Araştırma Makalesi

Sürdürülebilirlik Mümkün Mü? Türkiye’de Büyüme, Finansal Gelişme ve Askeri Harcamalar Arasında Fourier Temelli Bir Denge Arayışı

Sayı: 16 31 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Sürdürülebilirlik Mümkün Mü? Türkiye’de Büyüme, Finansal Gelişme ve Askeri Harcamalar Arasında Fourier Temelli Bir Denge Arayışı

Öz

Bu çalışma, Türkiye ekonomisine ilişkin 1970–2022 dönemini kapsayan veriler ışığında, ekonomik büyüme, finansal gelişme ve askeri harcamaların çevresel sürdürülebilirlik üzerindeki etkilerini Yük Kapasite Faktörü (LCF) çerçevesinde ampirik olarak analiz etmektedir. Ampirik analizde, yapısal kırılmaları ve doğrusal olmayan eğilimleri dikkate alabilen Fourier tabanlı birim kök, eşbütünleşme ve dinamik en küçük kareler (DOLS) yöntemlerinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular, söz konusu üç makroekonomik değişkenin çevresel sürdürülebilirlik üzerinde uzun vadede istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü etkiler yarattığını ortaya koymaktadır. Fourier terimlerinin anlamlılığı ise, çevre-ekonomi ilişkisinde yapısal dalgalanmaların belirleyici rol oynadığını göstermektedir. Bu kapsamda çalışma, sürdürülebilir büyüme, yeşil finansman ve çevre dostu savunma politikalarının önemine vurgu yapmakta; çevresel sınırları gözeten bütüncül bir makroekonomik politika tasarımının gerekliliğini ortaya koymaktadır. Fourier temelli ekonometrik tekniklerin uygulanması bakımından da literatüre yöntemsel katkı sağlayan bu çalışma, çevresel sürdürülebilirliğin çok boyutlu belirleyicilerine dair önemli bulgular sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abbasi, K. R., Oyebanji, M. O., & Kirikkaleli, D. (2023). CO2 intensity of GDP, energy productivity and environmental degradation in Iceland: evidence from novel Fourier based estimators. Energy Sources, Part B: Economics, Planning, and Policy, 18(1), 2214906. https://doi.org/10.1080/15567249.2023.2214906
  2. Adebayo, T. S., Akinsola, G. D., Odugbesan, J. A., & Olanrewaju, V. O. (2021). Determinants of environmental degradation in Thailand: empirical evidence from ARDL and wavelet coherence approaches. Pollution, 7(1), 181-196. https://doi.org/10.22059/poll.2020.309083.885
  3. Ahmad, M., Khan, Z., Ur Rahman, Z., & Khan, S. (2018). Does financial development asymmetrically affect CO2 emissions in China? An application of the nonlinear autoregressive distributed lag (NARDL) model. Carbon Management, 9(6), 631-644. https://doi.org/10.1080/17583004.2018.1529998
  4. Ahmed, Z., Ahmad, M., Murshed, M., Vaseer, A. I., & Kirikkaleli, D. (2022). The trade-off between energy consumption, economic growth, militarization, and CO2 emissions: does the treadmill of destruction exist in the modern world?. Environmental Science and Pollution Research, 29(12), 18063-18076. https://doi.org/10.1007/s11356-021-17068-3
  5. Ahmed, Z., Zafar, M. W., & Mansoor, S. (2020). Analyzing the linkage between military spending, economic growth, and ecological footprint in Pakistan: evidence from cointegration and bootstrap causality. Environmental Science and Pollution Research, 27(33), 41551-41567. https://doi.org/10.1007/s11356-020-10076-9
  6. Akinsola, G. D., Awosusi, A. A., Kirikkaleli, D., Umarbeyli, S., Adeshola, I., & Adebayo, T. S. (2022). Ecological footprint, public-private partnership investment in energy, and financial development in Brazil: a gradual shift causality approach. Environmental Science and Pollution Research, 29(7), 10077-10090. https://doi.org/10.1007/s11356-021-15791-5
  7. Aleksandrova, A. (2017). Optimizing environmental risk management using economic tools. Available at SSRN 2983056. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2983056
  8. Ali, M., Kirikkaleli, D., ve Altuntaş, M. (2024). The nexus between CO2 intensity of GDP and environmental degradation in South European countries. Environment, Development and Sustainability, 26(5), 11089-11100. https://doi.org/10.1007/s10668-023-03217-w

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Büyüme , Kalkınma Ekonomisi - Makro , Çevre Ekonomisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

28 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

28 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 16

Kaynak Göster

APA
Demir, O., & Özdemir, D. (2025). Sürdürülebilirlik Mümkün Mü? Türkiye’de Büyüme, Finansal Gelişme ve Askeri Harcamalar Arasında Fourier Temelli Bir Denge Arayışı. ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 16, 1-32. https://doi.org/10.5281/zenodo.18096145

ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi © 2020, Erzurum Teknik Üniversitesi tarafından Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International kapsamında lisanslanmıştır.