MULTIPLE DISABILITIES IN THE SPECIAL EDUCATION SERVICES REGULATION: AN ANALYSIS FROM THE PERSPECTIVE OF INCLUSIVE EDUCATION

Öz

Special education focuses on the individualization of educational processes in line with individuals’ diverse developmental characteristics and needs. This field requires more comprehensive and holistic arrangements, particularly for individuals with multiple disabilities, a group characterized by complex and intensive support needs. Multiple disabilities refer to the co-occurrence of more than one disability, affecting learning, communication, mobility, and adaptive skills in multidimensional ways. Therefore, the education of these individuals extends beyond classroom instruction and requires multi-layered arrangements such as physical accessibility, support services, interdisciplinary collaboration, and individualized education programs. Although inclusive education policies aim to ensure equal access to education for all individuals, it remains unclear how individuals with multiple disabilities are positioned and supported within these policies. This study aims to examine the Special Education Services Regulation from the perspective of multiple disabilities within the context of inclusive education. The study was conducted using a qualitative research approach and document analysis, with the current version of the regulation as the data source. The data were analyzed through thematic analysis, focusing on definition, positioning, accessibility, support services, and individualization processes. Findings indicate that provisions related to multiple disabilities remain limited and general, with insufficient guidance for practice, highlighting a gap between policy and implementation.

Anahtar Kelimeler

• Multiple disabilities
• Special education
• Regulation

ÖZEL EĞİTİM HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİNDE ÇOKLU YETERSİZLİK: KAPSAYICI EĞİTİM PERSPEKTİFİNDEN BİR İNCELEME

Öz

Özel eğitim, bireylerin farklı gelişimsel özellikleri ve gereksinimleri doğrultusunda eğitim süreçlerinin bireyselleştirilmesini amaçlayan bir alandır. Bu alan, özellikle karmaşık bir özel gereksinim grubu olan çoklu yetersizliği olan bireyler için daha kapsamlı ve bütüncül düzenlemeler gerektirmektedir. Çoklu yetersizlik, birden fazla yetersizliğin bir arada bulunması sonucu ortaya çıkan ve bireyin öğrenme, iletişim, hareket ve uyum becerilerini çok boyutlu biçimde etkileyen bir durumdur. Bu nedenle bu bireylerin eğitimi yalnızca sınıf içi öğretimle sınırlı kalmayıp, fiziksel erişilebilirlik, destek hizmetler, disiplinler arası iş birliği ve bireyselleştirilmiş eğitim planları gibi çok katmanlı düzenlemeleri gerekli kılmaktadır. Kapsayıcı eğitim politikaları tüm bireylerin eğitim hakkını güvence altına almayı amaçlasa da, çoklu yetersizliği olan bireylerin bu politikalar içindeki konumu ve desteklenme düzeyi yeterince açık değildir. Bu çalışmanın amacı, Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’ni çoklu yetersizlik perspektifinden kapsayıcı eğitim bağlamında incelemektir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı kapsamında doküman analizi ile yürütülmüş ve veri kaynağını yönetmeliğin güncel metni oluşturmuştur. Veriler tematik analiz yoluyla çoklu yetersizlik tanımı, kapsayıcı eğitimde konumlandırma, erişilebilirlik, destek hizmetler ve bireyselleştirme süreçleri temalarında incelenmiştir. Bulgular, yönetmelikte çoklu yetersizliğe ilişkin düzenlemelerin sınırlı ve genel nitelikte kaldığını ve uygulamaya dönük yönlendirmelerin yetersiz olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, politika ile uygulama arasındaki boşluğu ortaya koyarak kapsayıcı ve bütüncül eğitim süreçlerine katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Çoklu yetersizlik
• Özel eğitim
• Yönetmelik

Etik Beyan

Bu araştırma, yalnızca kamuya açık ve resmi bir belgeye dayalı olarak yürütülen bir doküman analizi çalışması olduğundan etik kurul onayı gerektirmemektedir. Araştırma sürecinde bilimsel dürüstlük, şeffaflık ve tarafsızlık ilkelerine titizlikle uyulmuştur. Ayrıca kullanılan tüm kaynaklara uygun biçimde atıf yapılmış ve etik ilkelere bağlı kalınmıştır.

