Araştırma Makalesi

DUYGUSAL TASARIMLI PEDAGOJİK AJANLARIN SOSYAL ARACILIK ETKİSİ: MULTİMEDYA ÖĞRENMEDE YÜZ İFADESİ ANALİZİ

Cilt: 16 Sayı: 2 15 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

DUYGUSAL TASARIMLI PEDAGOJİK AJANLARIN SOSYAL ARACILIK ETKİSİ: MULTİMEDYA ÖĞRENMEDE YÜZ İFADESİ ANALİZİ

Öz

Bu çalışma, duygusal yüz ifadelerine sahip pedagojik ajanların çoklu ortam öğrenme süreçlerinde öğrencilerin yüz ifadelerine yansıyan duygusal tepkiler üzerindeki etkisini incelemektedir. Araştırmanın amacı, yüz ifadesi analizini eğitim teknolojilerine entegre ederek öğrenme sürecindeki duygusal katılımı nesnel biçimde ölçmek ve farklı duygusal tasarımlara sahip pedagojik ajanların öğrenenlerin duygusal ve bilişsel süreçleri üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Çalışma, 2024–2025 akademik yılında Türkiye’de bir devlet üniversitesinde yürütülmüş ve iki farklı çoklu ortam uygulaması (“IP ve IP Sınıfları” ve “Sıtmanın Yaşam Döngüsü”) kapsamında toplam 162 lisans öğrencisiyle gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar üç gruba ayrılmıştır: yalnızca metin ve sesli geri bildirim alan kontrol grubu, nötr yüz ifadesine sahip pedagojik ajanla etkileşime giren deney 1 grubu ve neşeli yüz ifadesine sahip ajanla etkileşime giren deney 2 grubu. Python tabanlı bir yüz ifadesi analiz algoritmasıyla öğrencilerin yüz ifadelerinden değerlik, uyarılma ve yoğunluk değerleri saniyede dört kez ölçülmüş ve üç öğrenme aşamasında (videoyu izleme, gömülü soruları yanıtlama ve geri bildirimleri alma) analiz edilmiştir. ANOVA sonuçları her iki uygulamada da gruplar arasında özellikle değerlik parametresinde anlamlı farklılıklar olduğunu göstermiştir. Deney gruplarındaki öğrencilerin yüz ifadelerinde kontrol grubuna göre daha negatif değerlik gözlenmiştir. Bu durum, pedagojik ajanların sosyal ipuçlarının öğrencilerde daha yüksek dikkat, bilişsel çaba ve duygusal uyarılma oluşturduğunu göstermektedir. Ek olarak gömülü sorulara verilen doğru ya da yanlış yanıtlar öğrencilerin yüz ifadeleri üzerinde etkili olmamıştır. Bulgular, Sosyal Aracılık Teorisi, Duygusal Tepki Teorisi ve Tekinsiz Vadi hipotezi çerçevesinde yorumlanmıştır. Sonuç olarak, duygusal tasarımlı pedagojik ajanların öğrenme sürecinde mikro yüz ifadeleri aracılığıyla ölçülebilen anlamlı bilişsel ve duyuşsal farklılıklar yarattığı, yüz ifadesi analizinin ise eğitimde duygusal etkileşimi değerlendirmede güçlü bir araç olduğu ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Yasal İzinler: Kırklareli Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu, Tarih: 18.11.2024, Sayı: E-35523585-199-141965.

Kaynakça

  1. Ayvaz, U., Gürüler, H., ve Devrim, M. O. (2017). USE OF FACIAL EMOTION RECOGNITION IN E-LEARNING SYSTEMS. https://doi.org/10.33407/itlt.v60i4.1743
  2. Baddeley, A. (1992). Working Memory. Science. https://doi.org/10.1126/science.1736359
  3. Brom, C., Stárková, T., ve D’Mello, S. K. (2018). How effective is emotional design? A meta-analysis on facial anthropomorphisms and pleasant colors during multimedia learning. Educational Research Review, 25, 100-119. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2018.09.004
  4. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz Oran, Ş., ve Demirel, F. (2019). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Pegem Akademi. https://avesis.gazi.edu.tr/yayin/491a4be9-de92-4456-ab17-eff747c88774/bilimsel-arastirma-yontemleri
  5. Chen, G.-D., Lee, J.-H., Wang, C.-Y., Chao, P.-Y., Li, L.-Y., ve Lee, T.-Y. (2012). An Empathic Avatar in a Computer-Aided Learning Program to Encourage and Persuade Learners. Journal of Educational Technology & Society, 15(2), 62-72.
  6. Creswell, J. W., ve Creswell, J. D. (2017). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches. SAGE Publications.
  7. Deng, R., ve Gao, Y. (2023). Effects of embedded questions in pre-class videos on learner perceptions, video engagement, and learning performance in flipped classrooms. Active Learning in Higher Education, 14697874231167098. https://doi.org/10.1177/14697874231167098
  8. D’Mello, S. K., ve Graesser, A. (2010). Multimodal semi-automated affect detection from conversational cues, gross body language, and facial features. User Modeling and User-Adapted Interaction, 20(2), 147-187. https://doi.org/10.1007/s11257-010-9074-4

