TR
EN
Prediyabet ve Mobil Uygulamalar
Öz
Prediyabet, diyabet gelişimi öncesindeki geçiş evresini temsil eden, glukoz metabolizmasında bozulma ile karakterize bir durumdur. Obezite, fiziksel inaktivite ve sağlıksız beslenme gibi değiştirilebilir risk faktörleriyle yakından ilişkilidir. Son yıllarda dijital sağlık teknolojilerindeki gelişmelerle birlikte mobil sağlık uygulamaları, prediyabetli bireylerin öz-yönetim becerilerini geliştirmede ve hastalık ilerleyişini önlemede önemli bir araç haline gelmiştir. Bu derleme çalışmada, prediyabete yönelik geliştirilen mobil uygulamaların odak noktaları ve etkileri incelenmiştir. Literatürdeki kanıtlar; mobil uygulamaların fiziksel aktivite artışı, kilo kontrolü, glisemik parametrelerin (glikolize hemoglobin, açlık plazma glukozu) iyileştirilmesi ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının geliştirilmesinde etkili olduğunu göstermektedir. Uygulamalarda sıklıkla yaşam koçu, hemşire veya sağlık profesyonelleri danışmanlığı, adım sayacı entegrasyonu ve kişiye özel bildirimlerle davranış değişikliği desteklenmektedir. Bununla birlikte, veri güvenliği, klinik geçerlilik ve uygulama kalitesi konularında eksiklikler olduğu, bu nedenle uygulamaların geliştirilmesinde sağlık profesyonellerinin aktif rol almasının önem taşıdığı vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, prediyabet mobil uygulamaları birincil korunmada etkili ve maliyet açısından avantajlı araçlar olmakla birlikte, standartlara uygunluk ve klinik doğrulama süreçlerinin güçlendirilmesi gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Bu çalışma için, kamu, ticari veya kar amacı gütmeyen sektörlerdeki finansman kuruluşlarından belirli bir destek alınmadı.
Etik Beyan
Çalışma metodolojisinden dolayı gerek görülmemiştir.
Kaynakça
- Yüzügülen Ö, Erdoğdu Hİ. Prediyabet hastalarında D vitamini ve parathormona göre insülin direncinin değerlendirilmesi. Sakarya Tıp Dergisi. 2020;10(3):437-444. doi:10.31832/smj.683489.
- Türk Diyabet Vakfı. Prediyabet Tanı ve Tedavi Rehberi. Türk Diyabet Vakfı Yayınları, İstanbul: AdrH Pozitif Reklam ve İletișim Hizmetleri; c2023:10-11.
- Çakır E. Prediyabet. Selçuk Med J. 2018;30(1):1-4.
- Centers for Diseases Control and Prevention (CDC). Prediabetes; your chance to prevent type 2 diabetes. https://www.cdc.gov/diabetes/prevention-type-2/prediabetes-prevent-type-2.html?CDC_AAref_Val=https://www.cdc.gov/diabetes/basics/prediabetes.html. Published December 26, 2024. Accessed September 05, 2025.
- T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Türkiye Diyabet Programı. Sağlık Bakanlığı Yayınları, Ankara: Kuban; c2023:52-54.
- Satman I, Omer B, Tutuncu Y, et al. Twelve-year trends in the prevalence and risk factors of diabetes and prediabetes in Turkish adults. Eur J Epidemiol. 2013;28(2):169-180. doi:10.1007/s10654-013-9771-5.
- Li Y, Chen W, Liang Y, Yang L, Hou L. Evaluation of mobile health technology ınterventions for the postdischarge management of patients with head and neck cancer: Scoping review. JMIR Mhealth Uhealth. 2023;11:e49051. doi:10.2196/49051.
- Tezcan C. Sağlığa yenilikçi bir bakış açısı: Mobil sağlık. İstanbul: Sis Matbaacılık; c2016:33.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Halk Sağlığı (Diğer), Halk Sağlığı Hemşireliği
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
16 Nisan 2026
Gönderilme Tarihi
9 Ekim 2025
Kabul Tarihi
10 Mart 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 35 Sayı: 1
APA
Topuz, İ., & Topuz, A. (2026). Prediyabet ve Mobil Uygulamalar. Sağlık Bilimleri Dergisi, 35(1), 178-189. https://doi.org/10.34108/eujhs.1800245
AMA
1.Topuz İ, Topuz A. Prediyabet ve Mobil Uygulamalar. Sağlık Bilimleri Dergisi. 2026;35(1):178-189. doi:10.34108/eujhs.1800245
Chicago
Topuz, İbrahim, ve Ayşegül Topuz. 2026. “Prediyabet ve Mobil Uygulamalar”. Sağlık Bilimleri Dergisi 35 (1): 178-89. https://doi.org/10.34108/eujhs.1800245.
EndNote
Topuz İ, Topuz A (01 Nisan 2026) Prediyabet ve Mobil Uygulamalar. Sağlık Bilimleri Dergisi 35 1 178–189.
IEEE
[1]İ. Topuz ve A. Topuz, “Prediyabet ve Mobil Uygulamalar”, Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 35, sy 1, ss. 178–189, Nis. 2026, doi: 10.34108/eujhs.1800245.
ISNAD
Topuz, İbrahim - Topuz, Ayşegül. “Prediyabet ve Mobil Uygulamalar”. Sağlık Bilimleri Dergisi 35/1 (01 Nisan 2026): 178-189. https://doi.org/10.34108/eujhs.1800245.
JAMA
1.Topuz İ, Topuz A. Prediyabet ve Mobil Uygulamalar. Sağlık Bilimleri Dergisi. 2026;35:178–189.
MLA
Topuz, İbrahim, ve Ayşegül Topuz. “Prediyabet ve Mobil Uygulamalar”. Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 35, sy 1, Nisan 2026, ss. 178-89, doi:10.34108/eujhs.1800245.
Vancouver
1.İbrahim Topuz, Ayşegül Topuz. Prediyabet ve Mobil Uygulamalar. Sağlık Bilimleri Dergisi. 01 Nisan 2026;35(1):178-89. doi:10.34108/eujhs.1800245