TÜRKİYE’DE YAŞLI DOSTU TURİZMİ: 1980-2024 YILLARI ARASI YAŞLI TURİSTLER VE OTEL SAYILARI ARASINDAKİ İLİŞKİ

Öz

Hizmetler sektörü içerisinde yer alan turizm sektörünün özellikle 1980 sonrası gelişiminde yaşlı nüfusun payı giderek artmaktadır. Bunda özellikle son dönemde artan yaşam kalitesinin, sağlıklı yaşlanmanın benimsenmiş olmasının ve sosyal hayata katılımın artmasının payı büyüktür. Dolayısıyla önceden tatil ve yolculuk odaklı olan turizm sektöründe artık yaşlı ve sağlık turizmi odaklı faaliyetler de öne çıkmaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, yaşlı dostu turizminde Türkiye’nin imkânlarını ele alıp üçüncü yaş turizminin potansiyelini incelemektir. Ayrıca Türkiye’de yaşlı dostu turizmin gelişmesi için öneriler ortaya koymak hedeflenmektedir. Bu çerçevede çalışmada üçüncü yaş turizmi açıklanacak, Türkiye ve Dünya turizmi içerisindeki durumu irdelenecek ve veriler kullanılarak ampirik analiz yapılacaktır. Çalışmanın hipotezi, otel (tesis) sayısının Türkiye’de yaşlı dostu üçüncü yaş turizmini artıracağı yönündedir. Çalışmanın ilk bölümünde yaşlı dostu turizmi ile ilgili kavramlar açıklanacak, ikinci bölümünde de Türkiye için 1980-2024 dönemi yıllık verilerini kullanmak suretiyle toplam 65+ Turist Sayısı ile Otel Sayısı arasındaki ilişki analiz edilecektir. Zaman serisi analizi yapılacak olan çalışmada tümevarım yöntemi uygulanacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Sağlık
• Turizm
• Yaşlı
• Türkiye

AGE-FRIENDLY TOURISM IN TÜRKİYE: RELATIONSHIP BETWEEN ELDERLY TOURISTS AND HOTELS BETWEEN 1980-2024

Öz

The share of the elderly population in the development of the tourism sector, which is part of the service sector, has been increasing, especially since the 1980s. This is largely due to the recent increase in quality of life, the acceptance of healthy aging, and increased participation in social life. Therefore, in the tourism sector, which was previously focused on vacations and travel, activities focused on elderly and health tourism are now also coming to the fore. In this regard, the aim of this study is to examine Türkiye's potential in senior-friendly tourism and explore the potential of third-age tourism. Additionally, the aim is to propose recommendations for the development of senior-friendly tourism in Türkiye. Within this framework, the study will explain third-age tourism, examine its status within Turkish and global tourism, and conduct empirical analysis using data. The hypothesis of the study is that the number of hotels (facilities) will increase senior-friendly third age tourism in Türkiye. The first section of the study will explain concepts related to senior-friendly tourism, while the second section will analyze the relationship between the total number of tourists aged 65 and over and the number of hotels in Türkiye using annual data from 1980 to 2024. The inductive method will be applied in the study where time series analysis will be performed.

Anahtar Kelimeler

• Health
• Tourism
• Elderly
• Türkiye

Kaynakça

1. Ata, A. Y. ve Yücel, F. (2003). Eş-bütünleşme ve Nedensellik Testleri Altında İkiz Açıklar Hipotezi: Türkiye Uygulaması. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(12), 97-110.
2. Aydemir, B. ve Kılıç, S. N. (2017). Dünya'da ve Türkiye'de Üçüncü Yaş Turizmi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(3), 18-29.
3. Belirdi, B. (2020). Üçüncü Yaş Turizminde Seyahat Motivasyonlarını ve Eğilimlerini Etkileyen Faktörler: Yerli Turistler Üzerine Bir Araştırma. Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Antalya.
4. Bozkurt, K. ve Yanardağ, Ö. (2017). Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme: Gelişmekte Olan Ülkeler İçin Bir Panel Eş-bütünleşme Analizi. Journal of Management & Economics Research, 15(1), 194-213.
5. Bölüktaş, R. P. (2020). Türkiye’nin Yaşlı Sağlığı Turizmi İçin Fırsatları. Çekmece İZÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 8(16), 1-15.
6. Cerrah, L. ve Baran, M. (2020). Katılımcı Sözlüklerde Yaşlı ve Yaşlılık Algısı. Oltu Beşeri ve Sosyal Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(1), 99-126.
7. Dağ, R. (2020). Türkiye’de Sağlık Turizmi Temalı Olarak Yapılan Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi. Üsküdar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
8. Dedeoğlu, B. Z. (2021). Sağlık Turizminin Ekonomik Boyutu: Türkiye ve Singapur Karşılaştırması. İstanbul Medipol Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.

