19. YÜZYIL SONU-20. YÜZYIL BAŞI VLADİMİR PETROVİÇ NALİVKİN’İN (1852–1918) KARİYERİ, DÖNÜŞÜMÜ VE TÜRKİSTAN’DAKİ SOSYOPOLİTİK ETKİLERİ

Öz

Bu çalışma, 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başında Fergana ve çevresinde görev yapmış Rus bürokrat Vladimir Petroviç Nalivkin’in askeri ve sivil görevlerini, bölge halkı ile ilişkilerini ve entelektüel dönüşümünü kapsamlı bir şekilde incelemeyi amaçlamaktadır. Nalivkin’in askerî kariyeri, 1873 Hive ve 1875 Hokand işgallerine katılmasıyla başlamış, ardından vicdani kaygılar nedeniyle askerî görevlerden ayrılarak sivil-idarî görevlere geçmiştir. Bu süreçte, yerel halkın dil ve kültürünü öğrenmiş, bölgedeki Rus-Türk eğitim kurumlarında öğretmenlik yapmış ve eğitim yoluyla Ruslaştırma politikalarına katkıda bulunmuştur. Nalivkin’in günlük gözlemleri, hatıraları ve eserleri, Türkistan’daki bürokratik yapı, kolonyal yönetim ve Rusya’nın sosyal-siyasal etkilerini anlamak açısından önemli bir kaynak sunmaktadır. Çalışma, Nalivkin’in faaliyetlerinin sadece askerî bir strateji değil, aynı zamanda bölgedeki sosyo-politik yönetim ve Rus kolonyal siyaseti bağlamında değerlendirilmesi gerektiğini vurgular. Ayrıca, Nalivkin’in yerel halkla kurduğu ilişkiler ve entelektüel dönüşümü, Rus yönetiminin sınırlı etkilerini ve sosyal değişim süreçlerini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, bu araştırma, Çarlık dönemi Türkistan tarihi, Rus bürokratik yapısı ve Ruslaştırma politikaları üzerine özgün bir bakış açısı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Vladimir Petroviç Nalivkin
• Türkistan
• Çarlık Rusyası
• Ruslaştırma
• Kolonyal Yönetim

VLADIMIR PETROVICH NALIVKIN (1852–1918) IN RUSSIAN TURKESTAN: CAREER, TRANSFORMATION, AND SOCIOPOLITICAL INFLUENCE AT THE TURN OF THE 19TH–20TH CENTURY

Öz

In the 19th century, Tsarist Russia pursued an expansionist policy targeting the region of Turkestan within Central Asia. During this period, the Khanates of Khiva, Bukhara, and Kokand became focal points of Russian occupation. Initially, the occupied territories were opened to military and administrative personnel; over time, the families of these officials were also settled in the region. Through this settlement policy, the demographic structure of Turkestan was deliberately altered in an attempt to Russify the area and facilitate more effective governance over the local population. Within this context, Vladimir Petrovich Nalivkin served in the Fergana Valley between 1873 and 1918, in line with the military, political, and socio-cultural objectives of the Tsarist regime. In 1875, the year he began his military service in the region, Nalivkin relocated to Fergana together with his wife, Maria Vladimirovna Sartori Nalivkina, whom he married the same year. The Nalivkin family settled in this unfamiliar territory, continued their lives there for many years, and ultimately passed away in the region. This example illustrates that Tsarist Russia implemented not only military but also settlement-based colonial policies in Turkestan. This study aims to analyze the military and civil career of Vladimir Petrovich Nalivkin, who served in Turkestan in the late 19th century, focusing on his interactions with the local population and the intellectual transformation he underwent. Utilizing a historical analysis method, the research draws upon archival documents, official reports, personal letters and writings, as well as secondary literature. The findings reveal that while Nalivkin endeavored to empathize with the indigenous peoples of the regions where he served, he simultaneously remained committed to the Russification policies of the time. This duality highlights the moral and intellectual dilemmas he faced. Nalivkin’s life story offers a complex portrait of an individual caught between conscience, responsibility, and societal pressure within the context of Russian colonial administration.

Anahtar Kelimeler

• Vladimir Petrovich Nalivkin
• Turkestan
• Fergana Valley
• Tsarist Russia
• Russian colonial administration

