-

Öz

The increase in the number of computer and internet users and the decrease in the beginning level of age for computer using emphasized the right usage on the base of the rules upon information. The ethical usage of information facilities has become a global problem. The ethical usage of information facilities can vary across the individuals and have different information ethics levels. By paying attention up on the factors which are effective on information ethics, and searching the reasons of those factors, more conscious individuals can be raised. In this study, the factors which are potentially effective up on the level of the usage of information ethics by the individuals were tried to be determined. By this purpose, according to the result of the study which was done upon 219 students in Mustafa Kemal University Kırıkhan Vocational School, the ethical usage of the information can be differentiated as to the genders, and no evidence upon the effects of age and daily usage time on the ethical usage of information was determined. Besides, a meaning correlation between the knowledge on usage of computer with internet and the information ethics was not found

Anahtar Kelimeler

• Internet, computer, ethics, informatics, morality, technology

BİLİŞİMİN ETİK OLARAK KULLANIMININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

Öz

Bilgisayar ve internet kullanıcılarının sayısındaki artış ve kullanıma başlama yaşındaki düşüş bilişimin kurallarına uygun olarak kullanımının önemini artırmaktadır. Günümüzde bilişimin etik kullanımı küresel bir konu haline gelmiştir. Bilişimin etik kullanımı bireyler arasında farklılık gösterebilir ve farklı bilişim etiği düzeylerine sahip olabilir. Bilişim etiğine etki eden faktörler dikkate alınarak ve bu faktörlerin sebepleri araştırılarak daha bilinçli bireyler yetiştirilebilir. Çalışmada öğrencilerin bilişimi etik kullanma düzeylerine etki edebileceği düşünülen faktörler belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla Mustafa Kemal Üniversitesi Kırıkhan Meslek Yüksekokulunda öğrenim gören 219 öğrenci üzerinde yapılan araştırma sonuçlarına göre bilişimi etik kullanım cinsiyet göre farklılık göstermekte iken yaş ve günlük bilgisayar kullanım süresi değişkenlerinin bilişimi etik kullanım düzeyleri üzerinde etkisi bulunamamıştır. Ayrıca bilgisayar ve internet kullanımı bilgisi ile de bilişim etiği arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.

Anahtar Kelimeler

• internet, bilgisayar, etik, bilişim, ahlak, teknoloji

Kaynakça

1. Atabay, S. (2011). Siber Zorbalık. "www.tedkarabuk.k12.tr" adresinden alındı (Erişim Tarihi: 002014).
2. Atabek, Ü. (2006). İnternette Etik Sorunların Ekonomi Politik Bağlamı. Küresel İletişim Dergisi , 1-9.
3. Avşar, Z., Öngören, G. (2010). Bilişim Hukuku. İstanbul: Türkiye Bankalar Birliği.
4. Bolaç, Ü. M., Güler, G. ve Kartal, Ö. (2012). internetzorbalig.blogspot.com.tr. Siber
5. Zorbalık: "http://internetzorbalig.blogspot.com.tr/" adresinden alındı (Erişim Tarihi: 002014)
6. Bugün (2014). Bugün Gazetesi. İnternet düzenlemesi ile ilgili maddeler TBMM'de kabul edildi. (Erişim Tarihi:02.03.2014) adresinden alındı
7. Can, A. (2013). SPSS ile Bilimsel Araştırma Sürecinde Nicel Veri Analizi. Ankara: Pegem Yayıncılık.
8. Çakırel, Y., Görener, A., Dinçer, H. (2009). Etik Ve Bilişim Etiği Arasındaki Farkın

