Türkiye’de Kamu Sosyal Harcamaları ve Gelir Dağılımı İlişkisi: Fourier Temelli Bir Analiz

Öz

Modern devlet anlayışında sosyal politikalar, piyasa ekonomisinin ürettiği eşitsizlikleri minimize ederek toplumsal refahı tabana yaymayı hedefleyen en temel araçlardan biridir. Kaynakların yeniden dağıtımı süreci, özellikle gelişmekte olan ülkelerde sadece ekonomik bir zorunluluk değil, aynı zamanda toplumsal barışın sürdürülebilirliği için stratejik bir öneme sahiptir. Bu çerçevede, kamu harcamalarının etkinliği ve bu harcamaların gelir grupları arasındaki makası ne ölçüde daralttığı, iktisat literatüründe merkezi bir tartışma konusu olmaya devam etmektedir. Bu çalışma, Türkiye’de sosyal devlet ilkesinin bir gereği olarak uygulanan sosyal politikaların gelir dağılımı üzerindeki etkisini ele almaktadır. Buna göre, 1987-2024 dönemini kapsayan yıllık veriler ışığında kamu tarafından yapılan sosyal harcamalar gelir dağılımını temsilen kullanılan Gini katsayısı üzerindeki etkisi ampirik olarak test edilmektedir. Ampirik analizde yumuşak yapısal kırılmaları dikkate almaya olanak tanıyan Fourier temelli ekonometrik metodoloji (Fourier KPSS, Fourier ADL ve Fourier DOLS) takip edilmektedir. Elde edilen sonuçlara göre, kamu sosyal harcamaları ve Gini katsayısı serileri uzun dönemde yapısal kırılmalar altında birlikte hareket etmektedir. Bu doğrultuda yapılan uzun dönem tahminler, kamu sosyal harcamalarının Gini katsayısını negatif ve istatistiksel olarak anlamlı şekilde etkilediğini göstermektedir. Buna göre, Türkiye’de uygulanan kamu sosyal harcama programı gelir dağılımında adaleti sağlamada etkili değildir.

Anahtar Kelimeler

• Kamu Sosyal Harcamaları
• Gini Katsayısı
• Gelir Dağılımı
• Türkiye
• Fourier Yöntemleri

Destekleyen Kurum

Herhangi bir kurum tarafından desteklenmemektedir.

Etik Beyan

Bu makalede hiçbir insan çalışması sunulmamış olup, makale araştırma ve yayın etiğine uygun hazırlanmıştır

The Relationship Between Public Social Expenditures and Income Distribution in Türkiye: A Fourier-Based Analysis

Öz

In modern state policy, social policies are one of the most fundamental tools for spreading social welfare to the masses by minimizing the inequalities achieved by the market economy. The process of resource redevelopment, especially in developing countries, is not only an economic process but also a structure that comes together to ensure the sustainability of social peace. This cooperation, and the extent to which it narrows the gap between the effectiveness of public spending and total income from purchasing expenditures, remains a central topic of debate in the economics literature. This study examines the impact of social policies implemented in Turkey as a requirement of the social state principle on income distribution. Accordingly, based on annual data covering the period 1987-2024, the effect of public social expenditures on the Gini coefficient, which is used to represent income distribution, is empirically tested. In empirical analysis, a Fourier-based econometric methodology (Fourier KPSS, Fourier ADL, and Fourier DOLS) that allows for the consideration of smooth structural breaks is followed. According to the results obtained, public social expenditures and Gini coefficient series move together under structural breaks in the long term. In this regard, long-term forecasts indicate that public social expenditure has a negative and statistically significant effect on the Gini coefficient. Accordingly, the public social expenditure program implemented in Türkiye is not effective in reducing income inequality.

Anahtar Kelimeler

• Public Social Expenditures
• Gini Coefficient
• Income Distribution
• Türkiye
• Fourier Methods

Destekleyen Kurum

It is not supported by any organization.

Etik Beyan

This article does not present any human studies and has been prepared in accordance with research and publication ethics.

Kaynakça

1. Ahuja, D., & Pandit, D. (2022). Social spending as a development tool: Evidence from developing countries. European Journal of Government and Economics (EJGE), 11(1), 73-96.
2. Akarca, A. (2023). Kamu sosyal harcamaları ve gelir-servet eşitsizliği: Küresel eğilim ve Türkiye. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 15(29), 346-366.
3. Akça, H. ve Ela, M. (2012). Eğitim ve gelir dağılımı ilişkisi: Türkiye değerlendirmesi. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(3), 241-260.
4. Aktaş, E. E., & Dokuzoğlu, S. (2021). Sosyal transfer harcamaları-gelir eşitsizliği ilişkisi: Karşılaştırmalı panel nedensellik analizi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (59), 119-140.
5. Altunöz, U., & Çondur, F. (2019). Sosyal güvenlik harcamaları gelir dağılımında etkin mi? Türkiye ekonomisi için nedensellik analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 15(15), 173-189.
6. Arjona, R., Ladaique, M., & Pearson, M. (2003). Growth, inequality and social protection. Canadian Public Policy/Analyse de Politiques, S119-S139. https://doi.org/10.2307/3552279
7. Baylan, M. (2019). Impact of social security expenditures on income distribution: case of Turkey. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(3), 2579-2593.
8. Bozatlı, O. (2026). Dolaylı vergilerin gelir dağılımı üzerindeki etkisi: Türkiye için Fourier tabanlı zaman serisi analizi (1987–2023). Vergi Sorunları Dergisi, 448, 116-127.

