HİZMETKÂR LİDERLİK DAVRANIŞI İLE ÖRGÜT SAĞLIĞI VE YAŞAM DOYUMU ARASINDAKİ İLİŞKİ

Ömer Murat Öter; Abidin Dağlı

doi:10.17755/esosder.1320082

HİZMETKÂR LİDERLİK DAVRANIŞI İLE ÖRGÜT SAĞLIĞI VE YAŞAM DOYUMU ARASINDAKİ İLİŞKİ

Öz

Hizmetkâr liderlik, liderlerin takipçilerine hizmet etmesi ve kendi ihtiyaçlarından ziyade astlarının ihtiyaçlarına odaklanması gerektiği ilkesini içeren çağdaş bir liderlik teorisidir. Hizmetkâr liderler bir rol model olarak hizmet eder, güven uyandırır, bilgi verir, geri bildirim ve kaynak sağlar. Öte yandan bir örgütün varoluş nedeni olan amaçlarına ulaşması, her şeyden önce o örgütün sağlıklı olmasına bağlıdır. Sağlıklı bir örgüt, insanların kalmak ve çalışmak istedikleri bir örgüttür. Sağlıklı örgütlerde işgörenler adeta kendilerini örgütlerine adamış, istekli ve başarılı olacaklarına inanan kimselerdir. İşgörenler, çalıştıkları örgütlerle gurur duyarlar, örgüt içinde yararlı ve etkilidirler. Yaşam doyumu, bireyin kendisinin belirlediği ölçütler doğrultusunda yaşamının genel bir değerlendirmesi, hayata dair inanç ve değerlendirmelerinin toplamı olarak ifade edilebilir. Bu çalışmanın amacı, okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışları ile okulun örgüt sağlığı ve öğretmenlerin yaşam doyumu arasındaki ilişkiyi öğretmen algılarına dayalı olarak saptamaktır. Araştırma ilişkisel tarama modelinde tasarlanmış nicel bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemini, basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçilen Mardin merkez ve bağlı ilçelerdeki ilkokullarda görev yapan 542 öğretmen oluşturmaktadır. Çalışmada veriler Hizmetkâr Okul Liderliği, Örgüt Sağlığı ve Yaşam Doyumu ölçekleri kullanılarak elde edilmiştir. Öğretmenlerden elde edilen veriler korelasyon analizi tekniğiyle incelenmiştir. Çalışma sonucunda, okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışı ile okulun örgüt sağlığı ve öğretmenlerin yaşam doyumu arasında pozitif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Açıkgöz, N. (2015). Hastanelerde Örgütsel Sağlık ve Değer Yaratma Kültürü İlişkisi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi.
Adams, D. L. (1971). Correlates of satisfaction among the elderly. The Gerontologist,11(4), 64-68.
Bevans, K., Bradshaw, C, Miech, R. & Leaf, P. (2007). Staff and school level predictors of school organizational health: A multilevel analysis. Journal of School Health, 77(6), 294-302.
Bitew, F. M. (2018). Servant leadership, institutional health and effectiveness in Ethiopian teacher training colleges. American Journal of Educational Research and Reviews, 3(18), 1-11.
Black, G. L. (2010). Correlational analysis of servant leadership and school climate. Catholic Education: A Journal of Inquiry & Practice, 13 (4), 437–466. http://dx.doi.org/10.15365/joce.1304032013
Blanchard, K., Hodges, P. & Hendry, P. (2016). Lead Like Jesus revisited: Lessons from the greatest leadership role model of all time. W Publishing.
Brosnahan, C. (2011). The Impact of A School’s Organızatıonal Health on Student Achıevement [Unpublished doctoral thesis]. University of Houston.
Bursalıoğlu, Z. (1994). Okul yönetiminde yeni yapı ve davranış. Pegem Yayınları.

