Fahreddîn Râzî’nin Nefs Kavramı ve Mahiyetine Yönelik Yaklaşımı

Hasan Türkmen

TR EN

Fahreddîn Râzî’nin Nefs Kavramı ve Mahiyetine Yönelik Yaklaşımı

Öz

Fahruddîn Râzî’nin (ö. 606/1209) nefs kavramı ve mahiyetine ilişkin yaklaşımı, özellikle İslam felsefecileri ve kelamcıların görüşlerinin bir sentezi ve uzlaştırması olarak görülebilir. Bu anlamda o, nefsin varlığı, yaratılışı, bedenle ilişkisi ve ölümsüzlüğü ile ilgili konularda ‘‘soyut cevher’’ teorisini savunmaktadır. Nitekim insan nefsini ‘‘ben’’ ile aynı gören Râzî, nefsin bedenden farklı bir cevher olduğunu da kabul etmektedir.

Ona göre yaratılmış varlıkların mahiyeti zatından öncedir. Şu halde mahiyet olarak önceden mevcut olan nefs, cevher ve arazdan oluşan bedenle ilişki içerisine girmektedir. Bu ilişki sonucunda o, bedeni kendine vasıta kılmaktadır. Bu makalede Râzî’nin genel düşünce sistemi çerçevesinde ele aldığı nefs kavramı ve mahiyetine yönelik yaklaşımı irdelenecektir.

Anahtar Kelimeler

Nefs,cismânîlik,nefs-beden İlişkisi,nefsin ölümsüzlüğü,soyut cevher oluşu,tenasüh

Kaynakça

Akalın, Şükrü Halûk, Türkçe Sözlük, Ankara: TDK Yayınları, 11. bs., 2011. Aristoteles, Ruh Üzerine, çev: Zeki Özcan, İstanbul: Alfa Yayınları, 1. bs., 2001.
Cevad, Ali, el-Mufassal fi Tarihi’l-Arab kable’l-İslam, Beyrut: Daru’l-İlm li’l-Melayin, tsz.
Cevherî, Ebu Nasr İsmail b. Hammad el-Farabî, es-Sıhah Tacu’l-Luga ve Sıhahu’l-Arabiyye, thk: Ah- med Abdulgafur Attar, Kahire: Matbaatu Daru’l-Kitabi’l-Arabî, 1982.
Cürcanî, Seyyid Şerif, Şerhu’l-Mevâkıf, İstanbul: Daru’l-Tıbaati’l-Âmire, 1311.
Cüveynî, İmamu’l-Harameyn Ebu’l-Meâlî Abdulmelik, el-İrşad ila Kavatii’l-Edilleti fi Usûli’l-İ’tikâd, thk: Es’ad Temim, Beyrut: Müessesetü’l-Kütübi’s-Sekafiyye, 1. bs., 1985.
Durusoy, Ali, İbn Sînâ Felsefesinde İnsan ve Âlemdeki Yeri, İstanbul: MÜİFVY, 3. bs., 2012.
el-İsfehânî, Ragıb el-Hüseyin b. Muhammed, el-Müfredat fi Garibi’l-Kur’an, çev: Komisyon, 2. bs., İstanbul: Çıra Yayınları, 2010.
Eş’arî, Ebu’l-Hasen Ali b. İsmail, Makalatu’l-İslamiyyîn ve’htilafu’l-Musallîn, thk: Muhammed Muh- yiddîn Abdulhamid, Beyrut: Mektebetü’l-Asriyye, 1990.
Feyruzabadî, Mecduddin Muhammed b. Ya’kub, el-Kamusu’l-Muhît, Beyrut: Müesesetu’r-Risale, 1993.
İbn Cevzî, Cemaluddin Ebu’l-Ferec Abdurrahman, Nevâsihu’l-Kur’an, Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-İl- miyye, tsz.