9. Eser, B. ve Küçük Aksu, S. (2021). Yaşlanan Nüfus, Sorunlar ve Politikalar: Türkiye İçin Bir Değerlendirme. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 12(2), 541-556.
10. Granger, C. W. J. (1969). Investigating Causal Relations by Econometric Models and Cross-spectral Methods, Econometrica, 37(3). 424-438.
11. Gujarati, D. (1999). Temel Ekonometri. Literatür Yayıncılık, İstanbul.
12. Kılıçlar, A., Aysen, E. ve Küçükergin, F. (2017). Demografik Değişimlerin Turizm Türleri Üzerindeki Belirleyici Etkisi: Üçüncü Yaş Turizmi. Gazi Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi, Sayı: 2, 80-100.
13. Kurtkapan, H. (2019). Türkiye'de Demografik Dönüşümün Sosyal Yansımaları ve Yaşlılık. Sosyal Güvenlik Uzmanları Derneği Sosyal Güvence Dergisi, (15), 27-46.
14. Ökem, Z. ve Çelik, H. (2019). Türkiye Hizmet İhracatında Yeni Hedefler: Yaşlı Bakım Turizmi Fırsatlar, Politika ve Strateji, 2020-2023 Yol Haritası Önerisi. Yayın No: TÜSİAD-T/2019-11/610. Netcopy Center Özel Baskı Çözümleri, İstanbul.
15. Sözen, F. (2014). Yaşlılarda Yaşam Kalitesi ve Yaşlılık Algısı: Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi Örneği. Başkent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
16. Sügür, A. (2016). Türkiye’nin Medikal Turizm Açısından Son Üç Yıldaki Mevcut Durumu ve Medikal Turizm Sektöründeki Ekonomik Boyutunun Geliştirilmesine Yönelik Bir Değerlendirme. Beykent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
17. Şimşek, F. (2016). Sağlık Turizmi Kapsamında Yaşlı Turizmi ve Mobil Sağlık Hizmetlerinin Uygulanabilirliği ve Önemi Üzerine Bir Araştırma. Acıbadem Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul. Takım, A. (2010). Türkiye’de GSYİH ile İhracat Arasındaki İlişki: Granger Nedensellik Testi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(2), 1-16.
18. T. C. Kültür ve Turizm Bakanlığı (2025). Turizm İstatistikleri. https://yigm.ktb.gov.tr/TR-9851/turizm-istatistikleri.html, (Erişim Tarihi: 20.03.2025).
19. T. C. Sağlık Bakanlığı (2025). İstatistikler ve Yayınlar. https://www.saglik.gov.tr/TR-11584/istatistikler-ve-yayinlar.html, (Erişim Tarihi: 13.03.2025).
20. Tengilimoğlu, D. (2017). Sağlık Turizmi. Siyasal Kitabevi, Ankara.
21. The United Nations World Tourism Organization [UNWTO] (2025). Tourism Statistics Database. https://www.untourism.int/tourism-statistics/tourism-statistics-database, (Erişim Tarihi: 23.03.2025).
22. Türkiye İstatistik Kurumu [TÜİK] (2024). Hayat Tabloları, (2021-2023). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hayat-Tablolari-2021-2023-53678, (Erişim Tarihi: 18.12.2024).
23. Türkiye İstatistik Kurumu [TÜİK] (2025). İstatistikler. https://data.tuik.gov.tr/, (Erişim Tarihi: 02.03.2025).
24. United Nations [UN] (2024), World Population Prospects 2024: Summary of Results. Department of Economic and Social Effects, UN DESA/POP/2024/No. 9.
25. Usta, İ. ve Murat, G. (2017). İşgücü Piyasasında Yaşlılar ve Aktif Yaşlanma: Avrupa Birliği ve Türkiye Değerlendirmesi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 12(2), 199-223.
26. World Bank [WB] (2025). World Development Indicators (WDI) DataBank. https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators. (Erişim Tarihi: 20.02.2025).
27. World Health Organization [WHO] (2025). Data Collection. https://www.who.int/data/#collection, (Erişim Tarihi: 20.02.2025)
28. World Life Expectancy (2025). World Life Expextancy Live Longer Live Better. https://www.worldlifeexpectancy.com/tr. (Erişim Tarihi: 27.03.2025).
29. Yanardağ, M. Ö. (2016). Türkiye'de Enerji Tüketimi ile Ekonomik Büyüme Arasındaki Ekonomik İlişkinin Analizi. CBÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 137-158.