Büyüköztürk, Ş. (2013). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi Yayıncılık.
Cerit, Y. (2009). The effects of servant leadership behaviors of school principals on teachers' job satisfaction. Educational Management Administration & Leadership, 37(5), 600-623. http://dx.doi.org/10.1177/1741143209339650
Chiniara, M. & Bentein, K. (2016). Linking servant leadership to individual performance: Differentiating the mediating role of autonomy, competence and relatedness need satisfaction. The Leadership Quarterly, 27(1), 124–141. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2015.08.004
Çoban, O. (2019). Okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışları ile öğretmenlerin iş doyumu arasındaki ilişkiler [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Pamukkale Üniversitesi.
Dağlı, A. & Baysal, N. (2016). Yaşam doyumu ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi (Electronic Journal of Social Sciences), 15(59), 1250-1262.
Diener, E. (1984). Subjective well-being. Psychological Bulletin, 95(3), 542–575. http://labs.psychology.illinois.edu/~ediener/Documents/Diener_1984.pdf
Diener, E. (2009). Subjective Well-Being. The Social Indicators Research Series, (37), 11–58.
Diener, E., Emmons, R. A., Larsen, R. J. & Griffin, S. (1985). The satisfaction with life scale. Journal of Personality Assessment, 49(1), 71-5. http://labs.psychology.illinois.edu/~ediener/Documents/Diener-Emmons-Larsen-Griffin_1985.pdf
Diener, E., Gohm, C., Suh, E. & Oishi, S. (2000). Similarity of the relations between marital status and subjective well-being across cultures. Journal of Cross-Cultural Psychology, 31(4), 419–436. http://dx.doi.org/10.1177/0022022100031004001
Diener, E. & Ryan, K. (2009). Subjective well-being: A general overview. South African Journal of Psychology, 39(4), 391-406.
Diener, E. & Suh, E. (1997). Measuring quality of life: Economic, social, and subjective indicators. Social Indicators Research, 40(1/2), 189-216.
Dive, B. (2004). The healthy organization: A revolutionary approach to people & management (2th Ed.). United States: Kogan Page. http://www.r-5.org/files/books/ethology/corporate/structure/Brian_Dive-The_Healthy_Organization-EN.pdf
Doğanay, E. & Dağlı, A. (2020). Organizational health scale: A scale developmen study. International Education Studies, 13(7), 128-144. https://doi.org/10.5539/ies.v13n7p128
Engelhart, E. F. (2012). The relationship of servant leadership on teacher satisfaction and teacher retention [Unpublished doctoral thesis]. Lindenwood University.
Feltz, J. P. (2018). Health-related quality of life/well-being influences on servant leaders in a higher education context [Unpublished doctoral thesis]. Grand Canyon University.
Fleming, B. (2019). The relationship between superintendent servant leadership behavior and principal job satisfaction in Iowa [Unpublished doctoral thesis]. The University of South Dakota.
Frick, D. M. (2013). Implementing servant leadership stories from the field. D. B. Reinhart Institute for Ethics in Leadership. Ladysmith, Wisconsin: Publishers Express Press.
Ghorbani, M., Afrassiabi, R., & Rezvan, Z. (2012). A study of the relationship between organizational health and efficacy. World Applied Sciences Journal, 17(6), 694-703.
Gonaim, F. A. (2019). Leadership in higher education in Saudi Arabia: Benefits, constraints. and challenges of adopting servant leadership model by department chairs. International Journal of Education and Practice, 7(2), 101–111
Greenleaf, R. K. (1977). Servant leadership: A journey into the nature of legitimate power and greatness. Paulist Press, New York. http://www.ediguys.net/Robert_K_Greenleaf_The_Servant_as_Leader.pdf
Greenleaf, R. K. (2002). Servant leadership: A journey into the nature of legitimate power and greatness. Paulist Press. https://www.amazon.com/Servant-leadership-journey-legitimate-greatness/dp/080910220X
Haybron, D. M. (2004). Happiness and the Importance of Life satisfaction. Delivered at the Department of Philosophy. University of Arizona. https://citeseerx.ist.psu.edu/document?repid=rep1&type=pdf&doi=867402452c582f34525b461749cc314a4800e787
Heller, D., Watson, D. & Hies, R. (2004). The Role of Person Situation in Life Satisfaction: A Critical Examination. Psychological Bulletin, 130(4), 574-600.
