Ergenler için Dijital Oyun Rahatsızlığı Ölçeği: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 1, 19 - 31, 30.06.2025

Canan Çitil Akyol , Ezgi Sumbas

https://doi.org/10.51725/etad.1586870

Öz

Bu çalışmanın amacı, Paschke ve arkadaşları (2020) tarafından geliştirilmiş̧ olan Dijital oyun Rahatsızlığı Ölçeği’nin 10-17 yaş arası ergenlerden oluşan örneklemde uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışmasını yapmaktır. Dijital Oyun Rahatsızlığı Ölçeği’nin uyarlanması sürecinde öncelikle alan yazın taraması yapılmıştır. Ergenlerin oyun bağımlılık durumlarını incelemek temel alındığından maddelerin çevrilmesi sürecinde beş öğrencinin oyun bağımlılığı konusundaki görüşleri alınmıştır. Görüşlerden ve literatürden elde edilen bilgilere göre maddeler araştırmacılar tarafından çevrilmeye başlanmıştır. Sorular iki farklı zamanda iki rehberlik ve psikolojik danışmanlığı, bir ölçme ve değerlendirme alanında doktor unvanına sahip uzmanlar tarafında sorular değerlendirilmiş ve uyum düzeylerine göre maddeler netleştirilmiştir. Verilerin Analizi sürecinde öncelikle açımlayıcı faktör analizi daha sonrasında ise doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Modellere ait uyum indeksleri ve analizler LİSREL istatistik programı kullanılarak yapılmıştır. Analizler sonucunda ölçeğe ait olarak elde edilen yapının iki faktörlü yapıya uygun olduğu gözlemlenmiştir. Dolayısı ile uyarlanan ölçek; kontrol kaybı (faktör 1) ve negatif sonuçlar (faktör 2) iki alt boyut ve toplanabilir halde genel tek bir boyuttan meydana gelmektedir.

Anahtar Kelimeler

Dijital Oyun Rahatsızlığı , Ergenlik , ICD-11 , Faktör Analizi

Gaming Disorder Scale for Adolescents: Turkish Adaptation, Validity and Reliability Study

Öz

The purpose of this study is to conduct the adaptation, validity, and reliability study of the Gaming Disorder Scale for Adolescent, developed by Paschke et al. (2020), on a sample of adolescents aged 10-17 years. In the process of adapting the Gaming Disorder Scale, a literature review was initially conducted. Since examining adolescents' game addiction status was fundamental, the opinions of five students on game addiction were taken into account during the translation of the items. Based on the information obtained from the opinions and the literature, the items were translated by the researchers. The questions were evaluated by two experts in guidance and psychological counseling and one expert with a doctoral degree in measurement and evaluation at two different times, and the items were refined according to their level of concordance. During the data analysis process, first, an exploratory factor analysis was conducted, followed by a confirmatory factor analysis. The fit indices and analyses of the models were performed using the LISREL statistical software. As a result of the analyses, it was observed that the structure obtained for the scale was suitable for a two-factor structure. Therefore, the adapted scale consists of two sub-dimensions: loss of control (factor 1) and negative consequences (factor 2), and can be aggregated into a single general dimension.

