Yıl 2020, Cilt 19 , Sayı 76, Sayfalar 1741 - 1760 2020-10-15

ON THE IMPACT OF HATAY/KIRIKHAN DIALECT AND STANDARD TURKISH LANGUAGE ON IMMIGRANT DIALECT
HATAY/KIRIKHAN AĞZI VE STANDART TÜRKÇENİN, GÖÇMEN AĞIZLARI ETKİLEMESİ ÜZERİNE

ON THE IMPACT OF HATAY/KIRIKHAN DIALECT AND STANDARD TURKISH LANGUAGE ON IMMIGRANT DIALECT

Ahmet HAŞİMİ [1]


Anadolu ağızları ilgili karşılaştırmalı ağız çalışmaları ile ilgili birtakım çalışmalar olsa da, nitelik ve nicelik olarak bu çalışmalar istenilen düzeyde değildir. Karşılaştırmalı ağız araştırmaları Türk dili için oldukça önemli olduğu gibi kültürel değişim ve kimlik değişimi gibi konularda da tespitlerde bulunmak açısından da önemlidir. Hatay’ın Kırıkhan ilçesi, Antakya-Maraş ve İskenderun-Halep güzergâhının kesişme noktasıdır. Bu nedenle tarih boyunca birçok farklı kültür ve medeniyetlere ev sahipliği yapmış kadim bir yerleşim merkezidir. 1084 yılında Anadolu Selçuklu Sultanı Süleyman Şah’ın Antakya bölgesini fethetmesiyle Türkler bu yöreye yerleşmeye başlamıştır. Bölge, Türklerle, Bizans ve Haçlılar arasında bir süre el değiştirdikten sonra Memluklular ve ardından Osmanlılar tarafından idare edilmeye başlanmıştır. Tarih boyunca çeşitli Türk unsurlarının göçleriyle Türkleşen yöreye göçler devam etmiş, 1950’lerden sonra Trabzonlular, Yörükler ve Ahıska Türkleri, Kırıkhan’a göçerek burasını yurt edinmişlerdir. Bu bildiride yerli ve göçmen ağzı ilişkileri ses bilgisi bağlamında incelenecektir. Sahadan derlenen metinler incelendiğinde, göçmen ağızların her geçen gün yerli ağız ve standart dilden etkilendiği görülmektedir. Göçmen unsurlardan belli bir mahallede iskân edilip birlikte yaşayanlar değişime direnç göstermişlerdir. Fakat mahallelerinden ayrılıp yerli unsurlar arasına karışanlar değişime ayak uydurmuşlardır. Bunun yanı sıra eğitim veya çalışmak için il dışına çıkanlar ile ağız özelliği yerli ağza yakın olan kişiler ise bu değişime daha hızlı ayak uydurmuşlardır.
ağız, yerli ve göçmen, Kırıkhan
  • Aydın, M. (2011). Birkaç Örnek Çerçevesinde İç Göçlerin Ağızlara Etkisi. Türkiye, Tukish Studies, Volume 1/6 Winter, s. 1965-1974.
  • Bestili, İ. (1977). Kırıkhan Ağzı. İstanbul, İ.Ü. Türk Dili mez. tezi.
  • Buran, A. (1999). Anadolu (Türkiye Türkçesi) Ağızlarının Karşılaştırmalı İncelemesi ve Bu Konu ile İlgili Sorunlar. Ankara, Ağız Araştırmaları Bilgi Şöleni, (9 Mayıs 1997, Ankara), TDK Yayınları, s. 89-91.
  • Güneş, B. (2012). Karşılaştırmalı Ağız araştırmalarının Önemi ve Türkiye’deki Ağız İncelemeleri Üzerine Bir Deneme. Türkiye, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi. S. ¼, s. 20-44.
  • İlter, B. (1975). Kırıkhan Ağzı ve Folkloru. Ankara, A.Ü. DTCF Türk Dili mez. tezi.
  • Melek, İ. ve Pehlivanlı, H. (2013). Hatay Devleti. Ankara, Hatay Valiliği Yayınları, Anıt Matbaası.
  • Okur, G.(1972). Karamankaşı (Kırıkhan), Yörükleri Ağzı. Ankara, A.Ü. DTCF Türk Dili mez. tezi.
  • Öztürk, J. (2009). Hatay Ağzı. Adana, Karahan Kitabevi.
  • Sivri, Ö. (2009). Hatay Kırıkhan Telbizek Köyü Ağız Çalışması. Elazığ. F.Ü. Türk Dili mez. tezi.
  • Tunç, M., Şahin, İ. vd. (2001). Geçmişten 2000’li Yıllara Hassa, Hassa Kaymakamlığı Yayınları, Erdemli/Mersin, İnter Medya.
  • Uğuz, S. (2017). İkinci Meşrutiyet’ten Türkiye’ye İltihakına Antakya’nın İdari Durumu. Podgorica, Mediterranean International Conference on Social Sciences, Conference Proceedings, s. 507-516.
Birincil Dil tr
Konular Eğitim, Eğitim Araştırmaları
Yayınlanma Tarihi Güz
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-9244-8157
Yazar: Ahmet HAŞİMİ (Sorumlu Yazar)
Kurum: HATAY MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Başvuru Tarihi : 2 Mayıs 2020
Kabul Tarihi : 4 Haziran 2020
Yayımlanma Tarihi : 15 Ekim 2020