İbn Cinnî, Ebu’l-Feth Osman b. Cinnî el-Mevsılî, el-Hasais, nşr: Muhammed Ali Neccar, Kahire. el-Mektebetü’l-İlmiyye, tsz.
İbn Fâris, Ebu’l-Hüseyin Ahmed b. Faris, Mu’cemu Mekayisi’l-Luga, thk: Abdüsselam Muhammed Harûn, Mısır: Daru’l-Cîl, 1969.
İbn Fûrek, Ebu Bekr Muhammed b. Hasen, Mücerredü Makalati’ş-Şeyh Ebu’l-Hasen el-Eş’arî, tah: Gimaret Daniel, Beyrut: Daru’l-Meşrık, 1987.
İbn Manzur, Ebu’l-Fadl Cemaluddîn b. Mükrim, Lisanu’l-Arab, thk: Haşim Hamid eş-Şazelî, Bey- rut: Daru’s-Sadr, 1994.
İbn Sînâ, el-İşarât ve’t-Tenbihât, thk: Süleyman Dünya, Beyrut: Müessesetü’n-Nu’man, 1992.
fi Ma’rifeti’n-Nefsi’n-Nâtıka ve Ahvâluha (en-Nefsü’l-Beşeriyye inde İbn Sînâ içerisinde), nşr: Albert Nâder Nasrî, Beyrut: Daru’l-Meşrık, 1992.
Kitabü’n-Necât, thk: Macit Fahri, Beyrut: Daru’l-Afâki’l-Cedîde, 1. bs., 1985.
Risale fi’n-Nefs ve bekâuha ve Meâdüha (Resâil İbn Sînâ içerisinde), nşr: Hilmi Ziya Ülken, İstan- bul: İbrahim Horoz Matbaası, 1935.
Şifa en-Nefs, thk: Mahmud Kasım, byy., tsz.
Kaya, Mahmut, İslam Kaynakları Işığında Aristoteles ve Felsefesi, İstanbul: 1983.
Kindî Felsefî Risaleler, İstanbul: Klasik Yayınlar, 2002.
Kindî, Ebu Yûsuf Ya’kub b. İshak, el-Kavl fi’n-Nefs (Resail el-Kindî el-Felsefiyye içinde), thk: Abdul- hâdî Ebu Rîde, Mısır: 1950.
fi Hudûd el-Eşya ve Rusumiha (Resail el-Kindî el-Felsefiyye içinde), thk: Abdulhâdî Ebu Rîde, Mısır: 1950.
Koç, Turan, Ölümsüzlük Düşüncesi, İstanbul: İz Yayıncılık, 1996.
Kusta b. Luka, Kitabü’l-Fark beyne’r-Rûh ve’n-Nefs (Resâil İbn Sînâ içinde), nşr: Hilmi Ziya Ülken, İstanbul: İbrahim Horoz Matbaası, 1935.
Olguner, Fahreddîn, Üç Türk Mütefekkiri ‘‘İbn Sînâ, Fahreddîn Râzî, Nasîruddîn Tûsî’’ Düşüncesinde Varoluş, 3. bs., İstanbul: 2001.
Platon, Phaidon, çev: Ahmet Cevizci, İstanbul: Gündoğan Yayınları, 1995.
Timaios, çev: Erol Güney- Lütfi Ay, 2. bs., İstanbul: MEB Yayınları, 1997.
Râzî, Fahruddîn Muhammed b. Ömer, el-Erbaûn fi Usûli’d-Dîn, thk: Ahmed Hicazî es-Saka, Ka- hire: 1986.
el-Metalibu’l-Âliyye mine’l-İlmi’l-İlahî, tah: Ahmed Hicazî es-Saka, Beyrut: Daru’l-Kitabi’l-Arabî, I. Baskı, 1987.
en-Nefs ve’r-Rûh ve Şerhu Kuvahüma fi İlmi’l-Ahlâk, thk: Muhammed Sagîr Hasen el-Ma’sûmî, İslamâbâd: Matbuatu Mâhedi’l-Ebhasi’l-İslamiyye, 1968.
Mealimu Usûli’d-Dîn, nşr: Tâhâ Abdurraûf Suad, Kahire: Mektebetü’l-Külliyati’l-Ezheriyye, tsz.
Mebahisu’l-Meşrikiyye, thk: Muhammed Mu’tasımbillah el-Bağdadî, Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-Arabî, 1990.
Mefatihu’l-Gayb, nşr: Halil Muhyiddîn el-Meys, Beyrut: Daru’l-Fikr, 1993.
Muhassal, nşr: Tâhâ Abdurraûf Sa’d, Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-Arabî, 1984.
Mülahhas fi’l-Mantık ve’l-Hikme, Süleymaniye Kütüphanesi, Damat İbrahim Paşa, No: 827.
Nihâyetü’l-Ukûl ve Dirâsetü’l-Usûl, Süleymaniye Kütüphanesi, Yeni Cami, No: 759.
Şerhu’l-İşarât ve’t-Tenbihât, Matbaatu’l-Âmire, Beyrut: tsz.
Şerhu Uyuni’l-Hikme, thk: Ahmed Hicazî es-Saka, Tahran: Müessesetü’s-Sâdık, 1373.
İslam İnancının Ana Konuları, çev: Nadim Macit, Erzurum: 1996. Tahanevî, Muhammed Ali, Keşşafu Istılahatü’l-Fünûn ve’l-Ulum, Beyrut: 1996.
Topaloğlu Bekir- Çelebi, İlyas, Kelam Terimleri Sözlüğü, 4. bs., İstanbul: İSAM Yayınları, 2015.
Tûsî, Muhammed b. el-Hasen, et-Tıbyan fi Tefsiri’l-Kur’an, nşr: Ahmed Habib Kâsîr el-Âmilî, Ne- cef: 1385.
Yar, Erkan, Ruh-Beden İlişkisi Açısından İnsanın Bütünlüğü Sorunu, Ankara: Ankara Okulu Yayın- ları, 2000.
Zebîdî, Ebu’l-Feyz Murtaza Muhammed b. Muhammed, Tacu’l-Ârus min Cevahiri’l-Kâmus, thk: Muhammed Tanahî, Beyrut: Daru’l-Fikr, 1976.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Din Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hasan Türkmen ^* Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