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İnsan Bilgisayar Etkileşimi, İnsan Merkezli Bilgi İşleme (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

10 Ekim 2025

Kabul Tarihi

26 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 16 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Yıldız, A. M., & Uzun, A. (2026). DUYGUSAL TASARIMLI PEDAGOJİK AJANLARIN SOSYAL ARACILIK ETKİSİ: MULTİMEDYA ÖĞRENMEDE YÜZ İFADESİ ANALİZİ. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 16(2), 159-187. https://doi.org/10.17943/etku.1801005
AMA
1.Yıldız AM, Uzun A. DUYGUSAL TASARIMLI PEDAGOJİK AJANLARIN SOSYAL ARACILIK ETKİSİ: MULTİMEDYA ÖĞRENMEDE YÜZ İFADESİ ANALİZİ. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama (ETKU). 2026;16(2):159-187. doi:10.17943/etku.1801005
Chicago
Yıldız, Adem Mehmet, ve Adem Uzun. 2026. “DUYGUSAL TASARIMLI PEDAGOJİK AJANLARIN SOSYAL ARACILIK ETKİSİ: MULTİMEDYA ÖĞRENMEDE YÜZ İFADESİ ANALİZİ”. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama 16 (2): 159-87. https://doi.org/10.17943/etku.1801005.
EndNote
Yıldız AM, Uzun A (01 Temmuz 2026) DUYGUSAL TASARIMLI PEDAGOJİK AJANLARIN SOSYAL ARACILIK ETKİSİ: MULTİMEDYA ÖĞRENMEDE YÜZ İFADESİ ANALİZİ. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama 16 2 159–187.
IEEE
[1]A. M. Yıldız ve A. Uzun, “DUYGUSAL TASARIMLI PEDAGOJİK AJANLARIN SOSYAL ARACILIK ETKİSİ: MULTİMEDYA ÖĞRENMEDE YÜZ İFADESİ ANALİZİ”, Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama (ETKU), c. 16, sy 2, ss. 159–187, Tem. 2026, doi: 10.17943/etku.1801005.
ISNAD
Yıldız, Adem Mehmet - Uzun, Adem. “DUYGUSAL TASARIMLI PEDAGOJİK AJANLARIN SOSYAL ARACILIK ETKİSİ: MULTİMEDYA ÖĞRENMEDE YÜZ İFADESİ ANALİZİ”. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama 16/2 (01 Temmuz 2026): 159-187. https://doi.org/10.17943/etku.1801005.
JAMA
1.Yıldız AM, Uzun A. DUYGUSAL TASARIMLI PEDAGOJİK AJANLARIN SOSYAL ARACILIK ETKİSİ: MULTİMEDYA ÖĞRENMEDE YÜZ İFADESİ ANALİZİ. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama (ETKU). 2026;16:159–187.
MLA
Yıldız, Adem Mehmet, ve Adem Uzun. “DUYGUSAL TASARIMLI PEDAGOJİK AJANLARIN SOSYAL ARACILIK ETKİSİ: MULTİMEDYA ÖĞRENMEDE YÜZ İFADESİ ANALİZİ”. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, c. 16, sy 2, Temmuz 2026, ss. 159-87, doi:10.17943/etku.1801005.
Vancouver
1.Adem Mehmet Yıldız, Adem Uzun. DUYGUSAL TASARIMLI PEDAGOJİK AJANLARIN SOSYAL ARACILIK ETKİSİ: MULTİMEDYA ÖĞRENMEDE YÜZ İFADESİ ANALİZİ. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama (ETKU). 01 Temmuz 2026;16(2):159-87. doi:10.17943/etku.1801005