Helms, C. C. (2017). How teachers' perceptions of their principals' servant leadership characteristics influence their likelihood to remain in their current teaching position in central Oregon public schools [Unpublished doctoral thesis]. Creighton University.
Herndon, B.C. (2007). An analysis of the relationships between servant leadership, school culture, and student achievement [Unpublished doctoral thesis]. University of Missouri-Columbia.
Hernandez, R. & Zamora, R. (2018). The Relationship between organizational health and student achievement in high poverty schools. International Journal of Learning, Teaching and Educational Research, 17(11), 56-76. https://doi.org/10.26803/ijlter.17.11.5
Hoy, W. K. & Miskel, C. G. (2010). Eğitim yönetimi teori, araştırma ve uygulama (Çev. S. Turan). Nobel Yayın Dağıtım.
Hoy, W. K., Sabo, D. & Barnes, K. (1996). Organizational health and faculty trust: A view from the middle level. Research in Middle Level Education Quarterly, 19(3), 21-39. https://doi.org/10.1080/10848959.1996.11670073
Hoy, W. K., Tarter, J. C., & Kottkamp, R. B. (1991). Open schools / Healthy schools. Measuring organizational climate. Ohio: Sage Publications, Inc. http://www.waynekhoy.com/pdfs/open_schools_healthy_schools_book.pdf
İncil (2012). İncil. Yeni Yaşam Yayınları.
Johnson J. P. (2020). Servant leadership as the biblical model. [Unpublished master thesis]. The Faculty of Reformed Theological.
Karasar, N. (1995). Bilimsel araştırma yöntemi (7. Basım). Alkım Yayınları.
Laub, J.A. (1999) Assessing the Servant Organization: Development of the Servant Organizational Leader ship Assessment (SOLA) Instrument. [Unpublished doctoral thesis]. Florida Atlantic University.
Laub, J. (2004). Defining servant leadership: A recommended typology for servant leadership studies. In Proceedings of the Servant Leadership Research Roundtable. https://www.servantleaderperformance.com/wp-content/uploads/2018/04/2004-Laub-Article-Defining-Servant-Leadership.pdf
Leovey, I., Nadkarni, M. S. & Erdaelyi, E. (2003). The joyful organization: Understanding organizational health, diseases and joy. New Delhi: Response Books. https://readersend.com/product/the-joyful-organization-understanding-organizational-health-diseases-and-joy/
Li, Y., Li, D., Tu, Y. & Liu, J. (2018), How and when servant leadership enhances life satisfaction, Personnel Review, 47(5) 1077-1093. https://doi.org/10.1108/PR-07-2017-0223.
Lynch, J. A. & Friedman, H. H. (2013). Servant leader, spiritual leader: The case for convergence. Journal of Leadership, Accountability and Ethics, 10(2), 87-95.
Martin, M. E. (2018). Qualities of instructional leadership among principals in high-performing christian schools. Journal of Research on Christian Education, 27(2), 157-182.
Miles, M. (1965). Planned change and organizational change: Figure and ground. In R. O. Carlson, Change Processes in the Public Schools. Eugene, OR: University of Oregon Press. http://files.eric.ed.gov/fulltext/ED014123.pdf Erişim Tarihi: 06.07. 2022.
Nemati S. & Maralani, FM. (2016). The relationship between life satisfaction and happiness: The mediating role of resiliency. International Journal of Psychological Studies, 8(3), 194-201.
Northouse, P. G. (2019). Leadership: Theory and practice (8th ed.). SAGE Publications. https://studydaddy.com/attachment/146554/Peter_G._Northouse_Leadership__Theory_and_Practiz-lib.org.pdf
Ormstad, G., Eilertsen, G., Heir T. & Sandvik, L. (2020). Personality traits and the risk of becoming lonely in old age: a 5‐year follow‐up study. Health Qual Life Outcomes, 18(47), 1-5. https://doi.org/10.1186/s12955-020-01303-5
Öter, Ö. M. & Dağlı, A. (2020). Hizmetkâr okul liderliği ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 16(27), 397-423. https://doi.org/10.26466/opus.749822
Patterson, K. A. (2003). Servant Leader ship: A Theoretical Model. School Leadership Studies. https://www.regent.edu/wp-content/uploads/2020/12/patterson_servant_ leadership.pdf
Peterson, C., Park, N., & Seligman, M. E. P. (2005). Orientations to happiness and life satisfaction: The full life versus the empty life. Journal of Happiness Studies, 6(1), 25-41.
