OPTIONAL RIGHTS IN THE DELIVERY OF DEFECTIVE GOODS AND EXERCISE OF THE RIGHT OF EXCHANGE IN KIND

Yıl 2025, Sayı: 26, 89 - 125, 30.04.2025

Muhammed Emin Bulut

Öz

One of the responsibilities of the seller in sales contracts that impose mutual obligations on both parties is the performance of the thing under the obligation of transfer in a complete manner and in a way that can meet all the benefits expected from it. The goods, the transfer of which is agreed upon by the parties and for which a sales contract has been concluded, must provide the buyer with all the requirements and meet the benefit to be achieved.. Otherwise, the sale will have to be accepted as defective. Within the scope of our subject, first of all, the responsibilities attached to the seller due to the defective sale, the rights granted to the buyer and the liability for defect in terms of its nature will be compared with other types of liability for performance regulated in our Code of Obligations and Consumer Law; subsequently, the implementation of the optional rights will be evaluated and especially the interpretation of the Supreme Court of Appeals within the scope of the Execution and Bankruptcy Law will be examined. In particular, it will be discussed whether the requests for replacement in kind for the delivery of defective vehicles are met or not.

Anahtar Kelimeler

Defective goods , optional rights , consumer rights , enforcement of the right of exchange , enforcement of judgments for debts other than money and collateral , delivery of movable property

AYIPLI MAL TESLİMİNDE SEÇİMLİK HAKLAR VE MİSLİYLE DEĞİŞİM HAKKININ KULLANILMASI

Öz

Karşılıklı tam iki tarafa borç yükleyen satış sözleşmelerinde satıcının sorumluluklarından biri de devir borcu altına girdiği şeyin tam ve kendisinden beklenecek tüm faydaları karşılayabilecek şekilde ifa edilmesidir. Devri kararlaştırılan ve taraflarca anlaşılarak hakkında satış sözleşmesi kurulan eşyanın alıcıya istediği tüm gerekleri sağlaması ve ulaşılacak yararı karşılaması gerekmektedir. Aksi hâlde satılanın ayıplı olarak kabulü gerekecektir. Konumuz dâhilinde öncelikle satılanın ayıplı olmasıyla satıcıya bağlanan sorumluluklar, alıcıya tanınan haklar ve mahiyeti itibariyle ayıp sorumluluğunun, Borçlar Kanunumuz ve Tüketici Kanunumuzda düzenlenen ifaya yönelik diğer sorumluluk çeşitleriyle karşılaştırılması yapılacak; akabinde ise seçimlik hakların uygulanması değerlendirilerek özellikle Yargıtayın misliyle değişim hakkına İcra İflas Kanunu kapsamında getirmiş olduğu yorum incelenecektir. Uygulamada özellikle ayıplı araç teslimine yönelik misliyle değişim taleplerinin karşılanıp karşılanamadığı, misliyle değişim hakkının yerine getirilen hukuki müessesenin bu hakkı ortadan kaldırıp kaldırmadığı tartışılacaltık.

Anahtar Kelimeler

Ayıplı mal , seçimlik haklar , tüketicinin hakları , misliyle değişim hakkının uygulanması , para ve teminattan başka borçlar hakkında ilamların icrası , taşınır teslimi