Anahtar Kelimeler

Digital Gaming Disorder , Adolescence , ICD-11 , Factor Analysis

Kaynakça

• American Psychiatric Association (APA). (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorder (5th ed.). American Psychiatric Publishing.
• Aslan, H., Başcıllar, M., & Karataş, K. (2022). Ergenlerde dijital oyun bağımlılığı ile sosyal beceriler arasındaki ilişki. Bağımlılık Dergisi, 23(3), 266-274. DOI: 10.51982/bagimli.1033761.
• Bağatarhan, T. (2023). Ergenler için dijital bağımlılık ölçeği: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Bolu Abant İzzet Baysal University Journal of Faculty of Education, 23(3), 1376-1397. https://dx.doi.org/10.17240/aibuefd.2023..-1218692.
• Bağatarhan, T., & Siyez, D. M. (2022). The effectiveness of a cognitive-behavioral prevention program for Internet addiction. Journal of Rational-Emotive & Cognitive-Behavior Therapy, 40, 767–792. https://doi.org/10.1007/s10942-021-00439-7.
• Chang, H. H. (2023). Subjective well-being and its impact on online game addiction. World Leisure Journal, 65(4), 510-534. https://doi.org/10.1080/16078055.2023.2204676.
• Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni: Nicel, nitel ve karma yöntem yaklaşımları. (S. B. Demir, çev.). Ankara: Eğiten Kitap.
• Dancey, C. P., & Reidy, J. (2011). Statistics without maths for psycology (5th-ed). England: Pearson.
• Dillur, P., Krishan, C., & Mendoza-Diaz, A. (2021). A systematic review on the intersection of attention-deficit hyperactivity disorder and gaming disorder. Journal of Psychiatric Research, 133, 212-222. https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2020.12.026
• Dursun, A. Eraslan-Çapan, B. (2018). Digital Game Addiction and Psychological Needs for Teeanergers, Inonu University Journal of the Faculty of Education, 19(2), 128-140. DOI: 10.17679/inuefd.336272
• Farchakh, Y., Haddad, C., Sacre, H., Obeid, S., Salameh, P., & Hallit, S. (2020). Video gaming addiction and its association with memory, attention and learning skills in Lebanese children. Child and Adolescent Psychiatry and Mental Health, 14(46). https://doi.org/10.1186/s13034-020-00353-3.
• Griffiths, M. D, & Davies, M. N. O. (2005). Videogame addiction: Does it exist? Handbook of computer game studies. J. Goldstein, J. Raessens (Eds), Boston. MIT Pres, s.359–368.
• Griffiths, M. D, & Meredith, A. (2009). Videogame addiction and its treatment. Journal of Contemporary Psychotherapy, 39:247–253.
• Güvendi, B., Tekkurşun-Demir G., Keskin, B. (2019). Dijital game addiction and agression in secondary school students. International Journal of Society Researches, 11(18), 1196-1216. https://doi.org/10.26466/opus.547092.
• Hazar, Z., & Hazar, M. (2017). Çocuklar için dijital oyun bağımlılığı ölçeği. Journal of Human Sciences, 14(1), 203-216. doi:10.14687/jhs.v14i1.4387.
• Hawi, N. S., Samaha, M., & Griffiths, M. D. (2019). The Digital Addiction Scale for Children: Development and validation. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 22(12), 771-778. http://doi.org/10.1089/cyber.2019.0132.
• Ilgaz, H. (2015). Ergenler için oyun bağımlılığı ölçeğinin Türkçeye uyarlama çalışması. İlköğretim Online Dergisi, 14(3), 874–884. http://dx.doi.org/10.17051/io.2015.75608. Irmak, A.Y, & Erdoğan S. (2016). Ergen ve genç erişkinlerde dijital oyun bağımlılığı: Güncel bir bakış. Türk Psikiyatri Dergisi, 27(2): 128-137. doi: 10.5080/u13407. Kavlak, M., Sarılır, A. İ., & Tönbol, B. (2022). Dijital oyun bağımlılığı yalnızlığı tetikler mi? Journal of Necmettin Erbakan University Ereğli Faculty of Education, 4(1), 1-13. DOİ: 10.51119/ereegf.2022.18.
• Kim, J., Lee, D., Lee, S., Kim, E., & Oh, S. (2023). Reinforcing relationships between gaming disorder and agression and intrusive parenting across 4 years. Cyberpsychology, Behaviour, and Social Networking, 26(2). https://doi.org/10.1089/cyber.2022.0101.
• Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3rd ed.). New York, NY: Guilford.
• Kuss, D. J., & Griffiths, M. D. (2012). Internet gaming addiction: A systematic review of empirical research. International Journal of Mental Health and Addiction, 10(2), 278-296. https://doi.org/10.1007/s11469-011-9318-5.