9. Bozatli, O., Serin, S. C., & Demir, M. (2024). The causal relationship between public debt and economic growth in G7 countries: new evidence from time and frequency domain approaches. Economic Change and Restructuring, 57(3), 136.
10. Bozkurt, E., & Altıner, A. (2024). OECD ülkelerinde kamu sosyal harcamalarının gelir eşitsizliğine etkisi: Panel kantil regresyon analizi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 20(1), 95-111.
11. Chancel, L., Gómez-Carrera, R., Moshrif, R., Piketty, T., et al. (2026). World Inequality Report 2026, World Inequality Lab. https://wir2026.wid.world/download/ Erişim tarihi: 15.01.2026.
12. Chu, K.-Y., Davoodi, H.R., Gupta, S. (2000) Income distribution and tax and government social spending policies in developing countries. IMF Working Paper WP/00/62 (Washington D.C: International Monetary Fund).
13. Cubero, R., & I. Vladkova-Hollar (2010). Equity and fiscal policy: The income distribution effects of taxation and social spending in Central America. IMF Working Paper, WP/10/112. https://doi.org/10.5089/9781455200719.001
14. Dayar, H., & Akıncı, A. (2020). Kamu sosyal transfer harcamalarının kişisel gelir dağılımına etkisi. Maliye Dergisi, 179, 172-185.
15. Dibo, M. (2022). Kamu sosyal harcamaları ve gelir eşitsizliği: OECD ülkeleri kapsamında bir analiz. JOEEP: Journal of Emerging Economies and Policy, 7(2), 1-16.
16. Durak, S., & Akalin, G. (2022). Türkiye’de gelir dağılımının belirleyicileri. Anadolu İktisat ve İşletme Dergisi, 6(2), 69-86.
17. Ejder, H. L., & Zorkun, M. (2022). Türkiye'de bütçe politikalarının gelir dağılımına etkisinin değerlendirilmesi. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 22(3), 1085-1107.
18. Eroğlu, N., Altaş, D., Ün, T., & Ulu, M. İ. (2017). OECD ülkelerinde sosyal yardım harcamalarının gelir dağılımına etkisi: Panel veri analizi. Uluslararası Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 3(3), 335-354.
19. Eser, B., & Genç, M. C. (2023). Türkiye’de sosyal harcamaların gelir eşitsizliği ve ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: Fourier ADL eşbütünleşme analizi. Uluslararası Ekonomi İşletme ve Politika Dergisi, 7(2), 226-241.
20. Espuelas, S. (2015). The inequality trap. A comparative analysis of social spending between 1880 and 1930. The Economic History Review, 68(2), 683-706.
21. Gökbunar, R., Özdemir, H., & Uğur, A. (2008). Küreselleşme kıskacındaki refah devletinde sosyal refah harcamaları. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 9(2), 158-173.
22. Granger, H., Abramovsky, L. and Pudussery, J. (2022). Fiscal policy and income inequality: the role of taxes and social spending. ODI Report, ODI, London, https://www.econstor.eu/bitstream/10419/280290/1/1824146515.pdf Erişim tarihi: 15.01.2026.
23. Hazman, Y. G. (2011). Türkiye’de gelir dağılımında adalet ve sosyal güvenlik harcamaları arasındaki nedensellik ilişkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(1), 205-216.
24. İlgün, M. F. (2015). Kamu sosyal harcamalarının gelir dağılımı üzerindeki etkisi: OECD ülkelerine yönelik panel veri analizi. Dokuz Eylul University Journal of Graduate School of Social Sciences, 17(4), 493-516.
25. Kalkavan, H., & Ersin, İ. (2020). Sosyal harcamalar ile gelir dağılımı arasındaki ilişkinin incelenmesi: OECD üzerine bir uygulama. Sosyal Güvence, (17), 265-282.
26. Karaca, C., & Çam, Y. (2019). Türkiye’de sosyal devlet anlayışının değerlendirilmesi. Maliye Dergisi, 176, 72-97.
27. Keskin, A. (2024). Türkiye’de kamu sosyal harcamalarının gelir dağılımına bölgesel etkileri: 2006-2021 dönemi GİR modeli analizi. Liberal Düşünce Dergisi, (116), 159-180.
28. Kıratoğlu, E. (2024). Bütçenin yüzyılı: Cumhuriyetten günümüze bütçe politikaları. JOEEP: Journal of Emerging Economies and Policy, 9(1), 21-34.
29. Kim, D. (2016). The associations between US state and local social spending, income inequality, and individual all-cause and cause-specific mortality: the National Longitudinal Mortality Study. Preventive medicine, 84, 62-68.
30. Kotlánová, E. (2018). Social spending and income inequality, In: Majerova, I. (ed.), Proceedings of 18th International ConferenceEconomic Policy in the European Union Member Countries, Karviná: Silesian University, 156-165. ISBN 978-80-7510-289-8.
