Shūmei Ōkawa’nın Fukkō Ajia Shomondai Adlı Eserinde Müslümanlar ve Jön Türkler
Öz
Ünlü Pan-Asyacı entelektüel Shūmei Ōkawa (1886–1957), İslam üzerine kapsamlı çalışmalarıyla öne çıkmış, Asya vizyonunu Fukkō Ajia Shomondai 復興亜細亜諸問題 (Asya’nın Canlanmasında Çeşitli Meseleler) adlı kapsamlı eserinde ortaya koymuştur. Bu eserinde çeşitli Asya ülkelerini tarihsel bağlamları içinde ele almıştır. Sir Henry Cotton’un New India, or India in Transition (1904) adlı eserinden esinlenen Ōkawa’nın Hindistan’a yönelik ilk ilgisi, zamanla tüm Asya’yı kapsayan daha geniş bir entelektüel yönelime dönüşmüştür. Hinayana Budizmi üzerine yürüttüğü araştırmalar, aynı zamanda onu İslam’a dair kalıcı bir ilgiye de yöneltmiştir. Ona göre Asya halklarını birleştiren en belirleyici koşul, Batı tahakkümüne ortaklaşa maruz kalmalarıdır; bu durum köleleştirme, sömürgeleştirme ve sömürü biçimlerinde tezahür etmiştir. Bu tespitini Müslüman toplumlar için de açıkça dile getirmiş; Türkiye, İran ve Afganistan dışındaki hemen tüm Müslüman ülkelerin Avrupa emperyalizminin denetimi altına girdiğini vurgulamıştır. Dolayısıyla, Ōkawa’nın perspektifinde “Asya Sorunu”, özünde Batı karşısında özgürleşme sorununa indirgenmektedir. Bu bağlamda, Ōkawa eserinde Jön Türk hareketine özel bir bölüm ayırmış, onları Batı hegemonyasına karşı direnişin paradigmatik bir örneği olarak yorumlamıştır. Jön Türklerin modernleşme arayışını İslam geleneğini koruma çabasıyla birleştirerek Batı medeniyetinden seçici biçimde yararlanmalarını olumlu görmüş olsa da, değerlendirmesi bütünüyle olumlayıcı değildir. Pantürkist projelerini, özellikle bölünmüş Türk nüfusunu birleştirme yönündeki aceleci girişimlerini ve Türkleri diğer halkların üstünde görme eğilimlerini sorunlu bulmuştur. Ona göre Türkler, diğer Asya halklarına kıyasla ne daha kültürlü ne de daha etkin bir konumdaydılar; bu nedenle Jön Türklerin, iç ve dış politika gerçekliklerini yeterince gözetmeden ideallerini hayata geçirmeye çalışmaları hareketin yapısal bir zayıflığı olarak değerlendirilmiştir. Daha genel bir düzeyde, Ōkawa, Asya’nın özgürlük ve eşitlik mücadelesinin yalnızca siyasi veya maddi düzlemde değil, aynı zamanda manevi ilkelere dayalı olarak kavranması gerektiğini vurgulamıştır. Ona göre, kutsalın — yani değerlerin içselleştirilmesi ve özgün bir kültürel kimliğin inşası — bu mücadelenin vazgeçilmez bir boyutuydu. Bu bağlamda, Asya halkları Batı karşısında hiçbir şekilde aşağı konumda değildi. Bu çalışma, Fukkō Ajia Shomondai’yi kendi döneminin entelektüel ve siyasal tartışmaları çerçevesine yerleştirerek, yalnızca Ōkawa’nın Batı sömürgeciliğine yönelik genel eleştirilerini değil, aynı zamanda Müslüman toplumların ve Türkiye’nin Asya’nın özgürleşme projesindeki yerini nasıl değerlendirdiğini ve nihayetinde Japonya’nın Asya’nın geleceğinde üstlendiği merkezi rolü nasıl temellendirdiğini analiz etmektedir.
Anahtar Kelimeler
İslam
,
Müslümanlar
,
Jön Türkler
,
Shūmei Ōkawa
,
Fukkō Ajia Shomondai
Muslims and Young Turks in Shūmei Ōkawa’s Fukkō Ajia Shomondai
Abstract
The prominent Pan-Asianist intellectual Shūmei Ōkawa (1886 – 1957), distinguished for his extensive scholarship on Islam, articulated his vision of Asia in the comprehensive treatise Fukkō Ajia Shomondai 復興亜細亜諸問題 (The Problems of the Revival of Asia). In this work, he examined a wide range of Asian polities within their historical contexts. Ōkawa’s initial interest in India—stimulated by Sir Henry Cotton’s New India, or India in Transition (1904)— gradually evolved into a broader engagement with the Asian continent as a whole. His concurrent studies of Hinayana Buddhism also fostered a sustained interest in Islam, which he regarded as integral to the spiritual and political landscape of Asia. Ōkawa advanced the view that the defining condition uniting the peoples of Asia was their shared subjugation to Western domination—manifested in forms of enslavement, colonization, and exploitation. This claim was explicitly extended to Muslim societies, most of which, with the exception of Turkey, Iran and Afghanistan, had been incorporated into European imperial domains. Therefore, from Ōkawa’s perspective, the “Asian Question” is essentially reduced to a question of liberation from the West. Within this analytical frame, Ōkawa devoted sustained attention to the Young Turk movement, which he interpreted as a paradigmatic instance of anti-Western resistance. While he acknowledged their dual commitment to modernization and the preservation of Islamic tradition through the selective appropriation of Western civilization, his appraisal was far from uncritical. He regarded their Pan-Turkist project— particularly the precipitous drive to unify disparate Turkish populations and to elevate Turks to a position of primacy—as problematic. In Ōkawa’s estimation, the Turks were neither culturally nor politically superior to other Asian peoples; thus, the Young Turks’ attempts to pursue their ideals without due consideration of domestic and international realities represented a significant structural weakness of the movement. More broadly, Ōkawa underscored that Asia’s struggle for freedom and equality could not be conceived solely in political or material terms but required a profound grounding in spiritual principles. The sacral dimension—namely, the internalization of values and the cultivation of a distinctive cultural identity—was, for him, indispensable. On these grounds, he contended that Asian peoples were in no respect inferior to the West. Accordingly, this study situates Fukkō Ajia Shomondai within the intellectual and political debates of its time, analyzing not only Ōkawa’s general critique of Western colonialism but also his reflections on the place of Muslim societies and Turkey within Asia’s emancipatory project, and, ultimately, his articulation of Japan’s pivotal role in shaping the future of Asia.
Keywords
Islam
,
Muslims
,
Young Turks
,
Shūmei Ōkawa
,
Fukkō Ajia Shomondai