• Lemmens, J. S., Valkenburg, P. M., & Peter, J. (2009). Development and validation of a game addiction scale for adolescents. Media Psychology, 12(1), 77-95. https://doi.org/10.1080/15213260802669458.
• Liu, Y., Gong, R., Yu, Y., Xu, C., Yu, X., Chang, R., et al. (2021). Longitudinal predictors for incidence of internet gaming disorder among adolescents: The roles of time spent on gaming and depressive symptoms. Journal of Adolesce, 92, 1-9. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2021.06.008.
• Marufoğlu, S., & Kutlutürk, S. (2021). Ortaokul öğrencilerinde dijital oyun bağımlılığının fiziksel aktivite ve uyku alışkanlıklarına etkisi. Bağımlılık Dergisi, 22(2), 114-122.
• Müller, K. W., Dreier, M., Beutel, M. E., Ruckes, C., Batra, A., Mann, K. et al (2023). The impact of life satisfaction in the treatment of gaming disorder and other internet use disorders: results from a randomized controlled trial. Journal of Behavioral Addictions, 12(2023), 159-167. DOI: 10.1556/2006.2022.00091. Nergiz, H., & Nergiz, S. F. (2021). Çocuk, ergen veya gençlerde dijital oyun bağımlılığını araştıran ulusal lisansüstü tezlerin incelenmesi. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 9(23), 53-80.
• Ostinelli, E. G., Zangani, C., Giordano, B., Maestri, D., Gambini, O., D’Agostino, A. et al. (2021). Depressive symptoms and depression in individuals with internet gaming disorder: A systematic review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 284, 136-142. DOI: 10.1016/j.jad.2021.02.014.
• Ögel, K. (2012). İnternet bağımlılığı-ı̇nternetin psikolojisini anlamak ve bağımlılıkla başa çıkmak. İstanbul: İş Bankası Kültür.
• Özüt, M., & Bahayi, K. (2024). Ergenlerde dijital oyun bağımlılığı ile akademik erteleme davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Cihanşümul Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(8), 31-49. https://doi.org/10.62356/cihansumul.1419709.
• Paschke, K., Austermann, M. I., & Thomasius, R. (2020). Assessing ICD-11 gaming disorder in adolescent gamers: development and validation of gaming disorder scale for adolescent (GADIS-A). Journal of Clinical Medicine, 9(993). doi:10.3390/jcm9040993.
• Solari, J. G. (2020). Therapy with disordered gamers: An interpretive phenomenological analysis of counselor experience. Doktora Tezi, The Graduate School of The Unıversity of Florida, Florida.
• Starcevic, V., Berle, D., Porter, G. et al. (2011) Problem video game use and dimensions of psychopathology. International Journal of Mental Health and Addiction, 9(3), 248-256. DOI: 10.1007/s11469-010-9282-5.
• Şimşek, E., & Yılmaz, T. K. (2020). Türkiye'de yürütülen dijital oyun bağımlılığı çalışmalarındaki yöntem ve sonuçların sistematik incelemesi. Kastamonu Education Journal, 28(4), 1851-1866.
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). New Jersey: Pearson Education.
• Traş, Z. (2019). Internet addiction and loneliness as predictors of internet gaming disorder in adolescents. Educational Research and Reviews, 14(13), 465-473. DOI: 10.5897/ERR2019.3768.
• Turhan-Gürbüz, P., Gizli-Çoban, Ö., Erdoğan, A., Yazıcı-Kopuz, H., Sürer-Adanır, A., & Önder, A. (2021). Evaluation of internet gaming disorder, social media addiction, and levels of loneliness in adolescents and youth with substance use. Subtance Use &. Mısuse, 56(12), 1874-1879. https://doi.org/10.1080/10826084.2021.1958856.
• Watts, A. L., Greene, A. L., Ringwald, W., Forbes, M. K., Brandes, C. M., Levin-Aspenson, H. F., & Delawalla, C. (2023). Factor analysis in personality disorders research: Modern issues and illustrations of practical recommendations. Personality Disorders: Theory, Research, and Treatment, 14(1), 105.
• Yalçın Irmak, A., & Erdoğan, S. (2015). Dijital oyun bağımlılığı ölçeği Türkçe formunun geçerliliği ve güvenilirliği. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 16(10). 10.5455/apd.170337.
• Young, K. S. (2009). Understanding online gaming addiction and treatment issues for adolescents. Am J Fam Ther 37:355-372.
• Zinbar, R. E., Revelle, W., Yovel, I., & Li, W. (2005). Cronbach’s α, Revelle’s β, and McDonald’s ωH:Their relations with each other and two alternative conceptualizations of reliability. Psychometrika, 70(1):123–133.