Bazı Mutasavvıfların Tanrı/İlâh Anlayışı ve Muhâsibî’nin “er-Riâye” Adlı Eseri Bağlamında Allah’ın Hakları
Öz
Bu makale iki bölümden müteşekkildir. Birinci
bölümde bazı mutasavvıfların Tanrı/ İlâh
anlayışı öz bir şekilde verilmiştir. İkinci Bölümde ise Hâris el-Muhâsibî’nin
meş- hur eseri olan er-Riâye li Hukukillah bağlamında muhasebe eksenli
Allah’ın hakları ele alınmaktadır. Muhâsibî, Allah’ın haklarını anlatarak kulun
sorumluluklarına temas eder. Ona
göre de bu hakların iyi bilinmesi Allah’ın tanınıp, bilinmesini kolaylaştıracaktır.
O, insanın Allah anlayışını, onun kendi nefsini tanımasıyla ilişkilendirmektedir.
Bu yaklaşı- ma göre Allah’ı anlamak, insanın kendi sorumluluklarını ve hatalarını
anlamasıyla başla- maktadır. Allah’ın anlaşılmasında hareket noktasını insanın
Allah’a karşı sorumluluklarını
yerine getirip hakkını gözetmesinde görür.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdulhamit, İrfan, İslâm’da İtikadi Mezhepler ve Akaid Esasları, çev. Mustafa Saim Yeprem, Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul, 2011.
- Armstrong, Karen, Tanrı’nın Tarihi, çev. Oktay Özel, Hamide Koyukan, Ayraç Yayınları, Ankara, 1998.
- Ateş, Süleyman, Cüneyd-i Bağdadî, Hayatı, Eserleri ve Mektupları, Sönmez Matbaası, İstanbul, 1969.
- Attar, Feriduddin, Tezkiretu’l-Evliya, çev. Süleyman Uludağ, Erdem Yayınları, İstanbul, 1991. Aydın, Hüseyin, Muhasibi’nin Tasavvuf Felsefesi, Ars Matbaacılık, Ankara, 1976.
- Ay, Mahmut, “Tanrı Tasavvurlarının Politik Tasarımlara Yansıması”, Kelam Araştırmaları Dergisi, 2008.
- Bozkurt, Ömer, “Gazâlî’nin Tanrı Anlayışı”, TYB Akademi Dil, Edebiyat ve Sosyal Bilimler Dergisi, Yıl 1, (2011).
- Demirli, Ekrem, “İbnü’l-Arabî ve Takipçilerinin Tanrı Anlayışı”, İslâm Araştırmaları Dergisi, 19, (2008).
- Gazâlî, Muhammed, Tehafütü’l-Felasife, çev. M. Kaya- H. Sarıoğlu, Klasik Yayınları, İstanbul, 2005. Gazâlî, Mişkatu’l-Envar, çev. S. Ateş, Bedir Yay, İstanbul, 1994.
- Gusdorf, Georges, İnsan ve Tanrı, çev. Zeki Özcan, İstanbul, 2000. İbn-i Kesir, el-Bidaye ve’n-Nihaye, Kahire, 1994.
- İbn-i Hâllikan, Vefâyâtu’l-Ayan, Beyrut, tsz.