Özgürlüğe Mahkumiyetten Özgürlükten Kaçışa: Sartre ve Fromm Ekseninde Modern Bireyin İkilemi

Öz

Modern birey, tarihin pek çok dönemine kıyasla daha geniş bir özgürlük alanına sahiptir. Merkezinde bireyin bulunduğu modern dünyada birey özgürlükle taçlandırılmıştır. Ancak birey kazanılmış gibi görünen özgürlükten içten gelen bir korku hissetmekte ve gizlice kaçmaya çalışmaktadır. Çalışmada modern insanın en problematik sorunlarından biri olan özgürlük ve özgürlüğü ile yüzleşen bireyin başvurduğu kaçış yolları üzerine incelemeler yapılacaktır. Bu makale Sartre’ın ontolojik özgürlük anlayışı ve Fromm’un özgürlükten kaçış mekanizmalarına ilişkin analizlerini birlikte düşünerek modern bireyin karşı karşıya olduğu ikilemi göstermeyi amaçlamaktadır. İki düşünürün perspektiflerinin birlikte değerlendirilmesi özgürlük konusunda modern bireyin ikilemini bütüncül bir biçimde ele almamıza katkı sunacaktır. Çalışmada ana odak Fromm’un özgürlükten kaçışa ilişkin ifadelerinin Sartre’ın özgürlükten korkan bireyin kötü niyet geliştirişinin sosyo-psikolojik görünümü olarak okunabileceğine dayanmaktadır. Bu bağlam içerisinde çalışma, Sartre’ın ele aldığı özgürlüğün Fromm ile daha somut bir zeminde tekrar incelenmesi olarak düşünülebilir. Böylelikle her geçen gün boyutları genişleyen, içinden çıkması zor, çetrefilli bir hal alan özgürlük sorununa ilişkin bir bakış kazanmaya katkı sunulabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Özgürlük
• özgürlükten kaçış
• Sartre
• Fromm
• birey

From Imprisonment to Freedom, From Freedom to Escape: The Dilemma of The Modern Individual in the Context of Sartre and Fromm

Öz

The modern individual enjoys a greater degree of freedom than in many periods of history. In the modern world, centred on the individual, the individual is crowned with freedom. However, the individual feels an inner fear of this seemingly acquired freedom and secretly tries to escape. This study will examine the escape routes an individual takes when confronted with freedom, one of the most problematic issues for modern man. This article aims to reveal the dilemma faced by the modern individual by considering Sartre's understanding of ontological freedom and Fromm's analysis of the mechanisms of escape from freedom together. Evaluating the perspectives of the two thinkers together will contribute to our comprehensive understanding of the modern individual's dilemma regarding freedom. The main focus of the study is that Fromm's statements on escape from freedom can be read as the socio-psychological manifestation of the individual's development of ill will due to fear of freedom, as described by Sartre. In this context, the study can be considered a re-examination of Sartre's concept of freedom on a more concrete ground with Fromm. Thus, it is thought that a contribution can be made to gaining a perspective on the increasingly complex and intractable problem of freedom.

Anahtar Kelimeler

• Sartre
• Fromm
• individual
• Freedom
• Escape from Freedom

Kaynakça

1. ahadır, A. (2022). Modernitenin Yıkıcı Etkileri Karşısında Savunmasız İnsan. Necbettin Erbakan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 13(13), 129-142.
2. Bakewell, S. (2017). Varoluşçular Kahvesi (E. Gözgü, Çev.). Dominigo Yayıncılık.
3. Bektaş, A. (2025). Modernliğin Eleştirisi Bağlamında Kimlik, Özgürlük ve Anlam Charles Taylor’ın “Modernliğin Sıkıntıları” Eseri Üzerine Bir Değerlendirme. Külliyat Osmanlı Araştırmaları Dergisi, (28), 265-270.
4. Dostoyevski, F. M. (2022). Karamazov Kardeşler (N. Yalaza Taluy, Çev.; 29. bs.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
5. Foulquie, P. (1967). Varoluş Felsefesi (N. Topçu, Çev.). Hareket Yayınları.
6. Foulquie, P. (1995). Varoluşçuluk (Y. Şahan, Çev.; 2. bs.). İletişim Yayınları.
7. Fromm, E. (1982). Sevginin ve Şiddetin Kaynağı (Y. Salman & N. İçten, Çev.; 3. bs.). Payel Yayınevi.
8. Fromm, E. (2019a). Kendini Savunan İnsan (N. Arat, Çev.; 12. bs.). Say Yayınları.

9. Fromm, E. (2019b). Özgürlükten Kaçış (Ş. Yeğin, Çev.; 4. bs.). Say Yayınları.
10. Fromm, E. (2019c). Sahip Olmak ya da Olmak (A. Arıtan, Çev.; 8. bs.). Say Yayınları.
11. Fromm, E. (2022a). İnsan Olmak Üzerine (Ş. Alpagut, Çev.; 4. bs.). Say Yayınları.
12. Fromm, E. (2022b). Sevme Sanatı (I. Gündüz, Çev.; 7. bs.). Say Yayınları.
13. Fromm, E. (2023). Sağlıklı Toplum (Ş. Alpagut, Çev.). Say Yayınları.
14. Gürsoy, K. (2015). J. P. Sartre Ateizminin Doğurduğu Problemler (4. bs.). Aktif Düşünce Yayıncılık.
15. Han, B.-C. (2022). Şeffaflık Toplumu (H. Barışcan, Çev.; 8. bs.). Metis Yayınları.
16. Lewis, M., & Staehler, T. (2019). Fenomenoloji (O. B. Kaplan, M. Demirhan, M. Türkan, N. Şahankaya, & M. B. Gürsoy, Çev.). Fol Kitap.
17. Magill, F. (1992). Egzistansiyalist Felsefenin Beş Klasiği (V. Mutal, Çev.; 2. bs.). Dergâh Yayınları.
18. Moeller, C. (1969). Jean Paul Sartre ve Tabiatüstünün Bilinmemesi (M. Toprak, Çev.). Remzi Kitapevi.
19. Murdoch, I. (1981). Sartre’ın Yazarlığı ve Felsefesi (S. Hilav, Çev.; 3. bs.). Yazarlar ve Çevirmenler Yayın Üretim.
20. Ritter, J. (1954). Varoluşçuluk Felsefesi Üzerine (H. Batuhan, Çev.). İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yaynları.
21. Sartre, J. P. (1964). Şeytan ve Yüce Tanrı (E. Canberk, Çev.). Aytaç Kitapevi.
22. Sartre, J. P. (1965). Sinekler (S. Hilav, Çev.). Dönem Yayınları.
23. Sartre, J. P. (2002). Varoluşçuluk (A. Bezirci, Çev.; 17. bs.). Say Yayınları.
24. Sartre, J. P. (2008). Bulantı (M. Türker, Çev.). Sentez Yayıncılık.
25. Sartre, J. P. (2009). Varlık ve Hiçlik (T. Yıldız & G. Çankaya Eksen, Çev.; 8. bs.). İthaki Yayınları.
26. Şahin, K., & Yılmaz, A. (2024). Şeffaflık Toplumunda Özgürlük Problemi. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 2(10), 185-195.
27. Taylor, C. (1995). Modernliğin Sıkıntıları (U. Canbilen, Çev.). Ayrıntı Yayınları.