Kaynakça

• Akçaal, Mehmet ve Alper Uyumaz, “6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun Bazı Hükümlerine (m.1-16) İlişkin Bir İnceleme”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 4, Sayı 2, 2013.
• Akipek Öcal, Şebnem, Viyana Satım Antlaşması (CISG), Ankara, Yetkin, 2020.
• Akkurt, Sinan Sami, Kemal Erdoğan ve Hüseyin Tokat, Borçlar Hukuku, Genel Hükümler Özel Hükümler, Ankara, Seçkin, 2. Baskı, 2019.
• Aral, Fahrettin, Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri, Ankara, Yetkin, 2. Basım, 1999.
• Aral, Fahrettin ve Hasan Ayrancı, Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri, Ankara, Yetkin, 12. Baskı, 2019.
• Atasoy, Ömer Adil ve Hanife Özdil, “Ticari Satım Sözleşmelerinde Satıcının Ayıba Karşı Tekeffül Borcu Bağlamında Ayıp İhbarında Şekil ve İspat Sorunu”, İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 3, Sayı 1, 2017.
• Aydoğdu, Murat ve Nalan Kahveci, Türk Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri (Sözleşmeler Hukuku), Ankara, Adalet, 2. Basım, 2014.
• Çağlayan, Hasan Can, “Ayıplı Hizmetten Doğan Sorumluluk Ve Seçimlik Haklar”, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, Sayı 7, Yıl 2016.
• Demirsatan, Barış, “Satıcının Zapttan Sorumluluğunun Maddi Koşulları”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 22, Sayı 1, 2020.
• Doğu, Hakkı Mert, “Ardı Ardına Teslimli Satış Sözleşmesinde Satıcının Ayıptan ve Zapttan Sorumluluğu”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 26, Sayı 2, 2018.
• Eren, Fikret, Borçlar Hukuku Özel Hükümler, Ankara, Yetkin, 7. Baskı, 2019.
• Erkan, Vehbi Umut, “Tüketici Satış Sözleşmelerinde Kararlaştırılan Sürede Malın Teslim Edilmemesi Durumunda 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un Ayıplı Mallara İlişkin Hükümlerinin Uygulanması”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Sayı 30, 2017.
• Helvacı, Serap ve Fatma Zeynep Altıner Yolcu, “6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un İspat Yüküne İlişkin Getirdiği Düzenleme”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Araştırmaları Dergisi, Cilt 24, Sayı 2, Aralık 2018.
• Kalkan, Arif, Tüketici Hukukunda Ayıplı Maldan Doğan Sorumluluk, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Kayseri 2016.
• Keçecioğlu, Burak, “Hayvan Satışında Sorumluluk”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 16, Özel Sayı, 2014.
• Kızılay, Aygül, “Türk Borçlar Kanunu ile Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması (CISG) Hükümleri Çerçevesinde Satış Sözleşmesinde Ayıptan Sorumlulukta Alıcının Seçtiği Hakkın Sonradan Değiştirilebilirliği Sorunu”, Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 7, Sayı 2, 2017.
• Kibar, Ahmet Fevzi, “Yargıtay HGK’nın E: 2018/929, K: 2019/515 Sayılı Taşınmaz Mal Satışına İlişkin Kararının Ayıplı İfa - Eksik İfa Özelinde Değerlendirilmesi”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 29, Sayı 1, 2021.
• Korkmaz, Güneş Sima, “Tüketici İşlemi Niteliğindeki Satış Sözleşmesinde Ayıplı İfa Durumunda Tazminat”, İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 10, Sayı 1, Haziran 2023.
• Öz, M. Turgut, Borçlar Hukuku Özel Hükümler, Ankara, Seçkin, 2023.
• Özdemir, Hayrunnisa, “Ayıplı Mal ve Hizmetler”, in Mccarthy, Oya Şahin ve Mutlu Dinç (Ed.), Tüketici Hukuku Davaları, Ankara, Seçkin, 3. Baskı, 2022.
• Özdemir, Hayrunnisa ve Serhat Küçükçapraz, “Kiraya Verenin Ayıptan Doğan Sorumluluğu”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Sayı 47, 2021.
• Özkaya, Turan, Türk Borçlar Kanununa Göre Menkul Satımında Ayıp, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Ankara 2022.
• Sert Sütçü, Selin (Ed.), Tüketici Hukuku Uygulamalarında Tüketicinin Korunması, Ankara, Seçkin, 2019.
• Şahin, Eda, “6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Kapsamında Ayıplı Hizmetin Hukuki Niteliği, Ayıplı Hizmetten Doğan Sorumluluk Ve Tüketicilerin Seçimlik Hakları”, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt XX, Sayı 1-2, 2016.
• Şişman Şensöz, Yasemin, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Uyarınca Ayıplı Maldan Sorumluluk, Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2022.
• Turgut, Cemile, “Türk Borçlar Kanunu Uyarınca Satış Sözleşmesinde Ayıp Nedeniyle Bedelde İndirim Hakkı”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, Cilt 75, Sayı 1, 2017.
• Türkmen, Ahmet, “Tüketici İşlemlerinde Ayıplı Mal Ve Hizmetten Doğan Seçimlik Hakların Tabi Olduğu Zamanaşımı Ve Bunun Garanti Taahhütleriyle İlişkisi”, Dokuz Eylül Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 16, Özel Sayı, 2014.
• Ünlütepe, Mustafa, “Taşınır Satış Sözleşmesinde Satıcının Ayıptan Sorumluluğu Bakımından Gözden Geçirme ve Bildirim Külfetinin Yerine Getirilmesinin Tabi Olduğu Süreler”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Cilt 24, Sayı 1, Haziran 2018.
• Yavuz, Cevdet, “Meslekten Satıcının Ayıptan Sorumluluğu”, İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 6, Sayı 2, 2019.
• Yücer Aktürk, İpek: Satım ve Eser Sözleşmelerinde Gözden Geçirme ve Bildirim Külfetleri, Ankara, Yektin, 2012.
• Yücer Aktürk, İpek, “Viyana Satım Sözleşmesi Kapsamında Satıcının Ayıptan Doğan Sorumluluğu”, Ankara Barosu Dergisi, Sayı 1, 2015.
• Yünlü, Semih, “Türk Borçlar Kanunu Hükümlerince Satıcının Ayıp Sorumluluğu Bakımından Alıcının Külfetleri”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Cilt 25, Sayı 1, Haziran 2019.