RETHINKING ABOUT THE RIGHT OF MARRIED WOMEN TO SEVERANCE PAY

Yıl 2025, Sayı: 26, 64 - 88, 30.04.2025

Esra Özen

Öz

Article 14 of Law No. 1475 provides women right to severance pay in case of marriage. It is considered that the norm negatively affects women's employment. The norm's contradictions with the principle of equality, the prohibition of discrimination and the purpose of positive discrimination have been repeatedly pointed out both in the legal literature and in other social sciences. Nevertheless, the norm has been justified on the grounds of women's family responsibilities, the protection of the family, and particularly the protection of women. The actual excuse is that the social state does not take the necessary measures, or the actions taken are insufficient for the de facto implementation of the principle of equality and the prohibition of discrimination. Severance pay is a kind of “payback” for a women's leaving her job by getting married. However, the duty of the social state should be to prevent gender preconceptions from shaping the democratic, secular and modern legal order in a way that is contrary to the principle of equality, which is one of the principles of this order, to support women's employment, to provide working conditions that do not have to make women choose between home and work, and thus both to protect the family unity and to create an economic, social and social value with the participation of women in employment.

Anahtar Kelimeler

Severance Pay , Article 14 of Law No. 1475 , Gender Discrimination , Gender Equality , Positive Discrimination , Women , Economic Welfare

EVLENEN KADININ KIDEM TAZMİNATI HAKKI ÜZERİNE YENİDEN DÜŞÜNMEK

Öz

1475 sayılı Kanun’un 14. maddesi kadın işçiye evlenmesi halinde is sözleşmesini feshederek kıdem tazminatı alma hakkı tanımıştır. Bu hali ile maddenin kadın istihdamını olumsuz etkileyebileceği düşünülmektedir. Normun eşitlik ilkesi ve ayrımcılık yasağı ile pozitif ayrımcılığın amacıyla çeliştiği hem hukuk literatüründe hem de diğer sosyal bilim dallarındaki araştırmalar ile dile getirilmiştir. Buna rağmen norm, kadının ailevi sorumluluklarını yerine getirebilmesi, ailenin korunması ve bilhassa kadının korunması gerekçesiyle ayakta tutulmuştur. Asıl gerekçe ise sosyal devletin, eşitlik ilkesi ve ayrımcılık yasağının fiilen inkişafı için alınması gereken önlemleri almaması veya alınan önlemlerin yetersiz olmasıdır. Kıdem tazminatı ile bir nevi kadının evlenerek işten ayrılmasının diyeti ödenmektedir. Halbuki, sosyal devlete düşen görev, toplumsal cinsiyet algılarının demokratik, laik ve çağdaş hukuk düzenini, bu düzenin gereklerinden biri olan eşitlik ilkesi ile bağdaşmayacak bir biçimde şekillendirmesinin önüne geçmek, kadın istihdamını desteklemek, kadına ev ile iş arasında seçim yapmak mecburiyetinde bırakmayacak çalışma şartlarını sağlamak ve böylece hem aile birliğini korumak hem de kadının da istihdamı ile ekonomik, sosyal ve toplumsal bir değer kazanmak ve kazandırmak olmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Kıdem Tazminatı , 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesi , Cinsiyet Ayrımcılığı , Kadın-Erkek Eşitliği , Pozitif Ayrımcılık , Kadın İstihdamı , Ekonomik Refah

