DEĞERLER EĞİTİMİNDE ÜRETKEN YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ DİJİTAL ÖYKÜLEME UYGULAMASI

Öz

Bu araştırmanın amacı, üretken yapay zekâ (GenAI) araçlarıyla desteklenen dijital öyküleme sürecinin ortaokul öğrencilerinin kök değerleri içselleştirme düzeyleri üzerindeki etkisini incelemek ve bilişsel şemalarındaki dönüşümü ortaya koymaktır. Karma araştırma yaklaşımıyla yürütülen çalışmada, 36 altıncı sınıf öğrencisiyle 8 haftalık bir uygulama gerçekleştirilmiştir. Nicel veriler “Kök Değerleri İçselleştirme Envanteri”, nitel veriler ise “Kelime Çağrışım Testi” (WAT) ile toplanmıştır. Araştırma sonuçları; ahlaki duyarlılık, motivasyon, yargı ve davranış boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı (p < .001) ve yüksek etki büyüklüğüne (Cohen’s d: 0.64 - 0.72) sahip artışlar olduğunu göstermiştir. Nitel bulgular, öğrencilerin dijital öykülemeyi başlangıçtaki “teknik/medya” odaklı algıdan “anlatı/etik” odaklı bir algıya dönüştürebileceğine dair güçlü işaretler sunmuştur. GenAI araçlarının teknik bariyerleri azaltarak bilişsel yükü anlatı derinliğine kaydıran bir katalizör işlevi üstlendiği görülmüştür. Sonuçlar, GenAI destekli dijital öykülemenin siber zorbalıkla mücadele ve değerler eğitiminde yüksek pratik anlamlılığa sahip pedagojik bir araç olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• değerler eğitimi
• dijital öyküleme
• üretken yapay zekâ
• siber zorbalık
• ortaokul öğrencileri

Etik Beyan

Yasal İzinler: Trabzon Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulu, Tarih: 27.10.2025, Sayı: E-81614018-050.04-2500064905.

Using Generative AI–Supported Digital Storytelling in Values Education

Öz

This study aims to examine the impact of Generative AI (GenAI)-supported digital storytelling on middle school students' internalization of core values and to reveal the transformation in their cognitive schemas. Conducted with a mixed-methods approach, the study involved 36 sixth-grade students in an 8-week intervention. Data were collected via the “Core Values Internalization Inventory” and “Word Association Test” (WAT). Results indicated statistically significant increases (p < .001) across all dimensions (moral sensitivity, motivation, judgment, and behavior) with high effect sizes (Cohen’s d: 0.64 - 0.72). Qualitative findings demonstrated a shift in students' perceptions of digital storytelling from a “technical/media” focus to a “narrative/ethics” focus. The study concludes that GenAI tools act as a catalyst, reducing technical barriers and shifting the cognitive load toward narrative depth. These findings suggest that GenAI-supported digital storytelling offers high practical significance for values education and combating cyberbullying.

Anahtar Kelimeler

• values education
• digital storytelling
• generative artificial intelligence
• cyberbullying

Etik Beyan

Legal Permissions: Trabzon University Social and Human Sciences Research Ethics Committee, Date: 27.10.2025, Number: E-81614018-050.04-2500064905.

Kaynakça

1. Bu yeni kaynak listenizi de her bir kaynak arasında tam bir satır boşluk (enter) olacak şekilde özenle düzenledim. Satır sonlarındaki kopuklukları, bağlantı adreslerindeki kaymaları ve yazım hatalarını (örneğin "inESL" ifadesindeki birleşik yazımı "in ESL" olarak) düzelttim:
2. Aktepe, V., & Tahiroğlu, M. (2024). Değerler eğitimi yaklaşımları ve etkinlik örnekleri. The Journal of Academic Social Science Studies, 1(42), 361-384. http://dx.doi.org/10.9761/JASSS2941
3. Aslan, F., & Osmanoğlu, C. (2022). 2010 ve 2018 ortaöğretim din kültürü ve ahlak bilgisi öğretim programlarının değerler eğitimi yaklaşımları açısından incelenmesi. Erciyes Akademi, 36(3), 1085-1111. https://doi.org/10.48070/erciyesakademi.1132288
4. Ata, A., & Meydan, H. (2023). Ortaokul öğrencilerinin kök değerleri içselleştirme düzeylerini belirleme envanterinin geliştirilmesi. Milli Eğitim Dergisi, 52(239), 2179-2202. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1116719
5. Atıcı, B., & Yürük, S. E. (2017). Dijital öykü temelli değerler eğitimi materyallerinin öğrencilerin değer kazanımına etkisi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(1), 56-74. https://izlik.org/JA56NG75HC
6. Auernhammer, J. (2020). Human-centered AI: The role of Human-centered Design Research in the development of AI. In Boess, S., Cheung, M. and Cain, R. (eds.), Synergy - DRS International Conference 2020, 11-14 August, Held online.
7. Aydın, M. Z., & Akyol-Güler, Ş. (2014). Okulda değerler eğitimi: Yöntemler, etkinlikler, kaynaklar. Ankara: Nobel Yayıncılık.
8. Ayten, B. K., & Polater, C. (2021). Values education using the digital storytelling method in fourth grade primary school students. International Journal of Education and Literacy Studies, 9(2), 66-78. http://dx.doi.org/10.7575/aiac.ijels.v.9n.2p.66

9. Balaman, F. (2016). The effect of digital storytelling technique on the attitudes of students toward teaching technologies. Pegem Egitim ve Ögretim Dergisi, 6(2), 147-168. https://doi.org/10.14527/pegegog.2006.009
10. Banaszewski, T. (2002). Digital storytelling finds its place in the classroom. Multimedia Schools, 9(1), 32-35. www.infotoday.com/MMSchools/jan02/banaszewski.htm
11. Bardakcı, M. N., & Mart, M. (2023). Okul dışı öğrenme ortamlarındaki değerler eğitiminin okul öncesi eğitimde uygulanması açısından değerlendirilmesi: sistematik literatür taraması. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3(2), 52-71. https://doi.org/10.55008/te-ad.1352579
12. Boase, C. (2008). Digital storytelling for reflection and engagement: A study of the uses and potential of digital storytelling. Learning, Media and Technology, 33(3), 291-301. https://gjamissen.wordpress.com/wp-content/uploads/2013/05/boase_assessment.pdf
13. Bozkurt, A. T. (2023). Öğretmen adaylarının değer kavramına ilişkin metafor algılarının incelenmesi. Firat University Journal of Social Sciences, 33(3), 1131-1141. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1308498
14. Candemir, B., Tunç, Y., Açar, D., & Sağlam, M. (2022). Alternatif eğitim yaklaşımlarında değerler eğitimi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 32(3), 951-966. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1103296
15. Cheung, A. C. (2025). The potential of educational agents for generating new possibilities of education. Science Insights Education Frontiers, 28(2), 4633-4635. https://doi.org/10.15354/sief.25.co477
16. Cheung, L. M. E., & Shi, H. (2025). Co-creating stories with generative AI. Australian Review of Applied Linguistics, 47(4), 259-283. https://doi.org/10.1075/aral.24101.che
17. Chujitarom, W., & Panichrutiwong, C. (2024). The development of an artificial intelligence artist assistant (aiaa) model for the purpose of innovative digital storytelling in digital art education. Tem Journal, 13(2), 1133. https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=1244299
18. Chung, S. K. (2006). Digital storytelling in integrated arts education. The International Journal of Arts Education, 4(1), 33-63.
19. Cole, G., Street, K., & Felt, L. J. (2013). Storytelling in the digital age: Engaging learners for cognitive and affective gains. International Journal of Technology, Knowledge and Society, 8(6), 113. https://doi.org/10.18848/1832-3669/CGP/v08i06/56349
20. Cranfield, D., Venter, I., & Daniels, A. (2023, July). Using ChatGPT to investigate trends in digital storytelling and knowledge sharing in higher education. Paper presented at the 15th International Conference on Education and New Learning Technologies, Palma, Spain.
21. Creswell, J. W., & Plano-Clark, V. L. (2023). Revisiting mixed methods research designs twenty years later. Handbook of mixed methods research designs, 1(1), 21-36. https://doi.org/10.4135/9781529614572.n6
22. Çetin, M., Karakuş, A., & Geçgel, Ş. (2024). Gelişen bir paradigma: Yapay zekâ okuryazarlığı. International Journal of Active Learning, 8(1), 50-63. https://doi.org/10.48067/ijal.1422876
23. Deniz, K., & Karagöl, E. (2018). Değerler eğitimi açısından ortaokul Türkçe ders kitapları. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(2), 244-255. https://izlik.org/JA45KR67CE
24. Diaz, M. A. (2016). Digital storytelling with pre-service teachers. Raising awareness for refugees through ICTs in ESL primary classes. Digital Education Review, 30, 1-16. https://revistes.ub.edu/index.php/der/article/view/16121/pdf_1
25. Dönmez, Ö., & Uyanık, G. (2022). Farklı ülkelerde değerler eğitimi ve değer eğitimi programlarından örnekler. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 74-88. https://doi.org/10.55008/te-ad.1099697
26. Farmer, L. S. J. (2004). Using technology for storytelling: Tools for teachers. Teacher Librarian, 32(1), 30–35. https://doi.org/10.1080/1361454042000312275
27. Figa, E. (2007). The emergent properties of multimedia applications for storytelling pedagogy in a distance education online learning community. Storytelling, Self, Society: An Interdisciplinary Journal of Storytelling Studies, 3(1), 50-72. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/15505340709336691
28. Fokides, E. (2017). Using digital storytelling to inform students about bullying: Results of a pilot program. International Journal of Bias, Identity and Diversities in Education, 2(1), 27-39.
29. Han, S. T. (2025). Narrative-centered emotional reflection: Scaffolding autonomous emotional literacy with AI. https://doi.org/10.48550/arXiv.2504.20342
30. İnce, Ö., & Acemoğlu, A. (2021). Ömer Seyfettin hikâyelerinin değerler eğitimi açısından incelenmesi. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 7(4), 1314-1328. https://doi.org/10.20322/littera.980086
31. Jakes, D. S., & Brennan, J. (2005). Digital storytelling, visual literacy and 21st century skills. Online Proceedings of the Tech Forum New York, 47(3), 220-228. https://d20digitalstorytelling.pbworks.com/f/storytelling+and+visual+literacy.pdf
32. Kantarcı-Bingöl, Z. (2023). Lev Nikolayeviç Tolstoy’un “kıvılcımı” söndürmeyen ateşi zapt edemez” adlı öyküsünün değerler eğitimi açısından incelenmesi. Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi, 11(1), 1-29. https://doi.org/10.57115/karefad.1178299
33. Komalasari, K., & Saripudin, D. (2017). Value-based interactive multimedia development through integrated practice for the formation of students' character. Turkish Online Journal of Educational Technology, 16(4), 179-186. https://eric.ed.gov/?id=EJ1160605
34. Kuçuradi, İ. (1998). İnsan ve değerleri. Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu.
35. Kutlucan, E., Çakır, R., & Ünal, Y. (2018). Dijital öykü anlatımı ile verilen değerler eğitimine yönelik bir eylem araştırması. Kastamonu Education Journal, 27(5), 2187-2202. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3388
36. Lickona, T. (1991). Educating for character: How our schools can teach respect and responsibility. New York: Bantam Books.
37. Marín-Suelves, D., Rodríguez-Guimeráns, A., Romero-Rodrigo, M. M., & López-Gómez, S. (2023). Cyberbullying: Education research. Education Sciences, 13(8), 763. https://www.mdpi.com/2227-7102/13/8/763
38. Mayer, R. E. (2009). Multimedia learning (2nd ed.). New York: Cambridge University Press.
39. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage Press.
40. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2018). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı (İlkokul ve Ortaokul 4, 5, 6 ve 7. Sınıflar). Ankara: MEB Yayınları.
41. Nissen, H. B., & Henriksen, B. (2006). Word class influence on word association test results 1. International Journal of Applied Linguistics, 16(3), 389-408. https://doi.org/10.1111/j.1473-4192.2006.00124.x
42. Ohler, J. (2013). Digital storytelling in the classroom: New media pathways to literacy, learning, and creativity. California: Corwin Press.
43. Oppermann, M. (2008). Digital storytelling and American studies: Critical trajectories from the emotional to the epistemological. Arts and Humanities in Higher Education, 7(2), 171-187. https://doi.org/10.1177/1474022208088647
44. Raven, J., & O'Donnell, K. (2010). Using digital storytelling to build a sense of national identity amongst Emirati students. Education, Business and Society: Contemporary Middle Eastern Issues, 3(3), 201-217. https://doi.org/10.1108/17537981011070118
45. Rest, J. R. (1986). Moral development: Advances in research and theory. Westport: Praeger.
46. Robin, B. R. (2008). Digital storytelling: A powerful technology tool for the 21st century classroom. Theory into Practice, 47(3), 220–228.
47. Sadik, A. (2008). Digital storytelling: A meaningful technology-integrated approach for engaged student learning. Educational Technology Research and Development, 56(4), 487-506. https://link.springer.com/article/10.1007/s11423-008-9091-8
48. Salpeter, J. (2005). Telling tales with technology. Technology & Learning, 25(7), 18–26. https://eric.ed.gov/?id=EJ710824
49. Sen, S., & Sen, I. (2025). Short digital storytelling: An ai-based innovative teaching strategy. In E. Çela, N. Vajjhala, & M. Fonkam (Eds.), Teachers' roles and perspectives on ai integration in schools (pp. 261-296). the USA: IGI Global Scientific Publishing.
50. Suwardy, T., Pan, G., & Seow, P. S. (2013). Using digital storytelling to engage student learning. Accounting Education: An International Journal, 22(2), 109–124. https://doi.org/10.1080/09639284.2012.748505
51. Şener, F., Acar, M., Nurbiye, H., Tekyıldız, O., & Laçin, V. (2023). Okul ortamında değerler eğitimi ile ilgili yapılan lisansüstü çalışmaların incelenmesi. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 10(1), 174-190. https://izlik.org/JA23XD37WL
52. Şimşek, H., & Yıldırım, A. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
53. Thorne, S. (2023). Experimenting with ChatGPT for spreadsheet formula generation: Evidence of risk in AI generated spreadsheets. arXiv preprint. https://doi.org/10.48550/arXiv.2309.00095
54. Türnüklü, A. (2004). Okullarda sosyal ve duygusal öğrenme. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 37(37), 136-152. https://izlik.org/JA49CY24NY
55. Uçar, F. H., & Çetinkaya, S. (2021). İlkokul hayat bilgisi ders kitaplarında değerler eğitimi. Oltu Beşerî ve Sosyal Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 275-291. https://izlik.org/JA54FG44MC
56. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization [UNESCO]. (2023). Artificial intelligence in education: Guidance for policy makers. USA: UNESCO Publishing.
57. Uslupehlivan, E., Erden, M. K., & Cebesoy, Ü. B. (2017). Öğretmen adaylarının dijital öykü oluşturma deneyimleri. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(ERTE Özel Sayısı), 1-22. https://doi.org/10.12780/usaksosbil.373851
58. Ünal, C., & Çakır, H. (2025). Dijital öykü farkındalığının öğretmen branşlarına göre değerlendirilmesi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 14(1), 58-69. https://doi.org/10.33206/mjss.1498804
59. Verducci, S. (2014). Introduction: Narratives in ethics of education. Studies in Philosophy and Education, 33(6), 575-585. https://link.springer.com/article/10.1007/s11217-014-9411-x
60. Weiss, J., Benmayor, R., O’Leary, C., & Eynon, B. (2002). Digital technologies and pedagogies. Social Science Computer Review, 20(2), 139-145. [suspicious link removed]
61. Xu, Y., Park, H., & Baek, Y. (2011). A new approach toward digital storytelling: An activity focused on writing self-efficacy in a virtual learning environment. Educational Technology Research and Development, 59(4), 479-495. [suspicious link removed]
62. Yang, Y. T. C., & Wu, W. C. I. (2012). Digital storytelling for enhancing student academic achievement, critical thinking, and learning motivation: A year-long experimental study. Computers & Education, 59(2), 339-352. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2011.12.012
63. Yuksel, P., Robin, B. R., & McNeil, S. (2021). Educational uses of digital storytelling around the world. British Journal of Educational Technology, 52(1), 423-439. http://digitalstorytelling.coe.uh.edu/survey/site_digitalstorytelling.pdf