31. Küçükoğlu, M., Taş, H. Y., & Ercan, H. (2018). Türkiye’de sosyal devlet anlayışı içerisinde transfer harcamalarının yeri ve önemi. Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 7(19), 446-467.
32. OECD (2021). How was life? Volume II: New perspectives on well-being and global inequality since 1820. OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/3d96efc5-en
33. Osberg, L., Smeeding, T. M., & Schwabish, J. (2004). Income distribution and public social expenditure: Theories, effects, and evidence. In K. M. Neckerman (Ed.), Social Inequality (pp. 821–860). Russell Sage Foundation. http://www.jstor.org/stable/10.7758/9781610444200.27 Erişim tarihi: 15.01.2026.
34. Öksüz, M., & Aydın, M. (2023). Türkiye’de sosyal harcamaların makroekonomik etkileri: 1990 sonrası kriz dönemleri özelinde bir analiz. International Journal of Social Inquiry, 16(1), 275-296.
35. Polat, M. A. (2020). Sosyal amaçlı transfer harcamalarının gelir dağılımına etkisi: OECD ülkelerine yönelik panel veri analizi. Business & Management Studies: An International Journal, 8(4), 764-796.
36. Popova, D. (2023). Impact of equity in social protection spending on income poverty and inequality. Social Indicators Research, 169(1), 697-721.
37. Quiñonez, P. (2024). Social spending and income inequality in Latin America. A panel data approach. Social Policy and Society, 23(3), 565–592.
38. Serin, Ş. C. & Demir, M. (2025). Yoksullukla mücadelede maliye politikalarının rolü: Türkiye için sosyal harcamalar üzerine ampirik bir uygulama. In: Akça, H. (ed.), Güncel Mali İktisat Araştırmaları: Teori ve Uygulama. Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub864.c3480
39. Shin, Y. (1994). A residual-based test of the null of cointegration against the alternative of no cointegration. Econometric theory, 10(1), 91-115.
40. Solt, F. (2020). Measuring income inequality across countries and over time: The standardized world income inequality database. Social Science Quarterly, 101(3), 1183-1199. SWIID Version 9.9, June 2025.
41. Tabar, Ç., & Şen, S. (2025). Sosyal koruma harcamalarının gelir dağılımına etkisi: Panel veri analizi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 60(3), 2599-2611.
42. Tekdemir, N. (2025). An investigation into the Effectiveness of social protection expenditures in combating income inequality. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 11(1), 43-66.
43. Tsong, C. C., Lee, C. F., Tsai, L. J., & Hu, T. C. (2016). The Fourier approximation and testing for the null of cointegration. Empirical Economics, 51(3), 1085-1113.
44. Ulusoy, A. & Yılmaz, H. (2024). Maliye politikası: Kavram – teori – uygulama (11. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık. Vaalavuo, M. (2013). The redistributive impact of ‘old’and ‘new’social spending. Journal of Social Policy, 42(3), 513-539.
45. Velkovska, I., & Trenovski, B. (2023). Economic growth or social expenditure: what is more effective in decreasing poverty and income inequality in the EU–a panel VAR approach. Public Sector Economics, 47(1), 111-142.
46. Verberi, C., & Yaşar, S. (2021). The effects of social spending on income inequality in 30 OECD countries. İstanbul İktisat Dergisi, 71(1), 39-57.
47. Yang, Y. (2023). Does government social spending matter? Exploring how income inequality is associated with charitable giving. Social Science Quarterly, 104(4), 728-741.
48. Yardımcıoğlu, F., & Yayla, Y. E. (2020). Sosyal harcamaların gelir dağılımı üzerindeki etkisi: Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri örneği. Gümrük ve Ticaret Dergisi, 7(19), 34-48.
49. Yılmaz, T. (2023). Sosyal güvenlik harcamalarının gelir dağılımı eşitsizliğine etkisinin analizi: Türkiye için ampirik bir çalışma. Karadeniz Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 4(2), 36-45.
50. Yılmaz, T. Z., & Rakıcı, C. (2024). Sosyal koruma harcamalarının gelir eşitsizliği üzerindeki etkisi: Türkiye örneği. Sosyoekonomi, 32(59), 383-404.
51. Yurdadoğ, V. (2017). Sosyal güvenlik ve yeniden gelir dağılımına etkisinin teorik çerçevede değerlendirilmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26(1), 254-269.