Veblen’in Adalet ve İktisadi Adalet Anlayışı

Öz

Thorstein Bunde Veblen, zamanının sosyoekonomik yapılarını eleştirel şekilde inceleyen öncü bir ekonomist ve sosyologdur. Veblen’in adalet ve iktisadi adalet anlayışı, kapitalizme ve onun ortaya çıkardığı toplumsal yapılara yönelik eleştirisiyle iç içedir. O, adaleti yalnızca yasal veya ahlaki bir kavram olarak değil, kaynakların ve fırsatların eşit dağıtımıyla karakterize edilen sosyoekonomik bir durum olarak görmüştür. Kapitalist sistemi eleştirmiştir; kapitalist sistemin, gösterişçi tüketim ve boş zaman sınıfı gibi mekanizmalar aracılığıyla doğal olarak eşitsizliği ve adaletsizliği beslediğine inanmıştır. Veblen’in yaklaşımına göre, iktisadi adaletin sağlanması için bireysel kârdan ziyade endüstriyel verimliliği ve kolektif refahı teşvik etmeye yönelik toplumsal değerlerin ve kurumların yeniden yapılandırılmasını gerektirmektedir. Malların üretiminin ve dağıtımının azınlığın çıkarları yerine topluma hizmet ettiği bir sistemi savunmaktadır. Veblen’in ifade ettiği fikirler, ekonomik sonuçları şekillendirmede güç dinamiklerinin ve kültürel normların rolünü vurgulayıp adalet ve iktisadi adalet hakkındaki geleneksel kavramlara meydan okumaktadır. Kitapları ve makaleleri, adaletin gerçek haline ulaşmak için yapısal eşitsizlikleri ele almanın ve ekonomik sistemlerin etik temellerini yeniden düşünmenin önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Veblen
• Adalet
• İktisadi Adalet
• Gösterişçi Tüketim
• Aylak Sınıf

Veblen’s Understanding of Justice and Economic Justıce

Öz

Thorstein Bunde Veblen is a pioneering economist and sociologist whose work critically examined the socioeconomic structures of his time. Veblen’s understanding of justice and economic justice is deeply intertwined with his critique of capitalism and the social structures it engenders. He viewed justice not merely as a legal or moral concept but as a socio-economic condition characterized by the equitable distribution of resources and opportunities. He was critical of the capitalist system, which he believed inherently fostered inequality and injustice through mechanisms like conspicuous consumption and the leisure class. In Veblen’s perception, economic justice requires a restructuring of societal values and institutions to promote industrial efficiency and collective well-being over individual profit. He upholds a system where the production and distribution of goods serve the community rather than the interests of the few. Veblen’s expressed ideas challenge conventional notions of justice and economic justice by highlighting the role of power dynamics and cultural norms in shaping economic outcomes. His books and essays underscore the importance of addressing structural inequalities and rethinking the ethical foundations of economic systems to achieve true justice.

Anahtar Kelimeler

• Veblen
• Justice
• Economic Justice
• Conspicuous Consumption
• Leisure Class

Kaynakça

1. Appleby, J. (2012). Amansız Devrim Kapitalizmin Tarihi. (A. C. Akkoyunlu, Çev.) İstanbul: Alfa Yayınları.
2. Açıkalın, S., Tiryaki, A., Esen, E., Özata, E., Erdoğan, M., & Yıldırım, S. (2014). Sanayi Ekonomisi (3. Baskı). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
3. Arendt, H. (1994). İnsanlık Durumu. (B. S. Şener, Çev.). İstanbul: İletişim Yayıncılık.
4. Banet-Weiser, S. (2022). Believability: Sexual Violence, Media, and the Politics of Doubt. Hoboken, NJ, USA: Wiley.
5. Baudrillard, J. (2009). Gösterge Ekonomi Politiği Hakkında Bir Eleştiri. (O. Adanır, & A. Bilgin, Çev.) İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
6. Benkler, Y. (2022). Power and Productivity: Institutions, Ideology and Technology in Political Economy. İçinde D. Allen, Y. Benkler, L. Downey, R. Henderson & J. Simons (Ed.), A Political Economy of Justice (ss. 27-60). Chicago: University of Chicago Press.
7. Bocock, R. (1997). Tüketim. (İ. Kutluk, Çev.) Ankara: Dost Yayınları.
8. Bottomore, T. (1993). Marksist Düşünce Sözlüğü. (M. Tunçay, Çev.) İstanbul: İletişim Yayınları.