Pouramiri, T., & Mehdinezhad, V. (2017). Servant leadership as a predictor of high school principals' organizational trust. New Educational Review, 47(1), 116–124. https://doi-org.ezproxy.liberty.edu/10.15804/tner.2017.47.1.09
Rice, R. W., Frone M. R. & McFarlin, D. B. (1992). Work-Nonwork Conflict and the Perceived Quality of Life, Journal of Organizational Behavior, 13(2), 155-168.
Saleem, F., Zhang, Y. Z., Gopinath, C. & Adeel, A. (2020). Impact of servant leadership on performance: The mediating role of affective and cognitive trust. SAGE Open, 10(1), 1-16. https://doi.org/10.1177/2158244019900562
Schimmack U., Oishi, S., Furr, R M. & Funder, D C. (2004). Personality and life satisfaction: A facet-level analysis. Personality and Social Psychology Bulletin, 30(8), 1062-1075.
Shin, D. C. & Johnson, D. M. (1978). Avowed happiness as an overall assessment of the quality of life. Social Indicators Research, 5(1), 475-492.
Spears, L. C. (2005). The understanding and practice of servant leadership. In Servant leadership Research Roundtable. The International Journal of Servant-Leadership; Spokane, 7(1), 29-45.
Spears, L. C. (2010). Character and servant leadership: Ten characteristics of effective, caring leaders. The Journal of Virtues & Leadership, 1(1), 25-30.
Stone, A.G., Russell, F.R. & Patterson, K. (2004) Transformational Versus Servant Leader ship: A Difference in Leader ship Focus. The Leader ship and Organization Development Journal, 25(4),349-361. https://doi.org/10.1108/01437730410538671
Su, Y., D’Arcy, C., Li, M. & Mengi, X. (2022). Trends and patterns of life satisfaction and its relationship with social support in Canada, 2009 to 2018. Scientifik Repor. https://www.nature.com/articles/s41598-022-13794-x.pdf?origin=ppub
Tai, M. K. & Abdull Kareem, O. (2019). The relationship between emotional intelligence of school principals in managing change and teacher attitudes towards change. International Journal of Leadership in Education, 22(4), 469–485. https://doi-org.ezproxy.liberty.edu/10.1080/13603124.2018.1481535
Talaee, M. A. ve Shahtalebi, B. (2014). The Relationship between Organizational Health and Organizational Maturity among Educational Organizations, Journal of Applied Environmental and Biological Sciences, 4(2)191-200.
Telef, B. B. (2011). Öğretmenlerin öz-yeterlikleri, iş doyumları, yaşam doyumları ve tükenmişliklerinin incelenmesi. İlköğretim Online, 10(1), 91-108.
Tüzün, İ. (2013). Hizmetkâr liderlik modeli. Süeda Basım Yayın.
Uras, M. (2000). Lise öğretmenlerinin örgüt sağlığının moral, yenilikçilik, özerklik, uyum ve problem çözme yeterliği boyutlarına ilişkin algıları. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(7), 1-8.
Ümmet, D. (2012). Üniversite öğrencilerinde özgecilik davranışının transaksiyonel analiz ego durumları ve yaşam doyumu bağlamında incelenmesi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Marmara Üniversitesi.
Valentine, J. (2007). An analysis of the relationships between servant leadership, school culture, and student achievement. [Unpublished doctoral thesis]. University of Missouri-Columbia.
Van Dierendonck, D. & Patterson, K. (2015). Compassionate love as a cornerstone of servant leadership: An integration of previous theorizing and research. Journal of Business Ethics, 128(1), 119–131. https://doi.org/10.1007/s10551-014-2085-z
Vassie, L. H. & Lucas, W. R. (2001). An assessment of health and safety management within working groups in the UK manufacturing sector. Journal of Safety Research, 32(4), 479-490. https://doi.org/10.1016/S0022-4375(01)00064-0
Veenhoven, R. (1996). Happy Life-expectancy: A comprehensive measure of quality of life in nations. Social Indicators Research, 39(1), 1-58.
Weger, B. & Morley, J. E. (2020). Loneliness in old age: An unaddressed health problem. J Nutr Health Aging, 4(3), 243‐245.
Wong, A., Liu, Y., Wang, X. & Tjosvold, D. (2018). Servant leadership for team conflict management, coordination, and customer relationships. Asia Pacific Journal of Human Resources, 56(2), 238-259. https://doi.org/10.1111/1744-7941.12135
Yukl, G. (2013) Leadership in Organizations. Boston Columbus Indianapolis New York San Francisco.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ömer Murat Öter ^*
0000-0002-3721-3259
Türkiye