Kaynakça

1. Ahereza, M., Sekiwu, D., Bashaija, A., & Karuhanga, S. (2026). The influence of school disability policies in the implementation of educational interventions for children with disabilities in inclusive public primary schools of Greater Bushenyi. East African Journal of Education Studies, 9(1), 653–664. https://doi.org/10.37284/eajes.9.1.4557
2. Ainscow, M. (2020). Promoting inclusion and equity in education: Lessons from international experiences. Nordic Journal of Studies in Educational Policy, 6(1), 7–16. https://doi.org/10.1080/20020317.2020.1729587
3. Aksoy, V., & Şafak, P. (2020). 573 sayılı KHK’dan günümüze özel eğitimde eğitsel tanılama ve değerlendirme: Neredeyiz, nereye gitmeliyiz? [Educational diagnosis and assessment in special education since Decree Law No. 573: Where are we? Where should we go?]. Turkish Journal of Special Education Research and Practice, 2(1), 47–67. https://doi.org/10.37233/TRSPED.2020.0108
4. Artiles, A. J., Kozleski, E. B., & Waitoller, F. R. (Eds.). (2011). Inclusive education: Examining equity on five continents (Vol. 8). Harvard Education Press.
5. Bigby, C., Anderson, S., & Cameron, N. (2018). Identifying conceptualizations and theories of change embedded in interventions to facilitate community participation for people with intellectual disability: A scoping review. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 31(2), 165–180. https://doi.org/10.1111/jar.12390
6. Bourke, T., Alford, J., Mavropoulou, S., & Catalano, G. (2025). Interpretations of inclusive education in Australian policy: What’s the problem represented to be? International Journal of Inclusive Education, 30(7), 1336–1355. https://doi.org/10.1080/13603116.2025.2532634
7. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
8. Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard University Press.

