Araştırma Makalesi
PDF EndNote BibTex RIS Kaynak Göster

HZ. YUŞA’NIN DESTANİ HİKÂYESİNDEKİ SEMBOLLER ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

Yıl 2022, Cilt 21, Sayı 84, 1956 - 1966, 08.10.2022
https://doi.org/10.17755/esosder.1125769

Öz

Makalemizde Hz. Musa’dan sonra gelen ve Benî İsrail peygamberinden biri olarak kabul edilen Hz. Yuşa’nın Bektaşi metinlerinde zikredilen destani hikâyesindeki vücut sembollerinden saç, burun, kulak, göz simgeciliği incelenecektir. Ümmetinin ömrünün kısa olması sebebiyle Allah’ın, Kadir gecesini Hz. Muhammet’e hediye edişini anlatan Kadir suresinin açıklamasında Hz. Yuşa’nın destani hayatından bir kesit verilir. Destanda saç simgesi olay akışında belirleyici olarak ön plana çıkar. Anlatımda saç simgesinin belirleyiciliğinin yanı sıra, saçla birlikte ve saça bağlı olarak şekillenen burun, kulak, göz sembollerini bir simge bütünlüğü içinde çözümlemeye çalışacağız. Sembollerin anlamlarını doğru tespit edebilmek adına öncelikli olarak Hz. Yuşa’nın kaynaklarda yer alan tarihi kişiliğine odaklanacağız. Tarihi kaynaklarda galibiyetlerle örülü geçmişi olan Hz. Yuşa’nın hayatında bir olumsuzluğu, yenilgiyi ifade eden saç ile bağlama simgesiyle anlatılan destani kişiliğinin mukayesesi sonucunda, destani anlatı ile tarihi yaşamının kesiştiği noktaları tespit ettikten sonra, saçın fonksiyonlarına, bilinçdışı ve kültürel yönlerine odaklanarak burun, kulak ve göz birlikteliğiyle çözümlemeye çalışacağız.

Kaynakça

  • Argunşah, M. (2002). Kirdeci Ali, Kesik Baş Destanı. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  • Atalay, C. (2014). Asya Hun Devletinde Mao-Tun (Metehan) Dönemi. KMÜ Sosyal ve Ekonomı̇k Araştırmalar Dergı̇si(16 (Özel Sayı II)), 107-109.
  • Çavuşoğlu, A. (2004). Kıyâfet-nâmeler, : Akçağ Yayınları. Ankara.
  • Çobanoğlu, Ö. (2002). Halkbilimi Kuramları ve Araştırma Yöntemleri Tarihine Giriş. Ankara: Akçağ.
  • Duymaz, A. (2000). Dede Korkut Kitabı’nda Alpların Eğitim ve Geçiş Törenleri. Uluslararası Dede Korkut Bilgi Şöleni (s. 111-112.). Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.
  • Eliade, M. (1992). İmgeler Simgeler. Ankara: Gece Yayınları.
  • Eliade, M. (2015). Dinsel İnançlar ve Düşünceler Tarihi 1. (L. Aslan, Çev.) İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
  • Günay, U. (tarih yok). http://karesitarih.balikesir.edu.tr. 6 2, 2022 tarihinde http://karesitarih.balikesir.edu.tr/umur_gunay.pdf: http://karesitarih.balikesir.edu.tr/umur_gunay.pdf adresinden alındı
  • Halem, A. H. (2007). Yahudilik İle Bazı Şii Fırkalar Arasındaki İnanç Benzerlikleri. Bingöl: Danışman Yrd. Doç. Dr. Abdulnasır Süt, Bingöl Üniversitesi Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
  • Harman, Ö. F. (2013). Yûşaʿ. TDV İslâm Ansiklopedisi, 44, s. 43-45.
  • Hikâyet-i Şem'ûn. (06 Mil Yz A 3755/21). Ankara Milli Kütüphane Yazmalar.
  • Nursi, B. S. (2001). Sözler. İstanbul: Envar.
  • Nursi, B. S. (2005). Yirmi Sekizinci Lem’a. İstanbul: Envar.
  • ÖFK (Dü.). (tarih yok). Türkçe Kur'an Mealleri. 6 1, 2022 tarihinde www.kuranmeali.com/Tefsir.php?sureno=5&ayet=26: https://www.kuranmeali.com/Tefsir.php?sureno=5&ayet=12 adresinden alındı
  • Öngören, R. (2011). Tasavvuf, İslâm’ın zâhir ve bâtın hükümleri çerçevesinde yaşanan mânevî ve derunî hayat tarzı. TDV İslâm Ansiklopedisi, 40, s. 119-126.
  • Seyfi, A. R. (2016). Üçüncü Bab Hazret-i Yûşa' (as) ve Beni İsrail. (M. E. Düzdar, Dü.) Sebilürreşad Mecmuası, 8(183-208), 171,172.
  • Şimşek, E. (2017). Türk Masallarının Millî Tipi: Keloğlan. AKRA Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi, 5(11), Türk Masallarının Millî Tipi: Keloğlan.
  • TDK. (tarih yok). Güncel Türkçe Sözlük. 6 2, 2022 tarihinde https://sozluk.gov.tr/: https://sozluk.gov.tr/ adresinden alındı
  • TDK. (tarih yok). Türk Dil Kurumu Sözlükleri, Güncel Türkçe Sözlük. 6 2, 2022 tarihinde https://sozluk.gov.tr/: https://sozluk.gov.tr/ adresinden alındı
  • Topcu, M. (2019). "Basat’ın Tepegöz’ü Öldürdüğü” Hikâyeyi Psikanalitik Yaklaşımla Okuma . Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 18(69), 354-372.
  • Topcu, M. (2021). Kitâb-ı Muğrib Hacı Bektaş-ı Veli. Ankara: Grafiker.
  • Yıldırım, E. (2006). Celal Aynasında Bir Potre: Hz. Ömer. Diicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 3(1).

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Sanat
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Mümin TOPÇU> (Sorumlu Yazar)
DÜZCE ÜNİVERSİTESİ
0000-0002-6522-1117
Türkiye

Teşekkür selamlar
Yayımlanma Tarihi 8 Ekim 2022
Başvuru Tarihi 3 Haziran 2022
Kabul Tarihi 2 Ekim 2022
Yayınlandığı Sayı Yıl 2022, Cilt 21, Sayı 84

Kaynak Göster

APA Topçu, M. (2022). HZ. YUŞA’NIN DESTANİ HİKÂYESİNDEKİ SEMBOLLER ÜZERİNE DÜŞÜNCELER . Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi , 21 (84) , 1956-1966 . DOI: 10.17755/esosder.1125769

                                                                                                                                                                          21765      

                                                   Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi (Electronic Journal of Social Sciences),  Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

                                              ESBD Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi (Electronic Journal of Social Sciences), Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescil edilmiştir. Marka No:2011 119849.