Kaynakça

1. Abashin, S. N. (2015). Poslujnoy Spisok Sostoyashego v Rasporyajenii Turkestanskogo General-Gubernatora Deystvitel’nogo Statskogo Sovetnika Vladimira Petrovicha Nalivkina [Service Record of Vladimir Petrovich Nalivkin, Actual State Councilor, in the Office of the Governor-General of Turkestan]. S. N. Abashin vd. (Ed.) Polveka v Turkestane V. P. Nalivkin: Biografiya, Dokumentı, Trudı [V. P. Nalivkin in Turkestan: Half a Century of Life, Documents, and Works]: In 574-578. Moskva: İzdatel’skii Dom Mardjani.
2. Abashin, S. N. (2015). Spisok Pechatnıh Rapot Vladimira Petrovicha Nalivkina [Catalog of Printed Reports by Vladimir Petrovich Nalivkin]. S. N. Abashin vd. (Ed.) polveka v Turkestane V. P. Nalivkin: Biografiya, Dokumentı, Trudı [V. P. Nalivkin in Turkestan: Half a Century of Life, Documents, and Works]: In 579-585. Moskva: İzdatel’skii Dom Mardjani.
3. Abashin, S. N. (2015). V. P. Nalivkin: Budet to, Chto Neizbejno Bıt’; i to, Chto Neizbejno Doljno Bıt’, Uje ne Mojet ne Bıt’ [V. P. Nalivkin: What Is Inevitable Will Happen; What Must Inevitably Be Can No Longer Not Be]. S. N. Abashin vd. (Ed.) Polveka v Turkestane V. P. Nalivkin: Biografiya, Dokumentı, Trudı [V. P. Nalivkin in Turkestan: Half a Century of Life, Documents, and Works] : In 64-131. Moskva: İzdatel’skii Dom Mardjani.
4. Arapov, D. Yu. (2015). Vladimir Petrovich Nalivkin (Biograficheskaya Spravka) [Vladimir Petrovich Nalivkin: A Biographical Note]. S. N. Abashin vd. (Ed.) Polveka v Turkestane V. P. Nalivkin: Biografiya, Dokumentı, Trudı [V. P. Nalivkin in Turkestan: Half a Century of Life, Documents, and Works] : In 11-16. Moskva: İzdatel’skii Dom Mardjani.
5. Kanlıdere, Ahmet. (2020). İdil-Ural ve Orta Asya’da Kültürel ve Toplumsal Dönüşüm (1800-1991), Ahmet Kanlıdere-İlyas Kemaloğlu (Ed.) Ötüken’den Kırım’a Türk Dünyası Kültür Tarihi: In 445-496. İstanbul: Ötüken.
6. Kotyukova, Tatyana V. (2015). Antipod Cheloveka v Futlyare Vospotinaniya o Vladimir Petrovich Nalivkin [The Antipode of Man in a Case: Reflections on Vladimir Petrovich Nalivkin]. S. N. Abashin vd. (Ed.) Polveka v Turkestane V. P. Nalivkin: Biografiya, Dokumentı, Trudı [V. P. Nalivkin in Turkestan: Half a Century of Life, Documents, and Works]: In 146-163. Moskva: İzdatel’skii Dom Mardjani.
7. Kotyukova, Tatyana V. (2015). Povest o Tom, Kak Possopilsya Vladimir Petrovich s Fedorom Mihailovichem i s Georgiyem Aleksiyevichem [The Story of How Vladimir Petrovich Quarreled with Fyodor Mikhailovich and Georgiy Alekseyevich]. S. N. Abashin vd. (Ed.) Polveka v Turkestane V. P. Nalivkin: Biografiya, Dokumentı, Trudı [V. P. Nalivkin in Turkestan: Half a Century of Life, Documents, and Works]: In 64-131. Moskva: İzdatel’skii Dom Mardjani.
8. Kotyukova, Tatyana V. (2010). Antipod Cheloveka v Futlyare Vospotinaniya o Vladimir Petroviche Nalivkine [The Antipode of Man in a Case: Memoirs on Vladimir Petrovich Nalivkin]. Vostoçnıy Arhiv [The Eastern Archive] (e-journal), 2010 (21): https://cyberleninka.ru/article/n/antipod-cheloveka-v-futlyare-vospominaniya-o-v-p-nalivkine/viewer, Access date: (30.07.2025).

9. Kotyukova, Tatyana V. (2016). Ocherk Bıta Jenshinı Osedlogo Tuzemnogo Naseleniya Ferganı V. P. i M. V. Nalivkinıh [Study on the Life of the Sedentary Indigenous Population of Fergana by V. P. and M. V. Nalivkin]. Vostoçnıy Arhiv [The Eastern Archive], (e-journal), 2016 (33): https://cyberleninka.ru/article/n/ocherk-byta-zhenschiny-osedlogo-tuzemnogo-naseleniya-fergany-v-p-i-m-v-nalivkinyh-neopublikovannye-retsenzii/viewer, Access date: (30.07.2025).
10. Lunin, B. V.-Miller, V. I. (1993). Vladimir Petrovich Nalivkin. P. V. Volobuyev [Vladimir Petrovich Nalivkin, by P. V. Volobuyev]. (Ed.) Politicheskiye Deyateli Rossii 1917 [Political Figures of Russia, 1917], In 227-228. Moskva: Nauchnoye Izdatel’stvo.
11. Muhammedov, Ş. B. (2017). Uchebnoye Delo v Russkom Turkestane: V. P. Nalivkin i Tuzemnıye Maktabı i Medrese, Novaya i Noveyshaya İstoriya [Education in Russian Turkestan: V. P. Nalivkin and Indigenous Schools and Madrasas, Past and Recent History], (e-journal), 2017 (10): https://cyberleninka.ru/article/n/uchebnoe-delo-v-russkom-turkestane-v-p-nalivkin-i-tuzemnye-maktaby-i-medrese/viewer, Access date: (30.07.2025).
12. Nalivkin, Vladimir P. (2015). Moi Vospominaniya o Skobeleve [My Memories of Skobelev]. S. N. Abashin vd. (Ed.) Polveka v Turkestane V. P. Nalivkin: Biografiya, Dokumentı, Trudı [V. P. Nalivkin in Turkestan: Half a Century of Life, Documents, and Works]: In 525-553. Moskva: İzdatel’skii Dom Mardjani.
13. Nalivkin, Vladimir P.-Maria Nalivkina, (2016). Muslim Women of the Fergana Valley. (Ed.) Mariana Markova-Marianne Kamp (Trans.) Muslim Women of the Fergana Valley. Bloomington: Indiana University Press.
14. Nalivkin, Vladimir P. (1913). Tuzemtsı Ranshe i Teper [The Natives Then and Now]. Tashkent: Elektrich Tipo-lit. Turk.
15. Shumakov, D. М. (2017). Orlovskiy Bahtina Kadetskiy Korpus 1843-1918 [The Orlovsky Bakhtin Cadet Corps, 1843–1918]. Yekaterinburg: Jitagent Ridero.
16. Togan, Zeki V. (2020). Hatıralar. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.