9. Bronfenbrenner, U. (1994). Ecological models of human development. In T. Husen & T. N. Postlethwaite (Eds.), International encyclopedia of education (2nd ed., Vol. 3, pp. 1643–1647). Pergamon Press.
10. Brown, F., McDonnell, J., & Snell, M. E. (Eds.). (2015). Instruction of students with severe disabilities (9th ed.). Pearson.
11. Dada, S., Wilder, J., May, A., Klang, N., & Pillay, M. (2023). A review of interventions for children and youth with severe disabilities in inclusive education. Cogent Education, 10(1), Article 2278359. https://doi.org/10.1080/2331186X.2023.2278359
12. Dell’Anna, S., Pellegrini, M., Ianes, D., & Vivanet, G. (2022). Learning, social, and psychological outcomes of students with moderate, severe, and complex disabilities in inclusive education: A systematic review. International Journal of Disability, Development and Education, 69(6), 2025–2041. https://doi.org/10.1080/1034912X.2020.1843143
13. Downing, J. E. (2008). Including students with severe and multiple disabilities in typical classrooms: Practical strategies for teachers. Paul H. Brookes Publishing.
14. El Zaatari, W., & Maalouf, I. (2022). How the Bronfenbrenner bio-ecological system theory explains the development of students’ sense of belonging to school? Sage Open, 12(4), Article 21582440221134089. https://doi.org/10.1177/21582440221134089
15. Evans, J., & Lunt, I. (2002). Inclusive education: Are there limits? European Journal of Special Needs Education, 17(1), 1–14. https://doi.org/10.1080/08856250110098980
16. Florian, L. (2015). Inclusive pedagogy: A transformative approach to individual differences but can it help reduce educational inequalities? Scottish Educational Review, 47(1), 5–14. https://doi.org/10.1163/27730840-04701003
17. Giangreco, M. F. (2020). “How can a student with severe disabilities be in a fifth-grade class when he can’t do fifth-grade level work?” Misapplying the least restrictive environment. Research and Practice for Persons with Severe Disabilities, 45(1), 23–27. https://doi.org/10.1177/1540796919892733
18. Hernández-Saca, D. I., Voulgarides, C. K., & Etscheidt, S. L. (2023). A critical systematic literature review of global inclusive education using an affective, intersectional, discursive, emotive, and material lens. Education Sciences, 13(12), Article 1212. https://doi.org/10.3390/educsci13121212
19. Hornby, G., & Kauffman, J. M. (2024). Inclusive education, intellectual disabilities and the demise of full inclusion. Journal of Intelligence, 12(2), Article 20. https://doi.org/10.3390/jintelligence12020020
20. Kartiko, A., Arif, M., Rokhman, M., Ma’arif, M. A., & Aprilianto, A. (2025). Legal review of inclusive education policy: A systematic literature review 2015–2025. International Journal of Law and Society, 4(1), 22–46. https://doi.org/10.59683/ijls.v4i1.152
21. Kizir, M., & Memişoğlu, S. P. (2017). Özel eğitim okulu yöneticilerinin özel eğitim mevzuatına dair görüşleri [Special education school administrators’ views on special education legislation]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(4), 1994–2013. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2017.17.32772-363987
22. Kurth, J. A., Born, K., & Love, H. (2016). Ecobehavioral characteristics of self-contained high school classrooms for students with severe cognitive disability. Research and Practice for Persons with Severe Disabilities, 41(4), 227–243. https://doi.org/10.1177/1540796916661492
23. Liasidou, A. (2012). Inclusive education, politics and policymaking. Continuum.
24. Maes, B., Lambrechts, G., Hostyn, I., & Petry, K. (2007). Quality-enhancing interventions for people with profound intellectual and multiple disabilities: A review of the empirical research literature. Journal of Intellectual and Developmental Disability, 32(3), 163–178. https://doi.org/10.1080/13668250701549427
25. Mahlaule, A. P., McCrindle, C. M. E., & Napoles, L. (2024). Inclusive education and related policies in special needs schools in South Africa. African Journal of Disability, 13, Article a1358. https://doi.org/10.4102/ajod.v13i0.1358
26. Mendoza, M., & Heymann, J. (2024). Implementation of inclusive education: A systematic review of studies of inclusive education interventions in low- and lower-middle-income countries. International Journal of Disability, Development and Education, 71(3), 299–316. https://doi.org/10.1080/1034912X.2022.2095359
27. Millî Eğitim Bakanlığı. (2006, May 31). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği [Special Education Services Regulation]. Resmî Gazete (No. 26184). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2006/05/20060531-2.htm
28. Millî Eğitim Bakanlığı. (2018, July 7). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği [Special Education Services Regulation]. Resmî Gazete (No. 30471). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/07/20180707-8.htm
29. Millî Eğitim Bakanlığı. (2020, June 11). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik [Regulation amending the Special Education Services Regulation]. Resmî Gazete (No. 31152). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/06/20200611-1.htm
30. Millî Eğitim Bakanlığı. (2021, January 30). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik [Regulation amending the Special Education Services Regulation]. Resmî Gazete (No. 31380). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/01/20210130.htm
31. Millî Eğitim Bakanlığı. (2022, October 25). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik [Regulation amending the Special Education Services Regulation]. Resmî Gazete (No. 31994). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/10/20221025-10.htm
32. Nind, M., & Strnadová, I. (Eds.). (2020). Belonging for people with profound intellectual and multiple disabilities: Pushing the boundaries of inclusion. Routledge.
33. Şafak, P. (2019). Ağır ve çoklu yetersizliği olan bireylerin eğitimleri [Education of individuals with severe and multiple disabilities]. Vize Akademik.
34. Slee, R. (2013). How do we make inclusive education happen when exclusion is a political predisposition? International Journal of Inclusive Education, 17(8), 895–907. https://doi.org/10.1080/13603116.2011.602534
35. Snell, M. E., & Brown, F. (2010). Instruction of students with severe disabilities (7th ed.). Pearson.
36. Westling, D. L., & Fox, L. (2000). Teaching students with severe disabilities (2nd ed.). Prentice Hall.
37. Wicki, M. T., Törmänen, M. R. K., Altmeyer, S., Carpelan, R., Erzinger, A. B., Gasteiger-Klicpera, B., Gebhardt, M., Koenig, O., Knigge, M., Löser, J., Merz-Atalik, K., Moser, V., Paju, B. J., Rabenstein, K., Savolainen, H., & Schurig, M. (2025). Evidence-based development of inclusive schools: A review of European research. International Journal of Inclusive Education. https://doi.org/10.1080/13603116.2025.2565718
38. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri [Qualitative research methods in the social sciences] (11th ed.). Seçkin Yayıncılık.