Hollanda Hastalığı: Suudi Arabistan Örneği

Öz

Çalışmada, Suudi Arabistan için 1987-2022 döneminde, Hollanda Hastalığı belirtilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Johansen Eşbütünleşme Testi ile Vektör Hata Düzeltme Modeli, araştırmanın ekonometrik yöntemlerini oluşturmuştur. Üç ekonometrik modeli kapsayan ampirik analizde, petrol fiyatı, tüm modellerin açıklayıcı değişkeni olarak kullanılmıştır. Bağımlı değişken olarak ise ilk modelde reel efektif döviz kuruna, ikinci modelde toplam gayrisafi yurtiçi hâsılaya, son modelde de petrol dışı sektörlere ait gayrisafi yurtiçi hâsılaya yer verilmiştir. Analiz sonucunda reel efektif döviz kuru ve petrol fiyatları arasında uzun dönemli bir ilişki bulunmadığı belirlenmiştir. Petrol fiyatlarının toplam gayrisafi milli hâsıla üzerinde uzun dönemde pozitif ve anlamlı etkisi olduğu ancak kısa dönemli ilişkinin anlamlı olmadığı sonucuna varılmıştır. Son olarak petrol fiyatlarının, petrol dışı sektörlere ait gayrisafi milli hâsıla üzerindeki etkisinin uzun dönemde pozitif ve anlamlı, kısa dönemde ise negatif ve anlamlı olduğu tespit edilmiştir. İstatistiksel anlamlı olan bulgular genel olarak değerlendirildiğinde, Suudi Arabistan'da, Hollanda Hastalığı belirtilerinden ''Reel Döviz Kuru Etkisi''ne rastlanmamıştır. Diğer belirtilerden ''Dalgalanma Etkisi'' sadece uzun dönemde, ''Kaynak Hareketi Etkisi Sonucunda Oluşan Sanayisizleşme'' ise sadece kısa dönemde görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Hollanda Hastalığı
• Johansen Eşbütünleşme Testi
• Vektör Hata Düzeltme Modeli
• Suudi Arabistan

Dutch Disease: The Case of Saudi Arabia

Abstract

This research focuses on examining the manifestations of Dutch disease in Saudi Arabia from 1987 to 2022. The Johansen cointegration test and vector error correction model are utilized as econometric techniques. The empirical investigation encompasses three distinct econometric models, with oil prices serving as the independent variable in each model. The dependent variables in these models are the real effective exchange rate, total gross domestic product, and the gross domestic product of the non-oil sector, respectively. The analysis reveals that there is no long-run association between the real effective exchange rate and the oil price. Conversely, a positive and statistically significant long-run relationship is observed between oil prices and total gross domestic product, although the short-run relationship is deemed insignificant. Furthermore, the connection between oil prices and the gross domestic product of the non-oil sector is positive in the long run and negative in the short run. In essence, the study concludes that there is no presence of the "Real Exchange Rate Effect." The "Volatility Effect" is only evident in the long run, while the "Deindustrialization Effect" is apparent solely in the short run.

Keywords

• Dutch Disease
• Johansen Cointegration Test
• Vector Error Correction Model
• Saudi Arabia

Kaynakça

1. Abdlaziz, R. A., Naseem, N. A. M. & Slesman, L. (2018). ''Dutch Disease Effect of Oil Price on Agriculture Sector: Evidence from Panel Cointegration of Oil Exporting Countries''. International Journal of Energy Economics and Policy, 8(5), 241-250.
2. Adamu, I. M. (2020). ''Oil Price and Real Exchange Rate Appreciation: Is there Dutch Disease in Nigeria?''. International Research Journal Faculty of Arts and Culture, South Eastern University of Sri Lanka, 13(3), 27-40.
3. Algieri, B. (2011). ''The Dutch Disease: Evidences from Russia''. Econ Change Restruct, 44, 243-277. doi: 10.1007/s10644-011-9101-4
4. Alpdoğan, H. & Tok, D. (2018). ''OECD Ülkelerinde Petrol Fiyatlarının Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi: Panel Nedensellik Çalışması'', Sakarya İktisat Dergisi, 7(2), 28-43.
5. Babuga, U. T. & Naseem, N. A. M. (2022). ''Oil Price Change and Economic Growth: Evidence from Net Sub-Saharan Africa Oil Exporting Countries''. International Journal of Energy Economics and Policy, 12(2), 369-378. doi: https://doi.org/10.32479/ijeep.12932
6. Bingöl, O. (2021). ''Suudi Arabistan'ın Vizyon 2030 Projesinin Rantiyeciliğin Dönüşümü ve Ortadoğu'da Dengeleme Atayışı Bağlamında Değerlendirilmesi''. Bölgesel Araştırmalar Dergisi, 5(2), 500-540.
7. Brini, R., Jemmali, H. & Farroukh, A. (2016). ''Macroeconomic Impacts of Oil Price Shocks on Inflation and Real Exchange Rate: Evidence from Selected MENA Countries''. Topics in Middle Eastern and African Economies, 18(2), 170-184.
8. Cambazoğlu, B. (2020). ''Hollanda Hastalığına Teorik Bakış''. Mehmet Onur-Gülbahar Hilal Yıldız (Ed),

