YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇE ÖĞRETİMİ DERS KİTABINDA KÜLTÜR AKTARIMI UNSURLARI: “ANAHTAR” C1 KİTABI ÖRNEĞİ

Öz

Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde, dilin yapısal özelliklerinin yanı sıra kültürel ögelerin de öğreniciye aktarılması önemlidir. Bu bağlamda ders kitapları, hem dil bilgisi hem de kültürel içerik sunmaları bakımından temel kaynaklardandır. Bu çalışmada da inceleme materyali olarak Anahtar C1 seviyesi Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitabı tercih edilmiş; bu kitabın kültürel ögeleri nasıl ve ne sıklıkla sunduğu araştırılmıştır. C1 düzeyine ilişkin çalışmaların sınırlı olması ve Anahtar serisinin bu açıdan yeterince ele alınmamış olması, çalışmanın gerekçesini oluşturmaktadır. Araştırmada “Anahtar C1 ders kitabında yer alan kültürel unsurlar nelerdir ve bu unsurlara ne sıklıkla yer verilmiştir?” sorusuna yanıt aranmıştır. Nitel araştırma desenlerinden doküman analizi yöntemiyle yürütülen çalışmada, veriler Okur ve Keskin’in (2013) kültürel ögeler sınıflandırmasına göre yedi ana başlık ve ayrıca deyim ile atasözleri olmak üzere sekiz kategoride toplanmıştır. İncelenen kitapta en çok coğrafya ve mekân, deyim, kişiler arası ilişkiler; en az ise sosyal yaşam, el sanatları ve atasözlerine yer verildiği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Anahtar Ders Kitabı
• yabancılara Türkçe öğretimi
• kültür aktarımı

CULTURAL TRANSMISSION ELEMENTS IN THE TURKISH AS A FOREIGN LANGUAGE TEXTBOOK: THE CASE OF THE “ANAHTAR” C1 BOOK

Öz

In teaching Turkish as a foreign language, it is important to convey not only the structural aspects of the language but also its cultural elements. In this context, textbooks serve as essential resources, offering both grammatical content and cultural representations. This study focuses on the Anahtar C1 level Turkish textbook for foreigners and aims to identify the types and frequency of cultural elements included in the book. The limited number of studies at the C1 level and the lack of research specifically addressing the Anahtar series from a cultural perspective constitute the rationale for this study. The research seeks to answer the question: "What cultural elements are included in the Anahtar C1 textbook, and how frequently do they appear?" Employing the document analysis method, a qualitative research design, the data were collected and categorized according to the cultural element classification proposed by Okur and Keskin (2013), under seven main headings as well as an additional category for idioms and proverbs. The findings indicate that the most frequently represented categories in the textbook are geography and location, idioms, and interpersonal relations, while the least represented are social life, traditional crafts, and proverbs.

Anahtar Kelimeler

• Anahtar Textbook
• cultural transmission
• teaching Turkish as a foreign language

Kaynakça

1. Aksan, D. (1977). Her yönüyle dil: Ana çizgileriyle dilbilim (Cilt 1). Türk Dil Kurumu Yayınları.
2. Aksel, A., & Yıldız, Ü. S. (2024). Yabancılara Türkçe öğretiminde ders kitabındaki kültürel unsurların incelenmesi: Uludağ Türkçe öğretim seti (A2) örneği. Bezgek Yabancılara Türkçe Öğretimi Dergisi, 3(1), 1–16.
3. Aydın, E. (2018). Yabancı dil öğretiminde coğrafi kavramların kullanımı ve kültürel bağlam oluşturmadaki önemi. Dil ve Eğitim Dergisi, 5(2), 123–138.
4. Barçın, N. (2018). Atasözleri ve deyimlerin kültür aktarımındaki yeri. Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları, 10(1), 45–60.
5. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40.
6. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2016). Bilimsel Araştırma Yöntemleri (20. Baskı). Pegem.
7. Çiftci, E. (2019). Deyimlerin yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde işlevi ve önemi. Yabancı Dil Eğitimi Dergisi, 7(3), 210–225.
8. Elbir, B., & Aka, N. (2015). Yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde kültür aktarımı. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 4(3), 123–138.

