Türkiye’deki Demokratik Vatandaşlık Konulu Araştırmaların İncelenmesi: Bir Betimsel İçerik Analizi Çalışması

Öz

Bu çalışmanın amacı, “Demokratik Vatandaşlık” konusunda Türkiye’de gerçekleştirilen çalışmaların benzerliklerinin ve farklılıklarının bazı değişkenler üzerinden ortaya konmasıdır. Çalışmanın veri kaynağını YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanındaki tezler ve TÜBİTAK ULAKBİM Sosyal ve Beşerî Bilimler Veri Tabanı, Google Akademik veri tabanlarında olan ulusal dergiler ve kitaplar oluşturmaktadır. Çalışmada betimsel içerik analizi yöntemi kullanılmış, bu kapsamda kategorik çözümleme gerçekleştirilmiştir Buna göre demokratik vatandaşlık konusunun birçok farklı disiplinde ele alındığı görülmektedir. Bu konuda yapılan çalışmaların 2004 yılı itibarıyla artış gösterdiği, çoğunlukla makaleler aracılığıyla ele alındığı, çalışmalarda örneklem olarak ortaokul ve lise öğrencilerinin tercih edildiği anlaşılmaktadır. Çalışmaların en çok sosyal bilgiler eğitimi alanında, genellikle nitel yöntemlerle yürütüldüğü, bilginin derleme ve görüşme yoluyla toplandığı, betimsel tarama modelinden diğerlerine kıyasla daha fazla yararlanıldığı, amaçlı ve ölçüt örnekleme yöntemleriyle örneklemin belirlendiği, verilerin büyük çoğunlukla betimsel içerik analiziyle analiz edildiği ortaya çıkmıştır. Araştırmanın bulgularına göre lisansüstü çalışmalarda demokratik vatandaşlık olgusunu okul yönetimi ve eğitim yönetimi odağında inceleyecek çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Demokratik Vatandaş
• Demokratik Eğitim
• Betimsel İçerik Analizi

An Investigation of Research on Democratic Citizenship in Turkey: A Descriptive Content Analysis Study

Öz

The aim of this study is to reveal in terms of some variables the similarities and differences of the studies carried out in Turkey on "Democratic Citizenship". The data source of the study consists of the theses in the YÖK National Thesis Center database, the national journals in TÜBİTAK ULAKBİM Social Sciences and Humanities Database and Google Scholar databases. In the study, a descriptive content analysis method was used and categorical analysis was carried out. According to the findings, the issue of democratic citizenship is handled in many different fields of study. It is understood that the studies on this subject have increased as of 2004, that they are mostly handled through articles, and that secondary and high school students are preferred as a sample in the studies. Studies are mostly carried out in the field of social sciences education, generally with qualitative methods. It has been found out that data are collected through interviews; that descriptive survey model is used more, compared to others; that sample is determined by purposeful and criterion sampling methods, and that data are mostly analyzed by descriptive content analysis. According to the findings of the research, there is a need for studies to examine the phenomenon of democratic citizenship in graduate studies with a focus on school management and education management.