9. Algılanmasına Yönelik Bir Alan Çalışması.1.Uluslararası 5.Ulusal Meslek Yüksekokulları Sempozyumu. Konya. Çelen, F. K. (2012). Bilgi Ve İletişim Teknolojilerinin Kullanımında İlköğretim
10. Öğrencilerinin Etik Olmayan Davranışlara İlişkin Görüşlerinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi, Ankara. Çınar, H. (2011). Eğitimde İnternet Kullanımı ve İnternet Etiği: Büro Yönetimi ve Sekreterlik
11. Programı Öğrencileri Üzerinde Beş Faktör Kişilik Modeli İle Bir Araştırma. International Journal of Economic and Administrative Studies. Dedeoğlu, G. (2004). Gözetleme, Mahremiyet ve İnsan Onuru. Türkiye Bilişim Derneği Bilişim Dergisi.
12. Duymaz, S. H. (2013).Ortaokul Öğrencilerine Yönelik “Bilişim Etiği Öğretim Programı”
13. Uygulaması.Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi, İzmir. Arıkan, D. ve Duymaz, S. H. (2014). Gerçek Yaşam Durum Senaryolarıyla Bilişim Etiği
14. Ölçeği’ni Türkçeye Uyarlama Çalışması. Ege Eğitim Dergisi, 318-337. Genç, Z., Kazez, H., Fidan, A. (2013). Üniversite Öğrencilerinin Çevrimiçi Etik Dışı
15. Davranışlarının Belirlenmesi. Akademik Bilişim '2013. Antalya.
16. Guvenlinet (2013). Güvenli İnternet Hizmeti Nedir?: "http://guvenlinet.org.tr/tr/menu/12
17. Guvenli_Internet_Hizmeti_Nedir_.html" adresinden alındı (Erişim Tarihi:06.03.2014) Guvenliweb
18. "http://guvenliweb.org.tr/anneBabaKilavuz/" adresinden alındı (Erişim Tarihi: 04.03.2014). İnternetin Güvenli Kullanımı İçin Ailelere Tavsiyeler.
19. Günay, A., Orhan, F. (2014). Üniversite Öğrencilerinin İnternet Tabanlı Akademik
20. Usulsüzlük Nedenlerinin Çeşitli Değişkenlere Göre İncelenmesi. Ege Eğitim Dergisi. Gürcan, H. İ. (2002). İnternet Haberciliğinde Etik Değerler. İstanbul Üniversitesi İletişim
21. Fakültesi Hakemli Dergisi , 39-46. Ihbarweb (2010). Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı - İnternet Bilgi İhbar Merkezi:
22. "http://ihbarweb.org.tr/" adresinden alındı (Erişim Tarihi: 06.03.2014) İEM(2013).
23. "http://sibersuclar.iem.gov.tr/magdur_olmamak_icin.html" adresinden alındı (Erişim Tarihi: 002014) Emniyet Müdürlüğü. Mağdur Olmamak İçin.
24. Jones, N., & Haigh, C. (2005). An Overview Of The Ethics Of Cyber-Space Research And The İmplication For Nurse Educators. Nursery Education , 3–8.
25. Kalaycı, Ş. (2010). SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri. Ankara: Asil Yayın Dağıtım. Kaplan,
26. "http://mebk12.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/06/27/964415/icerikler/siber-zorbalikla-nasil- mucadele-edilir_500823.html" adresinden alındı (Erişim Tarihi: 04.03.2104) edilir?
27. Karasar, N. (2007). Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara: Nobel Yayıncılık.
28. Lau, W., & Yuen, A. (2014). Internet Ethics of Adolescents: Understanding Demographic
29. Differences. Computers & Education , 378–385. Manvacıoğlu, K. (2009). İnternette Kullanıcıların Oluşturduğu Ve Dağıttığı İçeriklerin Etik
30. Açıdan İncelenmesi: Sosyal Medya Örnekleri. Medya ve Etik Sempozyumu. Elazığ. Netcraft http://news.netcraft.com/archives/category/web-server-survey/ adresinden alındı (Erişim Tarihi: 04.03.2014). March 2014 Web Server Survey.
31. Nor, Y. M., Zamzuri, N. H., & Karim, N. S. (2009). Exploring The Relationship Between
32. Internet Ethics in University Students And The Big Five Model Of Personality. Computers & Education , 86–93. Polisbulteni "http://www.polisbulteni.com/haber_detay.asp?haberID=3284" adresinden alındı (Erişim Tarihi:03.03.2014). Bilişim Polisinden 24 saat sanal devriye
33. Sevindik, T. (2011). Matematik Mühendisliği 2011 Bahar Yarı Yılı Bilişim Ve Etik Ders Notları. İstanbul.
34. Söylemez, M.(Ed.) (2011). Çocuk Eğitimine Farklı Bakışlar. İzmit: Altın Kalem Yayınları. Symantec
35. "http://www.symantec.com/security_response/publications/threatreport.jsp", adresinden alındı (Erişim Tarihi:04.03.2014). İnternet Security Threat Report.
36. Şahin, M., Sarı, S. V., Özer, Ö., Er, S. H. (2010). Lise Öğrencilerinin Siber Zorba
37. Davranışlarda Bulunma ve Maruz Kalma Durumlarına İlişkin Görüşleri. SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 258. Şener, K. (2013). Facebook Hesabı Ve Bilişim Hukuku. "http://www.kemalsener.av.tr/bilisim- suclari/facebook-hesabi-ve-bilisim-hukuku.html" 002014). adresinden alındı (Erişim Tarihi:
38. TBD. (2010). Türkiye Bilişim Derneği. Kamu Bilgi İşlem Merkezleri Yöneticileri Birligi
39. Kamu Bilisim Platformu XIII - Bilişim Etiği - Nihai Rapor. http://www.tbd.org.tr. adresinden alındı (Erişim Tarihi:03.03.2014).
40. TİK. (2013). Türkiye İstatistik Kurumu. 06-15 Yaş Grubu Çocuklarda Bilişim Teknolojileri
41. Kullanımı Ve Medya. "http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=15866" adresinden alındı (Erişim Tarihi:04.03.2014).
42. Turan, S. G. (2013). Siber Akran Zorbalığı Üzerine Bir Araştırma: İstanbul Örneklemi.
43. Akademik Bilişim Konferansı. Antalya. Ünalan, E., Akman, Ö., Gümüş, G., ve Yavuz, A. U. (2012). Üniversite Öğrencilerinin
44. Elektronik İletişim Araçları Üzerinden Karşılaşmış Oldukları Şiddet Olguları: Bir Ön Çalışma. XIV. Öğrenci Sempozyumu Çalışma Grubu Raporları. Ankara. Eearesocial "http://wearesocial.sg/blog/2014/01/social-digital-mobile-2014/" adresinden alındı (Erişim Tarihi: 04.03.2014). Social, Digital & Mobile in 20
45. Yirmibeşoğlu, V. (2010). İnternet ve Bilişim Suçları. "http://www.egeweb.com/internet- vbilisim-suclari-y25.html" adresinden alındı (Erişim Tarihi: 03.03.2014).
46. Zeybek, G. (2011). Bilgisayar Meslek Dersi Alan Ortaöğretim Öğrencilerinin Bilişim
47. Teknolojilerini Kullanımlarının Etik Açıdan Değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Konya.