9. Challenges in Economics and Business Studies from Researches to Practices. Londra: IJOPEC Publication. 35-50.
10. Corden, W. M. & Neary, J. P. (1982). ''Booming Sector and De-Industrialisation in a Small Open Economy''. International Institute for Applied Systems Analysis Collaborative Paper, 58, 1-30.
11. Çemrek, F. & Bayraç, H. N. (2021). ''The Econometric Analysis of the Relationship Between Oil Price, Economic Growth and Export in OPEC Countries''. The Journal of Operations Research, Statistics, Econometrics and Management Information Systems, 9(1), 111-124. doi: 10.17093/alphanumeric.909410
12. Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (2024). Suudi Arabistan Bilgi Notu. https://www.deik.org.tr/uploads
13. /suudi-arabistan-bilgi-notu-temmuz-23.pdf (05 Şubat 2024).
14. Demiral, M., Bal, H. & Akça, E. E. (2016). ''Petrol Gelirleri ve Ekonomik Büyüme: Seçilmiş Petrol Zengini Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Panel Veri Analizi''. Sosyoekonomi, 24(27), 85-102.
15. Dickey, D. A. & Fuller, W. A. (1981). Likelihood Ratio Statistics for Autoregressive Time Series with Unit Root. Econometrica, 49(4), 1057-1072.
16. Dülger, F., Lopçu, K., Burgaç, A. & Ballı, E. (2012). ''Is Natural Resource-Rich Russia Suffering from the Dutch Disease?''. International Conference on Eurasian Economies, Session 3A: Energy and Natural Resources, 54-59.
17. Dünya Bankası (2024). Veri Bankası. https://databank.worldbank.org/ (09 Şubat 2024).
18. Efeoğlu, R. & Pehlivan, C. (2018). ''Hollanda Hastalığı: Venezuela, Suudi Arabistan, Rusya ve Nijerya Ülkeleri Üzerine Bir Araştırma''. Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(1), 197-216.
19. Elhassan, T. (2021). ''Impact of Oil Price Fluctuations on Economic Growth in Saudi Arabia: Evidence from a Nonlinear ARDL Approach''. International Journal of Energy Economics and Policy, 11(5), 579-585. doi: https://doi.org/10.32479/ijeep.11574
20. Engle, R. F. & Granger, C. W. J. (1987). ''Co-Integration and Error Correction: Representation, Estimation, and Testing''. Econometrica, 55(2), 251-276.
21. Faheem, M., Azali, M., Chin, L. & Mazlan, N. S. (2020). ''New Evidence of Oil Price Fluctuations and Manufacturing Output in Saudi Arabia, Kuwait and United Arab Emirates, Pakistan''. Journal of Commerce and Social Sciences, 14(1), 300-333.
22. Gökçe, N., Osmanov, E. & Emsen, Ö. S., (2023). ''Petrol Fiyatları ile Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkiler: Azerbaycan Ekonomisi Üzerine İncelemeler''. Ekonomi Bilimleri Dergisi, 15(2), 178-201. doi: https://doi.org/10.55827/ebd.1341361
23. Görmüş, Ş., Essayem, A. & Güven, M. (2023). ''The Effect of Global and Local Factors in Azerbaijan Reel Exchange Rate: Evidence from Quantile Regression''. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 11(1), 77-89.
24. Gronwald, M., Johannes, M. & Orazbayev, S. (2009). ''Estimating the Effects of Oil Price Shocks on the Kazakh Economy''. Institute for Economic Research at the University of Munich Working Paper, 81, 1-15.
25. Johansen, S. (1988). ''Statistical Analysis of Cointegration Vectors''. Journal of Economic Dynamics and Control, 12(2-3), 231-254.
26. Johansen, S. (1995). Likelihood-Based Inference in Cointegrated Vector Autoregressive Models. Oxford: Oxford University Press.
27. Johansen, S. & Juselius, K. (1990). ''Maximum Likehood Estimation and Inference on Cointegration with Applications to the Demand for Money''. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 52(2), 169-210.
28. Kazanasmaz, E., Demirel, B. L., Karatepe, S. & Hızarcı, A. E. (2023). ''Ekonomik Büyüme, Elektrik Tüketimi ve Karbon Emisyonu İlişkisi: Türkiye Örneği''. Muhasebe ve Finansman İncelemeleri Dergisi, 6(2), 248-265.
