Yahudiler/Yahudilik Açısından Kudüs
Öz
Kudüs, Semitik dinlerin (Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslam) hepsi için, dini öneme sahip neredeyse tek şehirdir. Çok sayıda ismi olmasına rağmen, en yaygın olanı, Batı Sami tanrılarından Şalem/Salem’e atfen “Yeru-Şalem: Şalem/Salim’in şehri” olarak bilinendir. Kadim bir yerleşim yeri olan Kudüs'ün tarihi, M.Ö. 3000’e kadar geri gider. Yahudilerin de bir parçasını oluşturdukları Samilerle şehrin ilişkisi çok eskidir. Ancak Yahudilerle olan ilişkisi İbrahim’e kadar geri götürülür. Davud ve Süleyman zamanında Birleşik Yahudi krallığının başkenti olmuştur. Ancak bugünkü kutsallığına sahip gözükmez. Ancak Babillilerin Kudüs’ü işgal etmesi, mabedi yıkması ve önemli bir Yahudi kesimini Babil’e sürgüne göndermesi sonrasında kutsallık statüsünü kazanmış görünür. Bu kutsallık, ikinci mabedin yıkılmasından sonra daha da artmıştır. Her tür Yahudi düşüncesinde, Mesih’in gelişiyle kendisine dönülmesi hedeflenen/arzulanan bir şehir olmayı bugüne kadar sürdürmüştür.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Armstrong, Karen. Jaruselam, One City Three Faiths. New York: Ballantine Books, 2005.
- Aydın, Fuat. Yahudilik, Tarih, İnanç, İbadet, Kültür. İstanbul: Mahya Yayınları, 2018.
- Çift, Pelin-Ömer Faruk Harman. Kudüs`ün Gizemli Tarihi. İstanbul: Destek Yayınları, 2017.
- Encyclopedia Hebraica, “Jerusalem in the Bible”, Encyclopedia of Judaica, Second Edition, 21: 208-211.
- Encyclopedia Hebraica. “Jerusalem in Aggadah”, Encyclopedia of Judaica, Second Edition, 21: 211-213.
- Harman, Ömer Faruk. “Kudüs”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul: TDV. Yayınları, 36: 323-327.
- Hasanoğlu, Eldar. “Tanah`a Göre Kudüs`ün Kutsallaşması Süreci”, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 24 (2015/2):125-148.
- Meral, Yasin. Sâmirî`nin Buzağısı, Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2018.
- Mert, Rabia. Mitolojik ve Tarihsel Bağlamda Kutsal Bir Mekân Olarak Kudüs. Doktora Tezi, Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi, 2017.
- Montefiore, Simon Sebag. Kudüs, Bir Şehrin Biyografisi. İngilizceden çeviren Cem Demirkan, İstanbul: Pegasus Yayınları, 2016.