4-6 YAŞ DİN EĞİTİMİ ETKİNLİĞİNİ ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME SÜRECİNDE KULLANILAN TEKNİKLER

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 2, 419 - 447, 31.12.2025

Esra Altıntaş

https://doi.org/10.5281/zenodo.18056421

Öz

Bu araştırma, 4-6 yaş grubu din eğitiminde ölçme ve değerlendirmenin nasıl uygulanabileceğini incelemeyi ve eğitimcilere rehberlik edecek bir yöntem sunmayı amaçlamaktadır. Çalışmanın özgün yönü, ölçme ve değerlendirme süreçlerinin tanımlanmasından öte, sistematik ve süreç odaklı teorik bir yaklaşım ile ele alınmasıdır. Bu sayede, öğreticilerin sürecin planlı ve yapılandırılmış bir biçimde nasıl ilerlediğini anlamalarına katkıda bulunulmuştur. Ölçme sürecinin somutlaştırılabilmesi adına, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın hazırladığı “4-6 Yaş Grubu Kur’an Kursları Öğretici Etkinlik Kitabı - Değerler Eğitimi” kaynak alınarak “Sabır” ünitesi üzerinden detaylı bir inceleme yapılmıştır. Kavramsal model araştırması yöntemiyle gerçekleştirilen bu çalışmada, ölçme ve değerlendirme tekniklerinin okul öncesi grubuna yönelik din eğitimine nasıl adapte edilebileceği tartışılmış ve ölçme değerlendirmede hangi kriterlerin göz önünde bulundurulması gerektiği ele alınmıştır. Sonuç olarak, erken çocukluk dönemi din eğitiminde işlenen müfredatın ders sürecine gelene kadar geçtiği aşamalar teorik düzlemde belirginleştirilmiş, ölçme ve değerlendirme süreçleri özellikle okul öncesi dönemde görev alan din eğitimcilerine ve öğretmenlere tanıtılmıştır. Çalışma, eğitimcilere değerlendirme süreçlerinin öğretim sürecine entegrasyonuna yönelik bir yol haritası oluşturmuştur.

Anahtar Kelimeler

Din Eğitimi , Ölçme , Değerlendirme , Okul Öncesi , Değerler Eğitimi , Sabır

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur. Çalışma kapsamında herhangi bir bireysel görüşme, anket, deney veya katılımcı temelli veri toplanmamıştır. Bu araştırmada literatür taraması yapılmış; nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi ve betimsel analiz teknikleri kullanılarak kavramsal model çalışması yapılmıştır. Çalışmada geçen şablonlar öneri amaçlı oluşturulmuştur.

TECHNIQUES USED IN THE MEASUREMENT AND EVALUATION PROCESS OF RELIGIOUS EDUCATION ACTIVITIES FOR THE 4-6 AGE GROUP

Öz

This study aims to explore how measurement and evaluation can be theoretically implemented in religious education for the 4–6 age group, offering educators a guiding methodology. Its originality lies not in merely defining assessment processes, but in presenting a systematic and process-focused theoretical approach. By doing so, it contributes to educators’ understanding of how these processes can be planned and structured effectively. To concretize the evaluation framework, a detailed analysis was conducted through the "Patience" unit in the Values Education section of the "4–6 Age Group Quran Course Instructor Activity Book" prepared by the Presidency of Religious Affairs. Conducted as a conceptual model study, the research discusses how various assessment techniques can be adapted to early childhood religious education and identifies the criteria that should be considered throughout the evaluation process. Ultimately, the stages that religious education curricula go through prior to classroom implementation have been clarified in theoretical terms. The evaluation and assessment processes have been introduced to religious educators working in early childhood settings, offering them a roadmap for integrating evaluation practices into instructional planning.

Anahtar Kelimeler

Religious Education , Measurement , Evaluation , Preschool , Values Education , Patience

Etik Beyan

It is declared that scientific and ethical principles have been followed while carrying out and writing this study, and that all the sources used have been properly cited. No individual interviews, surveys, experiments, or participant-based data collection methods were conducted. In this study, a conceptual model was constructed through a literature review, employing qualitative research methods such as document analysis and descriptive analysis techniques. The templates presented within the study have been developed solely for recommendation purposes.