Kaynakça

• Akyiğit, Ercan, Bireysel İş Hukuku, 3. Baskı, Seçkin, 2023.
• Bakırcı, Kadriye, „Anayasa Mahkemesi’nin Evlilik Sonrası İşten Ayrılan Kadın İşçilerin Kıdem Tazminatı Haklarına İlişkin Kararı “, Sicil, Cilt 3, Sayı 12, Aralık 2008, s. 112–124.
• Bakırcı, Kadriye, „İstihdamda Cinsiyetler Arası Eşitlik ve Mevzuatta ve Kamusal Politikalarda Yapılması Gereken Değişiklikler “, Kadın Araştırmaları Dergisi, Cilt 1, Sayı 10, 2012, s. 1–37.
• Çakır, Özlem, „Türkiye’de Kadının Çalışma Yaşamından Dışlanması “, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Sayı 31, 2008, s. 25–47.
• Çelik, Nuri, Nurşen Caniklioğlu, Talat Canbolat ve Ercüment Özkaraca, İş Hukuku Dersleri, 36. Baskı, Beta Yayınevi, 2023.
• Centel, Tankut, „Kıdem Tazminatında Pozitif Ayrımcılık “, Sicil, Cilt 4, Sayı 15, Eylül 2009, s. 5-10.
• Dedeoğlu, Saniye, „Eşitlik mi Ayrımcılık mı? Türkiye’de Sosyal Devlet, Cinsiyet Eşitliği Politikaları ve Kadın İstihdamı “, Çalışma ve Toplum Cilt 2, Sayı 21, 2009, s. 41–54.
• Ertuğrul, İbrahim, „6701 Sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu Sonrasında Bireysel İş Hukukunda Kıdem Tazminatı “, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı 131, 2017, s. 347–372.
• Karan, Ulaş, „Eşitlik İlkesi ve Ayrımcılık Yasağı “, içinde: İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi ve Anayasa, Beta Yayınevi, 3. Baskı, 2013, s. 459-494.
• Köseoğlu, Ali Cengiz ve Ayca Kaya, „Türk İş Hukukunda Kadın İşçilerin Korunması “, İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, Sayı 29, 2011, s. 45-79.
• Nazlı, Seçkin, Anayasanın Çalışma Hak ve Özgürlüğüne İlişkin Düzenlemelerinin İş Hukukuna Etkileri, Seçkin, 1. Baskı, 2015.
• Okay, Yağmur, „Toplumsal Cinsiyet Yaklaşımının Kadınların Emek Piyasasına Katılımına Etkisi “, Ünye İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt 4, Sayı 1, 2021, s. 12–33.
• Özçatal, Elif Özlem, „Ataerkillik, Toplumsal Cinsiyet ve Kadının Çalışma Yaşamına Katılımı “, Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt 1, Sayı 1, 2011, s. 21–39.
• Özen, Serap ve Damla Can, „ İnsan Kaynakları Yöneticilerinin İşyerinde Toplumsal Cinsiyet Algıları “, Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırmaları Dergisi, Kadın Çalışmaları Özel Sayısı, Cilt 19, Sayı 42, 2018, s. 13–34.
• Özkan, Zeynep Aslı, „Evlenen Kadın İşçilere Yönelik Kıdem Tazminatı Düzenlemesinin Eşitlik İlkesi, Ayrımcılık Yasakları ve Pozitif Ayrımcılık Yönünden Değerlendirilmesi “, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, Cilt 18, Sayı 71, 2021, s. 1107–1146.
• Sengenberger, Werner, Globalization and Social Progress: The Role and Impact of International Labour Standards: A Report Prepared for the Friedrich-Ebert-Stiftung. 2. Baskı Bonn, Friedrich-Ebert-Stiftung, 2005.
• Senyen-Kaplan, E. Tuncay, Bireysel İş Hukuku, Gazi Kitabevi, 8. Baskı, Ankara, 2017.
• Sevinç, Demet Eroğlu, „The Effect of Divorce on Women’s Employment: An Application for Turkey with Regional Data “, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı 58, 2022, s. 108–117.
• Sümer, Haluk Hadi, İş Hukuku, Seçkin, 27. Baskı, Ankara, 2024.
• Süzek, Sarper ve Süleyman Başterzi, İş Hukuku, Beta Yayınevi, 24. Baskı, 2024.
• Ulucan, Devrim, „Eşitlik İlkesi ve Pozitif Ayrımcılık “, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 15, Özel Sayı, 2013, s. 369–384.
• Umutlu, Selin, „Kadın İşçilerin Evlilik Nedeniyle İş Sözleşmesini Fesih Hakkı ve Sonuçları “, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 34, Sayı 3, 2020, s. 877–894.
• Yenisey, Kübra Doğan, „Kadın-Erkek Eşitliği Bakımından Türk İş Hukuku’nun Avrupa Birliği Hukuk ile Olası Uyum Sorunları “, Kamu-Is Cilt 6, Sayı 4, 2002, s. 1–43.
• Yıldırım Çırkan, Merve Hilal, „Kadınların Adalete Erişimi ve Arabuluculuk: Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Bağlamında Bir Değerlendirme “, Eskişehir Barosu Dergisi, Sayı 40. Yıl Özel Sayısı, 2024, s. 145–183.
• Yüzbaşıoğlu, Necmi ve Bülent Tanör, Türk Anayasa Hukuku, Beta Yayınevi, 22. Baskı, 2024.