29. Kose, N. & Baimaganbetov, S. (2015). ''The Asymmetric Impact of Oil Price Shocks on Kazakhstan Macroeconomic Dynamics: A Structural Vector Autoregression Approach''. International Journal of Energy Economics and Policy, 5(4), 1058-1064.
30. Kutan, A. M. & Wyzan, M. L. (2005). ''Explaining the Real Exchange Rate in Kazakhstan, 1996–2003: Is Kazakhstan Vulnerable to the Dutch Disease?''. Economic Systems, 29(2005), 242-255.
31. Looney, R. E. (1990).''Oil Revenues and Dutch Disease in Saudi Arabia: Differential Impacts on Sectoral Growth''. Canadian Journal of Development Studies, 11(1), 119-133. doi: 10.1080/02255189.1990.9669386
32. Mahmood, H. & Murshed, M. (2021). ''Oil Price and Economic Growth Nexus in Saudi Arabia: Asymmetry Analysis''. International Journal of Energy Economics and Policy, 11(1), 29-33.
33. Mercan, M. & Göçer, İ. (2014). ''Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde Hollanda Hastalığı Riski: Ampirik Bir Analiz''. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 32(2), 251-274. doi: 10.17065/huiibf.38187
34. Moutinho, V. & Madaleno, M. (2020). ''Economic Growth Assessment Through an ARDL Approach: The Case of African OPEC Countries''. Energy Reports, 6(8), 305-311. doi: https://doi.org/10.1016/j.egyr.2020.11.253
35. Ogundipe, A. & Ogundipe, O. (2013). ''Oil Price and Exchange Rate Volatility in Nigeria''. Munich Personal Repec Archive, 51668, 1-22.
36. Oomes, N. & Kalcheva, K. (2007). ''Diagnosing Dutch Disease: Does Russia Have the Symptoms?''. International Monetary Fund Working Paper, 07/102, 1-32.
37. Paksoy, H. & Alagöz, M. (2023). ''Hollanda Hastalığı: Türk Cumhuriyetleri Örneği''. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 25(44): 450-463.
38. Phillips, P. C. B. & Perron, P. (1988). ''Testing for a Unit Root in Time Series Regression''. Biometrika, 75(2), 335-346.
39. Suudi Arabistan Merkez Bankası (2024). Elektronik Veri Sistemi. https://www.sama.gov.sa/en-US/EconomicReports/Pages/default.aspx (09 Şubat 2024).
40. Sevüktekin, M. & Çınar, M. (2017). Ekonometrik Zaman Serileri Analizi. Bursa: Dora Basın Yayın Dağıtım.
41. Sezer, S. (2017). ''Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinin Ekonomik Performansının Hollanda Hastalığı Yönünden İncelenmesi''. Business and Economics Research Journal, 8(4), 673-688. doi: 10.20409/berj.2017.75
42. Shuaibu, M. (2020). ''Do Asymmetric Currency Price Fluctuations and Oil Price Shocks Matter for Growth in Nigeria? Evidence from Non-Linear Analysis''. Istanbul Journal of Economics, 70(1), 17-46. doi: 10.26650/ISTJECON2020-0006
43. Suliman, T. H. M. & Abid, M. (2020). ''The Impacts of Oil Price on Exchange Rates: Evidence from Saudi Arabia''. Energy Exploration & Exploitation, 38(5), 2037-2058. doi: 10.1177/0144598720930424
44. Şanlısoy, S. & Ekinci, R. (2019). ''Azerbaycan Ekonomisinin Hollanda Hastalığı Açısından Değerlendirilmesi''. Yönetim ve Ekonomi, 26(2), 595-608.
45. Şengül, O. (2023). ''Petrol Fiyatları ve Ekonomik Büyüme İlişkisi''. Oğuzhan Şengül (Ed), İktisadi Büyüme Konusunda Güncel Sorunlar. İstanbul: Eğitim Yayınevi, 7-17.
46. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (2024). Elektronik Veri Dağıtım Sistemi. https://evds2.tcmb.gov.tr/index.php?/evds/serieMarket (09 Şubat 2024).
47. Uçan, O. & Ergin Ünal, A. (2018). Hollanda Hastalığına Sebep Olabilecek Makroekonomik Etkenler: Seçilmiş Ülke Ekonomileri Üzerine Bir Analiz, 5th International Congress on Political, Economic and Social Studies (ICPESS), 26-29 October 2018, Niğde. 376-393.
48. Udemba, E. N. & Yalçıntaş, S. (2022). ''Unveiling the Symptoms of Dutch Disease: A Comparative and Sustainable Analysis of Two Oil-Rich Countries''. Resources Policy, 79, 1-12.
49. Yardımcıoğlu, F. & Gülmez, A. (2013). ''OPEC Ülkelerinde Hollanda Hastalığı: Petrol Fiyatları ve Ekonomik Büyüme İlişkisinin Ekonometrik Bir Analizi''. Sosyoekonomi, 19(19), 117-140.