Laiklik Bağlamında İlahiyat Öğrencilerinin Diyanet’in Varlığına Yönelik Yaklaşımları
Öz
Cumhuriyet
tarihi boyunca meşruiyeti, statüsü, yetkileri ve sorumlulukları en çok
tartışılan kurumlardan biri Diyanet İşleri Başkanlığı olmuştur. Diyanet’i
tartışmalı kılan temel problemlerden birinin ‘muğlâk laiklik’ anlayışı olduğu
savunulabilir. Zira seküler temellere bina edilen yeni Cumhuriyet, bir taraftan
dini devletin fiili yapısından uzaklaştırırken diğer taraftan Diyanet İşleri Başkanlığı
adı altında din konusunda toplumu aydınlatmak ve ibadet yerlerini yönetmek
vazifesi ile yükümlü bir kurum ikame etmiştir. Bu somut durum Türk toplumunun
sosyo- kültürel yaşamına sonradan dâhil olan laiklik kavramını, Cumhuriyetin
ilk yıllarından günümüze kadar tartışmaların odağında tutmuştur. Bu makalede
İlahiyat öğrencilerinden bir kesitin Diyanet ve laiklik ile ilgili yaklaşımları,
fenomenolojik bir bakış açısıyla ele alınmaktadır. Bununla birlikte Diyanet’in
varlığına dair eleştirilere neden olan Aleviliğin Diyanet’te temsili problemi
ve Diyanet’in devlet idaresinden soyutlanarak, sivilleştirilip cemaatlere
devredilmesi yönündeki tartışmalar da değerlendirilmiştir. Araştırmanın temel
veri kaynağını ise İlahiyat öğrencileri ile yapılan mülakatlar oluşturmuştur.
Anahtar Kelimeler
Laiklik,Diyanet İşleri Başkanlığı,din ve siyaset,ilahiyat,Alevilik,cemaatler
Kaynakça
- Arslantürk, Zeki, Kutsalın Dönüşü Yeni Toplum Arayışları, İstanbul: Ayışığı Kitapları, 1998.
- Aydın, Mehmet S., “Avrupa Birliği Din ve Diyanet”, İslamiyat Dergisi, 4:1 (2001), ss. 11-20.
- Başgil, Ali Fuad, Din ve Laiklik, İstanbul: Sönmez Neşriyat, 1962.
- Berger, Peter L., Kutsal Şemsiye, çev. Ali Coşkun, 4. bs., İstanbul: Rağbet Yayınları, 2011.
- Canatan, Kadir, Din ve Laiklik, İstanbul: İnsan Yayınları, 1997.
- Fichter, Joseph, Sosyoloji Nedir?, çev. Nilgün Çelebi, 3. bs., Ankara: Atilla Kitabevi, 1996.
- Fığlalı, E. Ruhi, Din ve Laiklik Üstüne Düşünceler, Muğla: Muğla Üniversitesi Yayınları, 2001.
- Gölbaşı, Haydar, “Modernleşmeyi Engelleyen Arkaik Bir Çatışma Sorunu: Alevi-Sünni Çatışma-sının Arka Planı”, C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 9: 1 (2008), ss. 39-61.
- Hatipoğlu Mehmet S., “Diyanet Meselemiz”, İslamiyat Dergisi, 4:1 (2001), ss.7-10.
- Kara, İsmail, “Diyanet İşleri Başkanlığı Devletle Müslümanlar Arasında Bir Kurum”, Modern Tür-kiye’de Siyasi Düşünce, c. 6, İstanbul: İletişim Yayınları, 2004, s.178-197.