Abidin Dağlı
0000-0002-3072-8997
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

15 Eylül 2023

Yayımlanma Tarihi

20 Ekim 2023

Gönderilme Tarihi

26 Haziran 2023

Kabul Tarihi

6 Eylül 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 22 Sayı: 88

DOI

https://doi.org/10.17755/esosder.1320082

IZ

https://izlik.org/JA37MW35AT

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Öter, Ö. M., & Dağlı, A. (2023). HİZMETKÂR LİDERLİK DAVRANIŞI İLE ÖRGÜT SAĞLIĞI VE YAŞAM DOYUMU ARASINDAKİ İLİŞKİ. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 22(88), 1922-1938. https://doi.org/10.17755/esosder.1320082

AMA

1.Öter ÖM, Dağlı A. HİZMETKÂR LİDERLİK DAVRANIŞI İLE ÖRGÜT SAĞLIĞI VE YAŞAM DOYUMU ARASINDAKİ İLİŞKİ. esosder. 2023;22(88):1922-1938. doi:10.17755/esosder.1320082

Chicago

Öter, Ömer Murat, ve Abidin Dağlı. 2023. “HİZMETKÂR LİDERLİK DAVRANIŞI İLE ÖRGÜT SAĞLIĞI VE YAŞAM DOYUMU ARASINDAKİ İLİŞKİ”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 22 (88): 1922-38. https://doi.org/10.17755/esosder.1320082.

EndNote

Öter ÖM, Dağlı A (01 Ekim 2023) HİZMETKÂR LİDERLİK DAVRANIŞI İLE ÖRGÜT SAĞLIĞI VE YAŞAM DOYUMU ARASINDAKİ İLİŞKİ. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 22 88 1922–1938.

IEEE

[1]Ö. M. Öter ve A. Dağlı, “HİZMETKÂR LİDERLİK DAVRANIŞI İLE ÖRGÜT SAĞLIĞI VE YAŞAM DOYUMU ARASINDAKİ İLİŞKİ”, esosder, c. 22, sy 88, ss. 1922–1938, Eki. 2023, doi: 10.17755/esosder.1320082.

ISNAD

Öter, Ömer Murat - Dağlı, Abidin. “HİZMETKÂR LİDERLİK DAVRANIŞI İLE ÖRGÜT SAĞLIĞI VE YAŞAM DOYUMU ARASINDAKİ İLİŞKİ”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 22/88 (01 Ekim 2023): 1922-1938. https://doi.org/10.17755/esosder.1320082.

JAMA

1.Öter ÖM, Dağlı A. HİZMETKÂR LİDERLİK DAVRANIŞI İLE ÖRGÜT SAĞLIĞI VE YAŞAM DOYUMU ARASINDAKİ İLİŞKİ. esosder. 2023;22:1922–1938.

MLA

Öter, Ömer Murat, ve Abidin Dağlı. “HİZMETKÂR LİDERLİK DAVRANIŞI İLE ÖRGÜT SAĞLIĞI VE YAŞAM DOYUMU ARASINDAKİ İLİŞKİ”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, c. 22, sy 88, Ekim 2023, ss. 1922-38, doi:10.17755/esosder.1320082.

Vancouver

1.Ömer Murat Öter, Abidin Dağlı. HİZMETKÂR LİDERLİK DAVRANIŞI İLE ÖRGÜT SAĞLIĞI VE YAŞAM DOYUMU ARASINDAKİ İLİŞKİ. esosder. 01 Ekim 2023;22(88):1922-38. doi:10.17755/esosder.1320082

HİZMETKÂR LİDERLİK DAVRANIŞI İLE ÖRGÜT SAĞLIĞI VE YAŞAM DOYUMU ARASINDAKİ İLİŞKİ

HİZMETKÂR LİDERLİK DAVRANIŞI İLE ÖRGÜT SAĞLIĞI VE YAŞAM DOYUMU ARASINDAKİ İLİŞKİ

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Okul Müdürlerinin Hizmetkâr Liderlik Davranışları ile Okuldaki Yenileşme İklimi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Tükenmişlik Sendromu ile Örgütsel Vatandaşlık İlişkisinde Hizmetkâr Liderliğin Düzenleyici Rolü

THE MEDIATING ROLE OF NORMATIVE COMMITMENT IN THE EFFECT OF SERVANT LEADERSHIP ON PROSOCIAL MOTIVATION