9. Elo, S., & Kyngäs, H. (2008). The qualitative content analysis process. Journal of Advanced Nursing, 62(1), 107–115.
10. Erdem, M. D., Gün, M., & Karateke, B. (2015). İleri seviye için hazırlanan İstanbul yabancılara Türkçe öğretim setinin kültür aktarımı açısından incelenmesi. International Journal of Language Academy, 3(1), 8–17.
11. Fişekçioğlu, A. (2021). Halk kültürü ve dil eğitimi: Gelenek ve folklorun önemi. Kültür ve Eğitim, 9(2), 87–102.
12. Göçen, G., & Bingöl, S. (2024). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarında yer alan söz varlığı unsurları: “Anahtar B2” ders kitabı örneği. Journal of Sustainable Educational Studies (JSES), (Ö3), 74–101.
13. Gün, M., & Şimşek, R. (2020). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde sosyo-kültürel yansımalar. Turkish Journal of Primary Education, 5(1), 46–58.
14. Gündüzalp, S. & Demirtaş, Z. (2020). Eğitim fakültesi öğrencileri gözüyle öğretim elemanları. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 2, 224-233.
15. İlhan, G. (2021). Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe ders kitaplarındaki kültür aktarımı ile ilgili yapılan incelemelere yönelik bir meta-sentez çalışması. International Journal of Social and Educational Sciences, 1(1), 1–15.
16. İşcan, A., & Yassıtaş, T. (2018). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarında kültür aktarımı: Yedi İklim Türkçe öğretim seti örneği (B1-B2 düzeyi). Aydın Tömer Dil Dergisi, 3(1), 47–66.
17. İşci, C. (2012). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan “Yeni Hitit” ders kitabının dört temel dil becerisi ve kültür açısından incelenmesi (Yüksek lisans tezi) http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
18. Karakoç Öztürk, Z. (2020). Eğitimde kültür aktarımı: Okul kültürünün yabancı dil öğretimindeki yeri. Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(4), 300–317.
19. Karataş, Z. (2015). Nitel araştırmalarda veri analizi süreci: İçerik analizi örneği. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 13(1), 1–13.
20. Kutlu, A. (2014). Yabancılara Türkçe öğretiminde kültürün araç olarak kullanımı: Gazi Yabancılar İçin Türkçe Öğretim Seti örneği (B1–B2 seviyesi). Kastamonu Eğitim Dergisi, 23(2), 697–710.
21. Mayring, P. (2014). Qualitative content analysis: Theoretical foundation, basic procedures and software solution. Klagenfurt: Beltz Verlag. Retrieved from https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:0168-ssoar-395173
22. Memiş, M. (2016). Yabancı dil öğretiminde eğitim ortamı ve kültür aktarımı. Uluslararası Eğitim ve Dil Dergisi, 3(1), 25–40.
23. Mutlu, H. H., & Set, G. (2020). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde sosyal yaşamın yeri. Türkçe Öğretiminde Kültür Unsurları, 4(2), 150–170.
24. Mutlu, H. H., & Set, G. (2020). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan C1 seviye ders kitaplarındaki kültür unsurlarının incelenmesi (Gazi Yabancılar İçin Türkçe – İstanbul Yabancılar İçin Türkçe). International Journal of Social Science Studies, 1 (171), 91-108.
25. Okur, Y., & Keskin, Ö. (2013). Yabancı dil öğretiminde kültürel ögelerin sınıflandırılması. Dil Eğitimi ve Uygulamaları Dergisi, 5(3), 110–130.
26. Ökten, C., & Kavanoz, S. (2014). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimini hedefleyen ders kitaplarında kültür aktarımı. Turkish Studies, 9(3), 845–862.
27. Özgen, S., & Maden, M. (2024). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde sosyal davranış kodları ve kültürlerarası iletişim. Dil ve İletişim Araştırmaları, 8(1), 55–72.
28. Sak, R., Şahin Sak, İ. T., Öneren Şendil, Ç., & Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-250.
29. Tüm, G., & Sarkmaz, Ö. (2012). Yabancı dil Türkçe ders kitaplarında kültürel ögelerin yeri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43, 448–459.
30. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin.