Derleme

COVID-19 SAĞLIK KRİZİNİN ÜLKELERİN SAĞLIK SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİSİ; KÜRESEL SAĞLIK SİSTEMLERİ BOYUTUYLA BİR DEĞERLENDİRME

Cilt: 8 Sayı: 1 17 Ocak 2023
PDF İndir
EN TR

COVID-19 SAĞLIK KRİZİNİN ÜLKELERİN SAĞLIK SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİSİ; KÜRESEL SAĞLIK SİSTEMLERİ BOYUTUYLA BİR DEĞERLENDİRME

Öz

COVID-19 salgınının yönetiminde ülkelerin hazırlıklı olmaması ve küresel sağlık sisteminin yetersizlikleri, salgını dünya genelinde küresel boyutlu sağlık krizine dönüştürmüştür. Bu çalışmada, COVID-19 sağlık krizinin ülkelerin sağlık sistemleri üzerine etkisi, küresel sağlık sistemleri boyutuyla literatür doğrultusunda değerlendirildi. Koronavirüs, diğer salgınlardan farklı olarak gelir düzey ayrımı gözetmeden tüm ülkelerde, hızla yayılmıştır. Birleşmiş Milletler ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ülkeler arasındaki sosyal, ekonomik ve sağlık eşitsizliklerine bağlı, COVID-19 sürecinin daha kötüye gitmemesi için küresel dayanışma politikalarının desteklenmesinde ortak yaklaşımın gerekli olduğunu bildirmiştir. Fakat küresel siyasette etkili bazı güçlü ülkeler arasındaki anlaşmazlıkların küresel sağlık sistemini ve salgın yönetimini olumsuz etkilediği görülmüştür. COVID-19 salgının başlamasıyla bazı ülkeler "önce benim milletim" yaklaşımını ön plana çıkararak küresel sağlık politikalarının adil uygulanması yaklaşımını baltalamıştır. Dünya Ticaret Örgütüne üye ülkeler yapılmış ticaret anlaşmalarını da ihlal ederek salgınla mücadelede gerekli olan ürünlere ihracat kısıtlaması getirmiştir. Yine yüksek gelirli ülkelerin salgın sürecinde halk sağlığı ve insan hakları yaklaşımlarını göz ardı ederek satın alma gücüyle COVID-19 aşılarını elde ettiği bildirilmiştir. Dünya genelinde, pandemi sürecinde küresel sağlık sistemine daha fazla ihtiyaç duyulduğu halde salgınının küresel düzeyde etkili yönetilemediği görülmüştür. Küresel sağlık sisteminin etkili yönetişimi için yeniden tasarımın gerekli olduğu vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yok

Proje Numarası

Yok

Kaynakça

  1. 1. Ekpenyong A, Pacheco MS. COVID-19: reflecting on the role of the WHO in knowledge exchange between the global North and South. Global Social Policy. 2020;20(3):388-92. DOI:10.1177/ 1468018120966657.
  2. 2. Kuhlmann E, Dussault G, Correia T. Global health and health workforce development: what to learn from COVID 19 on health workforce preparedness and resilience. The International Journal of Health Planning and Management. 2021;36(1):5-8. DOI 10.1002/hpm.3160.
  3. 3. Braithwaite J,Tran, Y, Ellis, LA, Westbrook J. The 40 health systems, COVID-19 (40HS, C-19) study. International Journal for Quality in Health Care, 2021;33(1): mzaa113. DOI:10.1093/intqhc/mzaa113.
  4. 4. Mas Bermejo P, Sánchez Valdés L, Somarriba López, L, Valdivia Onega NC, Vidal Ledo MJ, Alfonso Sánchez I, et al. Equity and the Cuban National Health System's response to COVID-19. Revista Panamericana de Salud Pública. 2021;45:e80. DOI:10.26633/ RPSP.2021.80.
  5. 5. Lal A, Erondu NA, Heymann DL, Gitahi G, Yates R. Fragmented health systems in COVID-19: rectifying the misalignment between global health security and universal health coverage. The Lancet. 2021;397(10268): 61-7. DOI:10.1016/S0140-6736(20)32228-5
  6. 6. Shamasunder S, Holmes SM, Goronga T, Carrasco H, Katz E, Frankfurter R, Keshavjee S. COVID-19 reveals weak health systems by design: why we must re-make global health in this historic moment. Global Public Health. 2020;15(7):1083-9. DOI:10.1080/ 17441692.2020.1760915.
  7. 7. De Silva, O L, Lasaulce, & Morărescu IC. On the efficiency of decentralized epidemic management and application to Covid-19. IEEE Control Systems Letters. 2021; 6, 884-9. DOI: 10.1109/ LCSYS.2021.3087101
  8. 8. Ağartan Tİ. COVID-19 opens a window of reflection for comparative health systems and global health research. New Perspectives on Turkey, Published online by Cambridge University Press. 2020;63:190-208. DOI:10.1017/npt. 2020.25.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Halk Sağlığı, Çevre Sağlığı