Kaynakça

• Altan, M. Z. (2011). Çoklu Zekâ Kuramı ve Değerler Eğitimi. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 1(4), 53–57.
• Arıkan, B. A. (2022). Çocuklarımızın Geleceğinde Metavers’in Yeri. İçinde Çocuk ve Yeni Medya Sempozyumu / Çalıştayı (1. Baskı, ss. 23-34). Beykoz: Beykoz Kitaplığı.
• Aslan, D., & Aydın, H. (2015). Yapılandırmacı Öğretim Kuramının Felsefi Paradigmaları: Bir derleme çalışması. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2(2), 56–71.
• Aybey, S. (2017). 4-6 Yaş Grubu Çocukların Gelişim Özellikleri Bağlamında Din Eğitimi. Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 4(12), 781-787.
• Bilmez, A. (2025). Din Öğretiminde Oyunlaştırma. (1. Baskı). Ankara: İlâhiyat.
• Bütün, M. F. ve Güneş, A. (2020). Dijital Çağda Öğretmen Olmak. İçinde A. Güneş (Ed.), Geçmişten Geleceğe Öğretmen ve Öğretmenlik (1. Baskı, ss. 173-198). Ankara: OTTO.
• Çepni, S. (2021). Çepni, S. (2021). Proje, Tez ve Araştırma Makalelerinin Kavramsal ve Kuramsal Çerçevesi Nasıl Yapılandırılmalı? Fen, Matematik, Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Dergisi, 4(3), 203–216.
• Demirtaş, Z. (2017). Eğitimde Program Değerlendirme Yaklaşımlarına Genel Bir Bakış. Sakarya University Journal of Education, 7(4, özel sayı), 756-768. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/417152.
• Diyanet İşleri Başkanlığı. (2022). 4-6 Yaş Grubu Kur’an Kursları Öğretim Programı. Ankara. https://egitimhizmetleri.diyanet.gov.tr/Documents/4-6%20Ya%C5%9F%20Grubu%20Kuran%20kurslar%C4%B1%20%C3%96%C4%9Fretim%20Program%C4%B1-2022.pdf.
• Diyanet İşleri Başkanlığı. (2024). 4-6 Yaş Grubu Kur’an Kursları Öğretici Etkinlik Kitabı: Değerler Eğitimi. Ankara. https://egitimhizmetleri.diyanet.gov.tr/Documents/4-6%20Ya%C5%9F%20Grubu%20Kur%E2%80%99an%20Kurslar%C4%B1%20%C3%96%C4%9Fretici%20Etkinlik%20Kitab%C4%B1-De%C4%9Ferler%20E%C4%9Fitimi-2024%20(1).pdf.
• Doğan, M. (2023). Ailede Değerlerin İnşasına Psikolojik ve Pedagojik Yaklaşım: Sevgi, Saygı, sabır, Hoşgörü Değerleri Örneği. Kocatepe İslami İlimler Dergisi, 6(2), 541-565.
• Ege, R. (2020). Ailede Din Eğitimi. İçinde R. Doğan ve R. Ege (Ed.), Din Eğitimi El Kitabı (7. baskı, s. 361). Ankara: Grafiker.
• Ersöz, B. (2025, Nisan). Yeni Nesil Web Paradigması: Web 4.0 Nedir? Özellikleri Nelerdir? TurkNet Blog. https://www.turk.net/blog/web-4-0-nedir-ozellikleri-nelerdir/.
• eTwinning. (2025). Modül 5: Eğitim 4.0. EBA Online Eğitimler. https://etwinningonline.eba.gov.tr/lesson/egitim-4-0/.
• Fang, M., Tapalova, O., Zhiyenbayeva, N., & Kozlovskaya, S. (2021). Impact of digital game-based learning on the social competence and behavior of pre-schoolers. Research Square, 1-15.
• Gabriel, S. ve Dangl, O. (2020). Religious education with digital games? ÖRF, 28(1), 59-77. https://doi.org/10.25364/10.28:2020.1.4
• GamFed Türkiye Eğitim ve Gelişim Ekibi Sunar: 86. Oyunlaştırılmış Ders Planı – Rutin Macerası. Oyunlaştırma.co. https://oyunlastirma.co/makale/gamfed-turkiye-egitim-ve-gelisim-ekibi-sunar-86-oyunlastirilmis-ders-plani-rutin-macerasi/.
• Gözün Kahraman, Ö., Ceylan, Ş., & Korkmaz, E. (2015). 0–3 Yaş Arası Çocukların Gelişimsel Durumlarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilim Dergisi, 9(2), 60-69.
• Işıkoğlu Erdoğan, N. ve Canbeldek, M. (2017). Erken Çocukluk Eğitiminde Ölçme ve Değerlendirme. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(3), 1306-1327.
• Karabulut Coşkun, B. ve Yılmaz, A. (2021). Uzaktan Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme. (1. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
• Koç, A. (2023). Din Öğretiminde Teknoloji Destekli Ölçme ve Değerlendirme Teknikleri. Talim: Journal of Education in Muslim Societies and Communities, 7(1), 7-36. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2769231.
• Kunt, M. & Yılmaz-Bursa, G. (2024). Okul Öncesi Eğitim Programı’nın Taksonomiler Açısından İncelenmesi. TEBD, 22(2), 794-814. https://doi.org/10.37217/tebd.1444915.