Anahtar Kelimeler

• Democratic Citizen
• Democratic Education
• Descriptive Content Analysis

Kaynakça

1. Barış, S. ve Erdoğmuş, M. (2018). 21. yüzyılda demokrasi ve ekonomik büyüme ilişkisi: Bir literatür incelemesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 9(20), 83-102. doi: 10.21076/vizyoner.327173
2. Bauböck, R. (2005). Expansive citizenship—voting beyond territory and membership. PS: Political Science & Politics, 38(4), 683-687. https://www.researchgate.net sayfasından erişilmiştir.
3. Brcković, A. (2018). Demokratizacija odgojno-obrazovne ustanove. Doktora Tezi, University of Pula Faculty of Educational Sciences, Pula.
4. Çalık, M. ve Sözbilir, M. (2014). İçerik analizinin parametreleri. Eğitim ve Bilim, 39(174). http://egitimvebilim.ted.org.tr sayfasından erişilmiştir.
5. Çakmaklı, D. (2023). Vatandaşlığın dönüşümü: Türkiye’de farklı vatandaşlık normlarına eğilimler. Akdeniz İİBF Dergisi, 23(1), 111-122. doi.org/10.25294/auiibfd.1217378. Chervona, L., Chornoivan, H., Grynko, O. ve Myroshnychenko, S. (2021). Implementation of the strategy of sustainable development in the model of critical theory of society and education system. E3S Web of Conferences (277), 06005. doi.org/10.1051/e3sconf/202127706005
6. Dewey, J. (2009). Democracy and education: An introduction to the philosophy of education. Auckland: The Floating.
7. Dinesen, P. T., Nørgaard, A. S. ve Klemmensen, R. (2014). The civic personality: Personality and democratic citizenship. Political Studies, 62(1_suppl), 134-152. doi: 10.1111/1467-9248.12094
8. Doğanay, A. (2012). A Curriculum Framework for Active Democratic Citizenship Education. M. Print ve M. Lange (Ed.), Schools, Curriculum and Civic Education for Building Democratic Citizens içinde (s. 19-39). Rotterdam: Sense Publishers.