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

17 Ocak 2023

Gönderilme Tarihi

26 Haziran 2022

Kabul Tarihi

14 Ekim 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Baş, K., & Sur, H. (2023). COVID-19 SAĞLIK KRİZİNİN ÜLKELERİN SAĞLIK SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİSİ; KÜRESEL SAĞLIK SİSTEMLERİ BOYUTUYLA BİR DEĞERLENDİRME. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi, 8(1), 105-113. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1135965
AMA
1.Baş K, Sur H. COVID-19 SAĞLIK KRİZİNİN ÜLKELERİN SAĞLIK SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİSİ; KÜRESEL SAĞLIK SİSTEMLERİ BOYUTUYLA BİR DEĞERLENDİRME. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi. 2023;8(1):105-113. doi:10.35232/estudamhsd.1135965
Chicago
Baş, Kazım, ve Haydar Sur. 2023. “COVID-19 SAĞLIK KRİZİNİN ÜLKELERİN SAĞLIK SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİSİ; KÜRESEL SAĞLIK SİSTEMLERİ BOYUTUYLA BİR DEĞERLENDİRME”. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi 8 (1): 105-13. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1135965.
EndNote
Baş K, Sur H (01 Ocak 2023) COVID-19 SAĞLIK KRİZİNİN ÜLKELERİN SAĞLIK SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİSİ; KÜRESEL SAĞLIK SİSTEMLERİ BOYUTUYLA BİR DEĞERLENDİRME. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi 8 1 105–113.
IEEE
[1]K. Baş ve H. Sur, “COVID-19 SAĞLIK KRİZİNİN ÜLKELERİN SAĞLIK SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİSİ; KÜRESEL SAĞLIK SİSTEMLERİ BOYUTUYLA BİR DEĞERLENDİRME”, ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, c. 8, sy 1, ss. 105–113, Oca. 2023, doi: 10.35232/estudamhsd.1135965.
ISNAD
Baş, Kazım - Sur, Haydar. “COVID-19 SAĞLIK KRİZİNİN ÜLKELERİN SAĞLIK SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİSİ; KÜRESEL SAĞLIK SİSTEMLERİ BOYUTUYLA BİR DEĞERLENDİRME”. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi 8/1 (01 Ocak 2023): 105-113. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1135965.
JAMA
1.Baş K, Sur H. COVID-19 SAĞLIK KRİZİNİN ÜLKELERİN SAĞLIK SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİSİ; KÜRESEL SAĞLIK SİSTEMLERİ BOYUTUYLA BİR DEĞERLENDİRME. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi. 2023;8:105–113.
MLA
Baş, Kazım, ve Haydar Sur. “COVID-19 SAĞLIK KRİZİNİN ÜLKELERİN SAĞLIK SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİSİ; KÜRESEL SAĞLIK SİSTEMLERİ BOYUTUYLA BİR DEĞERLENDİRME”. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi, c. 8, sy 1, Ocak 2023, ss. 105-13, doi:10.35232/estudamhsd.1135965.
Vancouver
1.Kazım Baş, Haydar Sur. COVID-19 SAĞLIK KRİZİNİN ÜLKELERİN SAĞLIK SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİSİ; KÜRESEL SAĞLIK SİSTEMLERİ BOYUTUYLA BİR DEĞERLENDİRME. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi. 01 Ocak 2023;8(1):105-13. doi:10.35232/estudamhsd.1135965

Cited By

Uluslararası Hakemli Dergi

Crossref Content Registration logo

Dergimiz Açık Erişim Politikasını benimsemiş olup dergimize gönderilen yayınlar için gerek değerlendirme gerekse yayınlama dahil yazarlardan hiçbir ücret talep edilmemektedir. 

by-nc.eu.png

Bu eser Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.