Basılmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

İlkay Tosun
0000-0003-3380-7591
Türkiye

İmren Pınar Dülgar ^*
0000-0001-7274-0567
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2019

Gönderilme Tarihi

29 Temmuz 2019

Kabul Tarihi

10 Eylül 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 33 Sayı: 47

IZ

https://izlik.org/JA43MG56XC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Tosun, İ., & Dülgar, İ. P. (2019). Geleneksel Kamu Yönetimi Yaklaşımında İki Kırılma Noktası: Herbert Simon ve Kamu Tercihi Okulu. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 33(47), 159-174. https://izlik.org/JA43MG56XC

AMA

1.Tosun İ, Dülgar İP. Geleneksel Kamu Yönetimi Yaklaşımında İki Kırılma Noktası: Herbert Simon ve Kamu Tercihi Okulu. ERÜSOSBİLDER. 2019;33(47):159-174. https://izlik.org/JA43MG56XC

Chicago

Tosun, İlkay, ve İmren Pınar Dülgar. 2019. “Geleneksel Kamu Yönetimi Yaklaşımında İki Kırılma Noktası: Herbert Simon ve Kamu Tercihi Okulu”. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 33 (47): 159-74. https://izlik.org/JA43MG56XC.

EndNote

Tosun İ, Dülgar İP (01 Aralık 2019) Geleneksel Kamu Yönetimi Yaklaşımında İki Kırılma Noktası: Herbert Simon ve Kamu Tercihi Okulu. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 33 47 159–174.

IEEE

[1]İ. Tosun ve İ. P. Dülgar, “Geleneksel Kamu Yönetimi Yaklaşımında İki Kırılma Noktası: Herbert Simon ve Kamu Tercihi Okulu”, ERÜSOSBİLDER, c. 33, sy 47, ss. 159–174, Ara. 2019, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA43MG56XC

ISNAD

Tosun, İlkay - Dülgar, İmren Pınar. “Geleneksel Kamu Yönetimi Yaklaşımında İki Kırılma Noktası: Herbert Simon ve Kamu Tercihi Okulu”. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 33/47 (01 Aralık 2019): 159-174. https://izlik.org/JA43MG56XC.

JAMA

1.Tosun İ, Dülgar İP. Geleneksel Kamu Yönetimi Yaklaşımında İki Kırılma Noktası: Herbert Simon ve Kamu Tercihi Okulu. ERÜSOSBİLDER. 2019;33:159–174.

MLA

Tosun, İlkay, ve İmren Pınar Dülgar. “Geleneksel Kamu Yönetimi Yaklaşımında İki Kırılma Noktası: Herbert Simon ve Kamu Tercihi Okulu”. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 33, sy 47, Aralık 2019, ss. 159-74, https://izlik.org/JA43MG56XC.

Vancouver

1.İlkay Tosun, İmren Pınar Dülgar. Geleneksel Kamu Yönetimi Yaklaşımında İki Kırılma Noktası: Herbert Simon ve Kamu Tercihi Okulu. ERÜSOSBİLDER [Internet]. 01 Aralık 2019;33(47):159-74. Erişim adresi: https://izlik.org/JA43MG56XC