9. Durmuş, M. (2023). Türkiye’de yerel demokrasiyi güçlendirme bağlamında vatandaş katılımını teşvik edici mekanizmalar. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 8(1), 103-123. https://dergipark.org.tr sayfasından erişilmiştir.
10. Erdoğan, M. (2013). Anayasal demokrasi. Ankara: Siyasal.
11. Feinberg, W. (2023). Educating for democracy. UK: Cambridge University.
12. Finkel, S., Lim, J., Neundorf, A., Öztürk, A. ve Shephard, D. (2022). Adult civic education and support for democratic values: A systematic review and meta-analysis. doi: 10.31219/osf.io/427gh
13. Gutmann, A. (2001). Democratic education: Revised edition. USA: Princeton University.
14. Gürel, D. ve Şahin, A. (2024). Demokratik eğitim üzerine yapılan çalışmaların bibliyometrik bir analizi. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (AUJEF), 8(2), 778-800. doi:10.34056/aujef.1299866
15. Holden, B. (2007). Liberal demokrasiyi anlamak (H. Bal, Çev.). Ankara: Liberte.
16. Joshi, D. K. (2012). Bringing Democracy to a Country Near You. International Studies Review. doi: 10.1111/J.1468-2486.2012.01098.X
17. Karabulut, G. (2018). Ortaokul öğrencilerinin demokratik vatandaş kavramına bakış açılarının metaforlar yoluyla incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Sakarya Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sakarya.
18. Khanif, M. (2021). Democratic education in “merdeka belajar” era. Prospek, 2(2), 107-114. doi: 10.29303/PROSPEK.V2I2.144
19. Kolbe, R. H. ve Burnett, M. S. (1991). Content-analysis research: An examination of applications with directives for improving research reliability and objectivity. Journal of Consumer Research, 18(2), 243-250. doi: 10.1086/209256
20. Lange, D. ve Straub, S. (2022). Demokratiebildung: Von der Theorie zur Praxis.G. Kulhanek-Wehlend vd. (Ed.), Doing Democratic Education in School and University içinde (s. 3-11). Wien: LIT.
21. Mendes, R. M. ve Miskulin, R. G. S. (2017). A análise de conteúdo como uma metodologia. Cadernos de Pesquisa, 47(165), 1044-1066. https://publicacoes.fcc.org.br sayfasından erişilmiştir.
22. Myoung, E. ve Liou, P. Y. (2022). Systematic review of empirical studies on international large-scale assessments of civic and citizenship education. Scandinavian Journal of Educational Research, 66(7), 1269-1291. doi: 10.1080/00313831.2022.2131903.
23. Nalbant, F. (2014, Mayıs). Türkiye’de vatandaşlık anlayışının gelişimi.III. Türkiye Lisansüstü Çalışmalar Kongresi’nde sunulmuş bildiri, Sakarya. Nikolaou, S. M., Papa, M. A. ve Barbarousis, C. (2020). Democracy and democratic education: Searches and concerns. International Journal of Social Science Research, 8(1), 89-98. doi: 10.5296/ijssr.v8i1.16563.
24. Nussbaum, M. C. (2006). Education and democratic citizenship: Capabilities and quality education. Journal of Human Development, 7(3), 385–395. doi: 10.1080/14649880600815974.
25. Pop-Eleches, G. ve Robertson, G. B. (2015). Structural conditions and democratization. Journal of Democracy, 26, 144. https://journalofdemocracy.org sayfasından erişilmiştir.
26. Power, F. C. ve Scott, S. E. (2014). Democratic citizenship: Responsible life in a free society. School Psychology International, 35(1), 50-66. doi: 10.1177/0143034313515985.
27. Print, M. (2007). Citizenship education and youth participation in democracy. British Journal of Educational Studies. doi: 10.1111/J.1467-8527.2007.00382.X.
28. Rühl, A. ve Zurdo, R. J. P. (2020). Does technology contribute to financial democratization?: The collaborative economy and fintechs as catalysts for change. REVESCO: Revista De Estudios Cooperativos, (133), 81-90. doi: 10.5209/reve.65486.
29. Rebes, M. (2024). Education and Democracy Nexus: Social Media as a ‘Space’of Formation of a Sense of Responsibility for Oneself and for Others among Young People. K. Wrońska ve J. Stern (Ed.), Defending the Value of Education as a Public Good içinde (s. 113-128). London: Routledge.
30. Rosenberg, S. D., Schnurr, P. P. ve Oxman, T. E. (1990). Content analysis: A comparison of manual and computerized systems. Journal of Personality Assessment, 54(1-2), 298-310. doi: 10.1080/00223891.1990.9673995.
31. Rød, E. G., Knutsen, C. H. ve Hegre, H. (2020). The determinants of democracy: A sensitivity analysis. Public Choice, 185, 87–111. doi: 10.1007/s11127-019-00742-z.
32. Schmidt, M. G. (2002). Demokrasi kuramlarına giriş (M. E. Köktaş, Çev.). Ankara: Vadi.
33. Sokoloff, W. W. (2020). Introduction: Political science, democratic citizenship and the displacement of pedagogy. Political science pedagogy: A Critical, radical and utopian perspective. USA: Palgrave Macmillan Cham.
34. Strand, T. ve Papastephanou, M. (2023). Education and democratization. An introduction. Ethics and Education, 18(3-4), 231-241. https://www.tandfonline.com sayfasından erişilmiştir.
35. Syladiy, I. M. (2021). Axiological and acmeological aspects in democratization of education. Paradigm of Knowledge, 1(45). doi: 10.26886/2520-7474.1(45)2021.12.
36. Tunçel, A. (2008). Siyaset felsefesi açısından “Cumhuriyetçi özgürlük”. Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
37. Uzuner, Ş. O. (2022). Osmanlı’dan Cumhuriyet’e çok kültürlülük perspektifinden Türk anayasalarında vatandaşlık sorunsalı. Igdir University Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences, (7), 1-14. https://dergipark.org.tr sayfasından erişilmiştir.
38. Ye, P., Oleksyn, I. I., Popova, O. V. ve Sokolova, N. (2022). The role of modern informational social concepts in the sustainable development of the education system. Nucleation and Atmospheric Aerosols. doi: 10.1063/5.0106372.
39. Yurtoğlu Pek, E. (2023). Robert dahl ilkeleriyle demokratikleşmenin koşulları: Türkiye örneği. Journal of Emerging Economies and Policy (Online), 8(2), 225- 238. https://dergipark.org.tr/tr/pub/joeep sayfasından erişilmiştir.