• MentalUP. (2025). Eğitici ve eğitsel oyunlar. MentalUP. https://www.mentalup.net/egitsel-ve-egitici-oyunlar.
• Neslitürk, S. ve Çeliköz, N. (2015). Okul Öncesi Değerler Ölçeği Aile ve Öğretmen Formunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 24, 19-42.
• Oyunlaştırma.co. (2025). GamFed Türkiye Eğitim ve Gelişim Ekibi Sunar: 80. Oyunlaştırılmış Ders Planı – Peygamberlerin İzinde. Oyunlaştırma.co. https://oyunlastirma.co/makale/gamfed-turkiye-egitim-ve-gelisim-ekibi-sunar-80-oyunlastirilmis-ders-plani-peygamberlerin-izinde/.
• Ördek İnceoğlu, S. ve Evran, D. (2022). Erken Çocukluk Eğitiminde Ölçme ve Değerlendirme. (1. Baskı). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
• Özdel, K. (2015). Dünden Bugüne Bilişsel Davranışçı Terapiler: Teori ve uygulama. Türkiye Klinikleri Journal of Psychiatry - Special Topics, 8(2), 10–20.
• Özsoy, Ö. ve Güler, İ. (2006). Konularına Göre Kur’an (Sistematik Kur’an Fihristi) (12. Baskı). Ankara: Fecr.
• Paktuna Keskin, S. (2013). Çöp Çocuk: Çocuk Çizgilerindeki Giz. (10. Baskı). İstanbul: Boyut.
• Palut, B. (2005). Dinamik Ölçme ve Değerlendirme. Eğitim ve Bilim, 30(138), 28-37. https://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/4991.
• Sahlberg, P. (2019). Eğitimde Finlandiya Modeli (C. Mavituna, Çev.; 6. Baskı). İstanbul: Metropolis Yayıncılık.
• Samur, Y. ve Horzum, M. B. (2022). Dijital Oyunların Derecelendirilmesi. İçinde Ş. Sağıroğlu vd. (Ed.), Dijital Oyunlar 2: Araçlar, Metodolojiler, Uygulamalar ve Öneriler (1. Baskı, s. 13). İstanbul: Nobel.
• Savaş, S., Güler, O., Kaya, K., Çoban, G. ve Güzel, M. S. (2021). Eğitimde Dijital Oyunlar ve Oyun İle Öğrenme. International Journal of Active Learning, 6(2), 117-140.
• Son Peygamber Çocuk. (2025). Çocuklar için dini temalı oyunlar. Son Peygamber Çocuk. https://sonpeygambercocuk.info/tum-oyunlar.
• Şentürk, C. (2010). Yapılandırmacı Yaklaşım ve 5E Öğrenme Döngüsü Modeli. Eğitim ve Bilim Dergisi, 6(17), 58–62.
• Tatlıoğlu, S. S. (2021). Öğrenmeye Sosyal-Bilişsel Bir Bakış: Albert Bandura. Sosyoloji Notları, 5(1), 15–30.
• Tongar, H. K. (2023). Korkutarak Değil Sevdirerek Din Eğitimi (32. Baskı). İstanbul: Hayy Kitap.
• Topsakal, B. (2024). Diyanet İşleri Başkanlığı 4-6 Yaş Grubu Kur’an Kursları Öğretim Programının (2022) Program Geliştirme İlkeleri ve Öğretici Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi. (Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü).
• TORUZEM. (2021). Ölçme ve Değerlendirme El Kitabı. Toros Üniversitesi Uzaktan Eğitim ve Araştırma Merkezi. TRT Çocuk. (2025). TRT Çocuk Oyunları. TRT Çocuk. https://www.trtcocuk.net.tr/oyun.
• Yavuz, E. A., ve Zembat, R. Dinamik Değerlendirme Yaklaşımı ve Okul Öncesi Eğitimde Kullanımı. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi 2(2) (2016), 12-22. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/286585.
• Yılmaz, E. A. (2017). Yeni Nesil Motivasyon: İş’te Oyunlaştırma (1. Baskı, s. 42). İstanbul: Ceres Yayınları. Oyunlaştırma.co. (2025).
• Yılmaz, H. ve Kılavuz, M. A. (2009). Örgün ve Yaygın Eğitimde Öğrenenlerin İhtiyaçları Doğrultusunda Din Eğitimi ve Öğretimi. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 18(2), 123-139.
• Yiğit, Y. (2024). Din Öğretimi Özelinde Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme (2. Baskı). Ankara: Nobel.
• Yurdabakan, İ. (2012). Bloom’un Revize Edilen Taksonomisinin Eğitimde Ölçme ve Değerlendirmeye Etkileri. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 327–348.
• Yurdaöz, E. ve İletir, H. (2023). Eğitim Öğretim Sürecinde Dijital Oyun Kullanımı: Sistematik bir derleme çalışması. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 286-316.
• Zengin, H. K. (2019). Çocuk Teolojisinde Öncü Bir İsim: Beyza Bilgin. İçinde M. Selçuk, C. Tosun ve R. Doğan (Ed.), Prof. Dr. Beyza Bilgin’e Armağan (1. Baskı, ss. 213-218). Ankara: Grafiker.