11 Aralık 2015

Gönderilme Tarihi

5 Eylül 2015

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2015 Sayı: 31

IZ

https://izlik.org/JA82PD49TX

APA

Türkmen, H. (2015). Fahreddîn Râzî’nin Nefs Kavramı ve Mahiyetine Yönelik Yaklaşımı. Eskiyeni, 31, 95-128. https://izlik.org/JA82PD49TX

AMA

1.Türkmen H. Fahreddîn Râzî’nin Nefs Kavramı ve Mahiyetine Yönelik Yaklaşımı. Eskiyeni. 2015;(31):95-128. https://izlik.org/JA82PD49TX

Chicago

Türkmen, Hasan. 2015. “Fahreddîn Râzî’nin Nefs Kavramı ve Mahiyetine Yönelik Yaklaşımı”. Eskiyeni, sy 31: 95-128. https://izlik.org/JA82PD49TX.

EndNote

Türkmen H (01 Aralık 2015) Fahreddîn Râzî’nin Nefs Kavramı ve Mahiyetine Yönelik Yaklaşımı. Eskiyeni 31 95–128.

IEEE

[1]H. Türkmen, “Fahreddîn Râzî’nin Nefs Kavramı ve Mahiyetine Yönelik Yaklaşımı”, Eskiyeni, sy 31, ss. 95–128, Ara. 2015, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA82PD49TX

ISNAD

Türkmen, Hasan. “Fahreddîn Râzî’nin Nefs Kavramı ve Mahiyetine Yönelik Yaklaşımı”. Eskiyeni. 31 (01 Aralık 2015): 95-128. https://izlik.org/JA82PD49TX.

JAMA

1.Türkmen H. Fahreddîn Râzî’nin Nefs Kavramı ve Mahiyetine Yönelik Yaklaşımı. Eskiyeni. 2015;:95–128.

MLA

Türkmen, Hasan. “Fahreddîn Râzî’nin Nefs Kavramı ve Mahiyetine Yönelik Yaklaşımı”. Eskiyeni, sy 31, Aralık 2015, ss. 95-128, https://izlik.org/JA82PD49TX.

Vancouver

1.Hasan Türkmen. Fahreddîn Râzî’nin Nefs Kavramı ve Mahiyetine Yönelik Yaklaşımı. Eskiyeni [Internet]. 01 Aralık 2015;(31):95-128. Erişim adresi: https://izlik.org/JA82PD49TX

Eskiyeni Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır. | Sherpa Romeo

Fahreddîn Râzî’nin Nefs Kavramı ve Mahiyetine Yönelik Yaklaşımı

Fahreddîn Râzî’nin Nefs Kavramı ve Mahiyetine Yönelik Yaklaşımı

Öz

Anahtar Kelimeler

Approach of Fakr al-Dîn al-Râzî to the Concept and Nature of The Nafs

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster