Posthuman Art: The Structural Production of Space

Yıl 2025, Sayı: 1, 80 - 103, 29.12.2025

Lütfi Akdeniz

https://doi.org/10.5281/zenodo.18098941

https://izlik.org/JA53UZ28AK

Öz

Objective: This study aims to analyze the ontological, aesthetic, and technological transformation of art by examining the structural production of space within the framework of a posthumanist understanding of art. Posthumanism transcends the anthropocentric classical humanist paradigm and offers an approach that acknowledges non-human actors—technology, artificial intelligence, materials, and environmental elements—as productive partners in art. In this context, the study discusses how space is positioned not as a passive surface in art production, but as a dynamic cognitive organism where subjectivity is produced, redistributed, and continuously transformed through technological-biological interactions. The theoretical framework draws on Andrea Barcaro's nomadic subjectivity and postcolonial body politics, the posthuman utopias of Iglesias Garcia and Paniotova, Tronca's kinetic analyses of the body-space relationship, and the posthumanist approaches of thinkers such as Rosi Braidotti, N. Katherine Hayles, Donna Haraway, and Karen Barad.
Methods: Qualitative method was used in the research; document analysis, case study and theoretical discourse analysis techniques were carried out together.
Results: The findings demonstrate that posthumanist art redefines space as a data-driven, interactive, and productive system, transcending its mere display surface. Refik Anadol's approach to data aesthetics is then linked to Walter Benjamin's concept of "loss of aura" and evaluated within the framework of technological reproduction, virtual space, and the aesthetics of experience.
Conclusion: Ultimately, posthuman art blurs the boundaries between subject and object, revealing that space becomes an active subject in aesthetic, ethical, and cognitive dimensions. This set of values presents a comprehensive transformation in contemporary art practice, redefining both the function of space and the existential position of the human.

Anahtar Kelimeler

: Posthumanism , Aesthetics of Space , Artificial Intelligence Art , Data Aesthetics , Aura

İnsan Sonrası Sanat: Mekânın Yapısal Üretimi

https://izlik.org/JA53UZ28AK

Öz

Amaç: Bu çalışma, insan-sonrası (posthümanist) sanat anlayışı çerçevesinde mekânın yapısal üretimini inceleyerek, sanatın ontolojik, estetik ve teknolojik dönüşümünü analiz etmeyi amaçlamaktadır. Posthümanizm, insan merkezli klasik hümanist paradigmayı aşarak, insan-dışı aktörleri—teknoloji, yapay zekâ, malzeme ve çevresel unsurları—sanatın üretken ortakları olarak kabul eden bir yaklaşım sunar. Bu bağlamda çalışma, mekânın sanat üretiminde edilgen bir yüzey olarak değil, öznelliğin üretildiği, yeniden dağıtıldığı ve teknolojik-biyolojik etkileşimlerle sürekli dönüştürüldüğü dinamik bir bilişsel organizma olarak nasıl konumlandığını tartışmaktadır. Kuramsal çerçeve; Andrea Barcaro’nun nomadik öznelik ve postkolonyal beden politikaları, Iglesias Garcia ve Paniotova’nın posthüman ütopyaları, Tronca’nın beden–mekân ilişkisine dair kinetik analizleri ile Rosi Braidotti, N. Katherine Hayles, Donna Haraway ve Karen Barad gibi düşünürlerin posthümanist yaklaşımlarına dayanmaktadır.
Yöntemler: Araştırmada nitel yöntem kullanılmış; doküman analizi, örnek olay incelemesi ve kuramsal söylem çözümlemesi teknikleri bir arada yürütülmüştür.
Bulgular: Bulgular, posthümanist sanatın mekânı yalnızca sergileme yüzeyi olmaktan çıkararak, veriye dayalı, etkileşimli ve üretken bir sistem olarak yeniden tanımladığını göstermektedir. Bu doğrultuda Refik Anadol’un veri estetiği yaklaşımı, Walter Benjamin’in “auranın kaybı” kavramıyla ilişkilendirilerek teknolojik yeniden üretim, sanal mekân ve deneyim estetiği ekseninde değerlendirilmiştir.
Sonuç: Sonuç olarak, insan-sonrası sanat, özne ile nesne arasındaki sınırları bulanıklaştırarak mekânın estetik, etik ve bilişsel boyutlarda aktif bir özneye dönüştüğünü ortaya koymaktadır. Bu değerler dizisi, çağdaş sanat pratiğinde hem mekânın işlevini hem de insanın varoluşsal konumunu yeniden tanımlayan kapsamlı bir dönüşüm sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Posthümanizm , Mekân Estetiği , Yapay Zekâ Sanatı , Veri Estetiği , Aura

Kaynakça

• Anadol, R. (2021). Machine hallucinations [Yeni medya sanatı, dijital veri görselleştirme]. Refik Anadol Studio. https://refikanadol.com/works-old/machine-hallucinations-nature-dreams/
• Barad, K. (2007). Meeting the universe halfway: Quantum physics and the entanglement of matter and meaning. Duke University Press.
• Barcaro, A. (2023). Nomadic art: Decolonising the human and the posthuman. New Literaria, 4(2), 180–189. https://doi.org/10.48189/nl.2023.v04i2.020
• Baudrillard, J. (2003). Simülakrlar ve simülasyon (O. Adanır, Çev.). Doğu Batı Yayınları.
• Benjamin, W. (2023). The work of art in the age of mechanical reproduction. Must Have Books.
• Braidotti, R. (2013). The posthuman. Polity Press.
• Braidotti, R. (2019). Posthuman knowledge. Polity Press.
• Büyükkaragöz, T. (2025). Sanatta yapay zekâ ve bir öncü: Refik Anadol’un veri estetiği. International Social Sciences Studies Journal, 11(8), 1379–1394. https://doi.org/10.5281/zenodo.16936107
• Cemiloğlu, M. (Ed.). (2024). Posthümanizm ve kurgusal yaratıcılık. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
• Chmiliar, L. (2010). Multiple-case designs. In A. J. Mills, G. Eurepas, & E. Wiebe (Eds.), Encyclopedia of case study research (pp. 582–583). Sage.
• Çevik, İ. F. (2018). Mekanik yeniden üretim sonucu kaybolan sanat yapıtının aurasını teknolojik yenilikler yolu ile yeniden bulmak. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 114–126. https://doi.org/10.17336/igusbd.331612
• Deleuze, G., & Guattari, F. (2023). A thousand plateaus: Capitalism and schizophrenia. Bloomsbury Academic.
• Doğan, H. (2024). The meaning and meaninglessness of being human: The romantic aesthetics of posthumanist art. Art Vision, 30(53), 187–196. https://doi.org/10.32547/artvision.1503420
• Dolejsova, L. (2012). Posthuman tendencies in performance art [PDF document].
• Euronews. (2022, Kasım 17). Refik Anadol is making machines hallucinate for his MoMA debut. https://www.euronews.com/culture/2022/11/17/refik-anadol-is-making-machines-hallucinate-for-his-moma-debut
• Ferrando, F. (2019). Philosophical posthumanism. Bloomsbury.
• Haraway, D. (2006). Siborg manifestosu: Geç yirminci yüzyılda bilim, teknoloji ve sosyalist-feminizm (O. Akınhay, Çev.). Agora Yayıncılık.
• Hayles, N. K. (1999). How we became posthuman: Virtual bodies in cybernetics, literature, and informatics. University of Chicago Press.
• Hayles, N. K. (2024). How we became posthuman. University of Chicago Press.
• Iglesias Garcia, R., & Paniotova, T. S. (2021). Our posthuman future in Utopias of Contemporary Art. En Chelovek (The Human Being), 32(4), 149–171.
• Kulak, Y. C. (2025). Post-hümanist yaratıcılığın seramik sanatına yansıması. Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi, 6(10), 121–139. https://dergipark.org.tr/tr/pub/stardergisi/policy Lefebvre, H. (2014). The production of space. Blackwell.
• Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Çev. Ed., 3. baskıdan çeviri). Nobel Yayın Dağıtım.
• Min, J., & Chung, H. (2025). The aesthetics of immersion through AI: The cosmic visualization of Refik Anadol’s “Machine Hallucinations.” Journal of Contemporary Visual Culture, 12(2), 45–67. https://www.earticle.net/Article/A470000
• Oktan, B., & Akyol, F. (2024). Refik Anadol’s AI-based digital art and its intellectual connotations. Galactica Media Journal, 8(1), 112–129. https://galacticamedia.com/index.php/gmd/article/view/478
• Paul, J., & Criado, A. R. (2020). The art of writing literature review: What do we know and what do we need to know? International Business Review, 29(4), 101717. https://doi.org/10.1016/j.ibusrev.2020.101717
• Rouvroy, A. (2013). The end(s) of critique: Data-behaviorism vs. due-process. In M. Hildebrandt & K. de Vries (Eds.), Privacy, due process and the computational turn (pp. 143–167). Routledge.
• Sayal-Bennett, A. (2018). Posthuman pedagogy: Affective learning. In R. W. S. Brown & J. Adams (Eds.), Education in the Anthropocene (pp. 91–110). Routledge.
• Snyder, H. (2019). Literature review: A research methodology, an overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333–339. http://creativecommons.org/licenses/BY-NC-ND/4.0/
• Stelarc. (2011). The posthuman body: Architectures and prosthetics. MIT Press.
• Torraco, R. (2016). Writing integrative literature reviews: Using the past and present to explore the future. Human Resource Development Review, 15(4), 404–428. https://doi.org/10.1177/1534484316671606
• Tronca, L. (2022). Towards posthuman creativity: Rethinking the human–machine relation in contemporary artistic practices. AI & Society, 37(3), 987–1001. https://doi.org/10.1007/s00146-022-01376-x
• Wolfe, C. (2010). What is posthumanism? University of Minnesota Press.
• Wood, L. A., & Kroger, R. O. (2000). Doing discourse analysis: Methods for studying action in talk and text. Sage.
• Görsel Kaynaklar Görsel 1. (t.y.). Refik Anadol’un Machine Hallucinations’i: Makinenin rüyası insanın yansıması. https://www.filomythos.com/refik-anadolun-machine-hallucinationsi-makinenin-ruyasi-insanin-yansimasi/
• Görsel 2. (t.y.). Refik Anadol: What Dreams May Come. https://www.koeniggalerie.com/blogs/online-magazine/refik-anadol-what-dreams-may-come
• Görsel 3. (t.y.). Stelarc ear art & human body installation. https://www.labiotech.eu/trends-news/stelarc-ear-art-human-body