Bibtex @araştırma makalesi { esosder730858, journal = {Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {1304-0278}, address = {}, publisher = {Özel Akademi}, year = {2020}, volume = {19}, pages = {1741 - 1760}, doi = {10.17755/esosder.730858}, title = {HATAY/KIRIKHAN AĞZI VE STANDART TÜRKÇENİN, GÖÇMEN AĞIZLARI ETKİLEMESİ ÜZERİNE}, key = {cite}, author = {Haşi̇mi̇, Ahmet} }
APA Haşi̇mi̇, A . (2020). HATAY/KIRIKHAN AĞZI VE STANDART TÜRKÇENİN, GÖÇMEN AĞIZLARI ETKİLEMESİ ÜZERİNE . Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi , 19 (76) , 1741-1760 . DOI: 10.17755/esosder.730858
MLA Haşi̇mi̇, A . "HATAY/KIRIKHAN AĞZI VE STANDART TÜRKÇENİN, GÖÇMEN AĞIZLARI ETKİLEMESİ ÜZERİNE" . Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 19 (2020 ): 1741-1760 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/esosder/issue/56179/730858>
Chicago Haşi̇mi̇, A . "HATAY/KIRIKHAN AĞZI VE STANDART TÜRKÇENİN, GÖÇMEN AĞIZLARI ETKİLEMESİ ÜZERİNE". Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 19 (2020 ): 1741-1760
RIS TY - JOUR T1 - HATAY/KIRIKHAN AĞZI VE STANDART TÜRKÇENİN, GÖÇMEN AĞIZLARI ETKİLEMESİ ÜZERİNE AU - Ahmet Haşi̇mi̇ Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - doi: 10.17755/esosder.730858 DO - 10.17755/esosder.730858 T2 - Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 1741 EP - 1760 VL - 19 IS - 76 SN - 1304-0278- M3 - doi: 10.17755/esosder.730858 UR - https://doi.org/10.17755/esosder.730858 Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi HATAY/KIRIKHAN AĞZI VE STANDART TÜRKÇENİN, GÖÇMEN AĞIZLARI ETKİLEMESİ ÜZERİNE %A Ahmet Haşi̇mi̇ %T HATAY/KIRIKHAN AĞZI VE STANDART TÜRKÇENİN, GÖÇMEN AĞIZLARI ETKİLEMESİ ÜZERİNE %D 2020 %J Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi %P 1304-0278- %V 19 %N 76 %R doi: 10.17755/esosder.730858 %U 10.17755/esosder.730858
ISNAD Haşi̇mi̇, Ahmet . "HATAY/KIRIKHAN AĞZI VE STANDART TÜRKÇENİN, GÖÇMEN AĞIZLARI ETKİLEMESİ ÜZERİNE". Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 19 / 76 (Ekim 2020): 1741-1760 . https://doi.org/10.17755/esosder.730858
AMA Haşi̇mi̇ A . HATAY/KIRIKHAN AĞZI VE STANDART TÜRKÇENİN, GÖÇMEN AĞIZLARI ETKİLEMESİ ÜZERİNE. esosder. 2020; 19(76): 1741-1760.
Vancouver Haşi̇mi̇ A . HATAY/KIRIKHAN AĞZI VE STANDART TÜRKÇENİN, GÖÇMEN AĞIZLARI ETKİLEMESİ ÜZERİNE. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. 2020; 19(76): 1741-1760.
IEEE A. Haşi̇mi̇ , "HATAY/KIRIKHAN AĞZI VE STANDART TÜRKÇENİN, GÖÇMEN AĞIZLARI ETKİLEMESİ ÜZERİNE", Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, c. 19, sayı. 76, ss. 1741-1760, Eki. 2020, doi:10.17755/esosder.730858