9. Buğra, A. (1995). İktisatçılar ve İnsanlar. İstanbul: İletişim Yayınları.
10. Burke, P. (2006). Fransız Tarih Devrimi: Annales Okulu (2. Baskı). (M. Küçük, Çev.). İstanbul: Doğu Batı Yayınları.
11. Camic, C. (2020). Veblen. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.
12. Daugert, S. M. (2020). The Philosophy of Thorstein Veblen. Columbia: Columbia University Press.
13. Davanzati, G. F. (2006). Ethical Codes and Income Distribution: A Study of John Bates Clark and Thorstein Veblen. London: Routledge.
14. Dorfman, J. (1934). Thorstein Veblen and His America. Cambridge, MA: Harvard University Press.
15. Dowd, D. (2013). Kapitalizm ve Kapitalizmin İktisadı (2. Baskı). (A. H. Köse, Dü.; C. Gerçek, Çev.) İstanbul: Yordam Kitap.
16. Elias, A. S., Gill, R., & Scharff, C. (Eds.). (2017). Aesthetic Labour: Beauty Politics in Neoliberalism. London, UK: Palgrave Macmillan.
17. Frolov, I. (1991). Felsefe Sözlüğü. (A. Çalışlar, Çev.) İstanbul: Cem Yayınevi.
18. Galbraith, J. K. (1988). Ekonomi Kimden Yana. (B. Çorakçı, & N. Himmetoğlu, Çev.) İstanbul: Altın Kitaplar Yayınevi.
19. Giddens, A. (1999). İleri Toplumların Sınıf Yapısı. (Ö. Baldık, Çev.) İstanbul: Birey Yayıncılık.
20. Gottdiener, M. (2005). Postmodern Göstergeler/Maddi Kültür ve Postmodern Yaşam Biçimleri. (E. Cengiz, H. Gür, A. Nur, Çev.). İstanbul: İmge Kitabevi.
21. Harvey, D. (2013). Sosyal Adalet ve Şehir. (M. Moralı, Çev.) İstanbul: Metis Yayınları.
22. Heilbroner, R. L. (2013). İktisat Düşünürleri: Büyük İktisat Düşünürlerinin Yaşamları ve Fikirleri. (A. Tartanoğlu, Çev.) Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
23. Hughes, D. O. (2005). Kadın Modasını Düzenleme. İçinde Kadınların Tarihi Cilt II Ortaçağ’ın Sessizliği. (G. Duby, M. Perrot, Ed., A. Fethi, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. (ss. 134-155)
24. Kazgan, G. (2000). İktisadi Düşünce veya Politik İktisadın Evrimi (10. Baskı). İstanbul: Remzi Kitabevi.
25. Marshall, G. (1999). Sosyoloji Sözlüğü. (O. Akınhay, & D. Kömürcü, Çev.) Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
26. Moore, B. (1989). Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri. (Ş. Tekeli, A. Şenel, Çev.). Ankara: V Yayınları.
27. Oğuz, O. (2007). Gelir Dağılımı Adaletsizliğinin Kurumsal İktisat Yönünden Değerlendirilmesi: Ekonometrik Bir Uygulama. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat Anabilim Dalı İktisat Politikası Bilim Dalı. Doktora Tezi.
28. Özlem, D. (1992). ‘’Kültür Felsefesi.’’ İçinde Hacıkadiroğlu, V. Felsefe Tartışmaları 12. Kitap (ss. 15-30).
29. Reinert, E. S., & Viano, F. (2012). Thorstein Veblen: Economics for an Age of Crises. London: Anthem Press.
30. Ritzer, G. (2000). Büyüsü Bozulmuş Dünyayı Büyülemek. (F. Payzın, Çev.) İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
31. Tilman, R. (2015). A Veblen Treasury: From Leisure Class To War, Peace and Capitalism from Leisure Class to War, Peace and Capitalism. New York: Routledge.
32. Veblen, T. (1923). Absentee Ownership and Business Enterprise in Recent Times: The Case of America. Michigan: B.W. Huebsch.
33. Veblen, T. (1917). An Inquiry into the Nature of Peace and the Terms of Its Perpetuation. London: Macmillan & Co., Ltd.
34. Veblen, T. (2005). Aylak Sınıfın Teorisi. (Z. Gültekin, C. Atay, Çev.). İstanbul: Babil Yayınları.
35. Veblen, T. (1908). Professor Clark’s Economics. The Quarterly Journal of Economics, 22(2), 147-195. Doi:10.2307/1883836
36. Veblen, T. (2001), The Engineers and the Price System. South Kitchener, Ontario: Batoche Books.
37. Veblen, T. (1965). The Higher Learning in America. New York: Augustus M. Kelley.
38. Veblen, T. (1946). The Instinct of Workmanship. New York: Viking Press.
39. Veblen, T. (1990). The Place of Science in Modern Civilization. London: Transaction Publishers.
40. Veblen, T. (1904), The Theory of Business Enterprise. New York: Routledge.
41. Veblen, T. (1899), The Theory of the Leisure Class: An Economic Study in the Evolution of Institutions. New York: Macmillan.
42. Veblen, T. (1898). Why is Economics not an Evolutionary Science? The Quarterly Journal of Economics, 12(4), 373-397. Doi:10.2307/1882952
43. Watson, P. (2014). Fikirler Tarihi: Ateşten Freud’a. (K. Atakay, B. Pala, B. Tırnakcı, N. Elhüseyni, & K. Genç, Çev.) İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
44. Yüce, E. (2007). Simgesel Seçkinler ve Habitus - Hürriyet Gazetesinde Köşe Yazarlığı. Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı Doktora Tezi.